Nederland heeft geen gebrek aan filmcomponisten

Gaudeamus Muziekweek 1997: Doelen Ensemble o.l.v. Lucas Vis. Werken van De Jong, Van Rossum, Koolmees, Waller, Clements en De Kemp. Gehoord 1/9 Beurs van Berlage, Amsterdam.

Lezen jonge componisten minder, maar bekijken ze sciencefictionstrips, storten ze zich op fantasy en Ludlum? Je zou dit denken aan de hand van de muziek, uitgevoerd op het openingsconcert van de Gaudeamus Muziekweek, gisteren in Amsterdam. Het Doelen Ensemble beet het spits af met het project 'Het Eerste Doel' voor jonge Nederlandse componisten in een samenwerkingsverband met genoemd ensemble en de Stichting Donemus. Van de zes componisten waren er vier uit de school van Klaas de Vries en Peter-Jan Wagemans, twee studeren bij Louis Andriessen.

Nemen we de toelichting die Dominy Clements liet afdrukken bij zijn Giggibus/The Pemtrithone deletions over een tragische pianostemmer die door een klant wordt vermoord en aan stukken gehakt op het balkon gedumpt. Tijdens een feest keert zijn geest terug om de bezoekers de stuipen op het lijf te jagen met zijn vreselijke pianotechniek.

Of wat te denken van Piet-Jan van Rossums Alles is daar wit... dat refereert aan een slede met rendieren die een dode priester trekken. Wit is hier synoniem voor rust en eenzaamheid. Juist bijzonder onrustig toont zich Bart de Kemp in Between nightbar and factory als beeld van een stinkende stad vol chaotisch verkeer en wederom de nodige misdaad, om maar te zwijgen van gebouwen die worden opgeblazen!

Te veel geluid verdooft en desoriënteert, zo schrijft Piet-Jan van Rossum en dat kan ook Hans Koolmees zich aantrekken in zijn Tentet als poging om de Amerikaanse jazzcultuur te confronteren met haar Afrikaanse roots. Ik hoorde in het middendeel veel eerder Alains Litanies voor orgel, maar vooruit. Veel wat tot klinken kwam, ging niet verder dan een schets, inderdaad vaak visueel beeldend, aan filmcomponisten heeft Nederland dus geen gebrek. Zelfs nauwelijks een schets was Frantic Mad voor strijkkwartet van Cinthie de Jong met als onderwerp de liefde als een ziekte. IJle lange draden worden opengescheurd door striemende pizzicati.

Veel van de uitgevoerde muziek is stuurloos. Toch vond ik de wijze waarop Van Rossum uit een eenvoudig vraag-en-antwoordspel langere voortsjokkende bewegingen weet te destilleren intrigerend, en de uiteindelijke onttakeling is effectief verteld. Het boeiendst vond ik Eye Masking voor twee kwintetten, harp en sopraansolo van Juan Felipe Waller Vigil. Het archaïsch-hypnotische klankkarakter waarnaar velen op zoek zijn had hier in een Mexicaanse klankkleur een geloofwaardig karakter. Het begin zwalkt, maar zodra de sopraan haar intrede doet zou Messiaen waarschijnlijk met genoegen hebben geknikt. Sopraan Barbara Hannigan en het Doelen Ensemble waren hier op hun best.