Internet Hardnekkige nepvirussen

Ze vermenigvuldigen zich in een razend tempo via internet. Ze zijn even besmettelijk en even hardnekkig als echte computervirussen. Ze nestelen zich in mailboxen en op harde schijven. Hun slachtoffers maken ze meestal onder onervaren internetgebruikers, maar ook oudere netizens worden regelmatig aangestoken.

Nepviruswaarschuwingen die per elektronische post verspreid worden, vormen een onuitroeibaar fenomeen. Bijna iedereen die al een paar jaar van internet gebruik maakt, heeft wel eens een valse viruswaarschuwing ontvangen, geforward door een goedbedoelende kennis of collega. Het is interessant om het spoor van deze e-mails terug te volgen. Een recente waarschuwing voor het zogenoemde 'Join the crew-virus' bleek afkomstig van een helpdeskmedewerker van het softwarehuis Origin, die hem weer van een collega van Philips had ontvangen. Uit de headers van de mail was op te maken dat hij een paar dagen lang op de interne netwerken van twee Philips-vestigingen heeft gecirculeerd en dat hij vervolgens aan medewerkers van TNO, Shell, Unilever, softwareleverancier Baan en de Technische Universiteit Twente is verzonden.

Een aantal van de ontvangers zal de waarschuwing weer doorsturen aan vrienden en collega's die op hun beurt weer anderen zullen waarschuwen voor een niet-bestaand virus. Niet-bestaand virus is misschien niet helemaal de juiste term. Het virus bestaat wel. De waarschuwing zelf is het virus, dat bestaat uit een onoverzienbare hoeveelheid nutteloze e-mails die worden verspreid door goedgelovige internetters die slecht kunnen lezen. Opvallend is dat de nepvirusmails ook vaak door automatiseringspersoneel verspreid worden, computergebruikers van wie je meer kennis van virussen zou verwachten.

De waarschuwingen klinken bij oppervlakkige lezing heel bedreigend: 'Dit virus eet je hele harde schijf op' of 'het hele netwerk raakt buiten bedrijf door dit virus'. Volgens de waarschuwing voor het 'Join the crew-virus' wordt je harddisk gewist als je een e-mail met als subject 'Join the crew' ontvangt en openklikt. “Stuur deze brief naar zoveel mogelijk mensen! Het gaat om een nieuw virus dat nog niet is ontdekt door McAfee en andere antivirusprogramma's”, meldt de mail verder.

In internetjargon heet zo'n verhaal een hoax, wat bedrog betekent. Er zijn inmiddels zoveel virus-hoaxes in omloop en ze zorgen voor zoveel verwarring en overlast dat de Computer Incident Advisory Capability (CIAC), een Amerikaans overheidheidsorgaan dat deel uitmaakt van het ministerie van Energie, sinds de zomer een deel van de website heeft ingeruimd voor informatie over virus-hoaxes (http://ciac.llnl.gov). Het CIAC besteedt inmiddels meer tijd aan het ontzenuwen van hoaxes dan aan het onschadelijk maken van echte computervirussen.

Op de site van het CIAC is te lezen dat het de 'Join the crew-virus' niet bestaat, netzomin als het 'Good times-virus' en het 'Penpal greetings-virus' - twee andere bekende vermeende computervirussen waarvoor sinds 1994 wordt gewaarschuwd. Een e-mail kan nooit zelf een virus zijn. Een virus is namelijk een programma dat opgestart moet worden. Het openen van een e-mail is niet hetzelfde als het opstarten van een programma.

CIAC waarschuwt niet alleen tegen virus-hoaxes maar ook tegen malafide kettingbrieven die al jaren elektronisch de ronde doen. Een bekende hoax is het verhaal over het zevenjarige kankerpatiëntje Jessica Mydek. Volgens de kettingmail is Jessica ten dode opgeschreven. Haar laatste wens is een inzamelingsactie voor kankeronderzoek. Voor elke doorgestuurde kettingbrief zou de Amerikaanse Cancer Society, die op haar website tegen deze hoax waarschuwt, drie dollarcent doneren.