Duizenden huizenbezitters naar het Damrak

ROTTERDAM, 2 SEPT. Zonder dat zij het zelf weten zullen de woninghypotheken van ongeveer 16.500 Nederlanders de komende week op de Amsterdamse effectenbeurs genoteerd worden. ABN Amro heeft de duizenden hypotheken gebundeld, verpakt als effecten, met een mooie strik er omheen, en zij begon gistermiddag de effecten ter waarde van 2 miljard gulden te verkopen aan professionele beleggers, zoals pensioenfondsen en verzekeraars.

Het is een staaltje van financiële creativiteit dat in Amerika bijna twee decennia geleden is bedacht. Sindsdien sluiten banken in steeds meer landen zich aan bij deze trend. Vorig jaar beet VSB Bank (Fortis) in Nederland de spits af, met de uitgifte van als effecten verpakte woninghypotheken ter waarde van 500 miljoen gulden. De Rabobank zit op het vinkentouw.

Nederlandse bankiers en beleggers praten al jarenlang over het openbreken van deze markt voor verpakte woninghypotheken, maar tot nu bleef het bij congressen, seminars en theorie. De markt voor deze effecten bedraagt in Amerika, de bakermat, jaarlijks meer dan 100 miljard dollar. In Amerika doen ze het niet alleen met woninghypotheken, maar ook met credit card kredieten, toekomstige inkomsten uit de verkoop van olie, ja zelfs met de verwachte opbrengsten van de rechten op een deel van het repertoire van David Bowie.

De Amerikaanse term voor de productie van deze effecten (securitization) is in Nederland niet echt aangeslagen, maar ook de Nederlandse termen effectisering en vertiteling (vrij naar vermogenstitels, een vondst van de Nederlandsche Bank) zijn nog niet in zwang.

Waarom nu opeens effectisering in Nederland? “De markt is er rijp voor”, zegt vice-prsident R. Koole van ABN Amro en lid van het team dat zich met deze financiële hoogstandjes bezig houdt. “En de bank groeit vrij hard in woninghypotheken.”

Deze hoge productie geeft de Nederlandse financiële instellingen een prikkel om met andere ogen naar hun woninghypotheken te kijken. Zij waren tot nu toe alleen financier: de klant wil een woning kopen, de bank kijkt of het huis het waard en of de klant de rente en aflossing kan voldoen, en klaar is Kees.

Door de recordproductie van nieuwe hypotheken moeten de banken steeds scherper kiezen met welke kredietverlening zij willen groeien. De toezichthoudende Nederlandsche Bank hanteert namelijk strenge regels: voor elk krediet moet een bank, afhankelijk van het risico dat de lening niet wordt terugbetaald, meer of minder eigen kapitaal hebben. Dat eigen kapitaal is duur: het is het geld van aandeelhouders en die willen rendement en staan niet te trappelen om extra geld te storten omdat een bank zo hard groeit.

Banken als ABN Amro, die willen blijven groeien en ook internationale overnames willen ondernemen, moeten daarom effectiever met hun eigen kapitaal omspringen. Zij zijn niet langer louter kredietgever aan woningbezitters, maar worden ook financiële goochelaar, die de woninghypotheken omtovert in effecten en daarmee nieuwe ruimte schept voor verdere groei. En een extra zakcentje kan verdienen.

ABN Amro is niet de enige Nederlandse bank die worstelt met de grenzen aan de groei. De Rabobank, die als coöperatie voor vers kapitaal geen beroep kan doen op de effectenbeurs, kijkt ook al geruime tijd naar effectisering. “Het groeitempo knijpt nog niet”, zei voorzitter drs H. Wijffels van de Rabobank twee weken geleden. Hij ziet effectisering als “gaandeweg meer betekenis krijgen, ook in de context van de invoering van de euro. De nationale kapitaalmarkten worden in een grote Europese kapitaalmarkt, met enorme mogelijkheden om allerlei soorten financiële produkten bij beleggers onder te brengen.”

De verwachting dat de euro een nieuwe, ongekende variëteit van effecten zal uitlokken wordt gedeeld door de Amerikaanse zakenbank Salomon Brothers, die geldt als de uitvinder van de Amerikaanse markt voor verpakte woninghypotheken. Als de euro er eenmaal is, hoeven de Europese beleggers zich bij beleggingen in Europa buiten hun landsgrenzen geen zorgen meer te maken over fluctuaties in de wisselkoersen. De belegger kan zich daarna volledig richten op de afweging tussen het risico van effecten en het rendement dat hij op die effecten krijgt.

Daardoor krijgen beleggers behoefte aan meer keuzemogelijkheden, van staatsobligaties (met een basisrendement en geen risico dat de staat de rente niet betaalt) tot bedrijfsleningen, verpakte woninghypotheken en leningen met een hoog rendement en dito risico (junk bonds). De variëteit krijgt een extra impuls van de verwachte schaarste: de Europese overheden moeten dankzij het stabiliteitspact een lager financieringstekort handhaven en kunnen minder staatsleningen uitgeven.

ABN Amro's Koole:“Zo'n ontwikkeling zou mij niet verbazen. Als de euro er niet aankwam, hadden wij dit nu ook gedaan.”