ROBERT LONG OVER George & Ira Gershwin

Robert Long: Uit liefde en respect... voor Gershwin. EMI 8591992. Presentatie-optreden met het orkest van Koos Mark, 2/9 Kleine Komedie Amsterdam.

“Ogenschijnlijk lijkt het allemaal zo eenvoudig wat ze hebben geschreven. Maar zodra je ermee gaat werken, merk je hoe geraffineerd het in elkaar zit: onder één regel zitten soms vier verschillende harmonieën. Mijn muzikale opleiding is vrij beperkt, ik zit soms eindeloos te pielen om het volgende akkoord te vinden. George Gershwin had daar geen problemen mee. En de teksten die zijn broer Ira daar bij schreef, hebben een directheid waar ik óók jaloers op kan zijn. Zonder er ingewikkeld over te doen, verklaren ze de liefde aan iets of iemand. Naar mijn beste kunnen heb ik geprobeerd die schijnbare eenvoud in het Nederlands over te zetten, en daarmee heb ik in elk geval mezelf een groot plezier gedaan.”

Vandaag verschijnt de cd die Robert Long (53) heeft gemaakt met eigen versies van vijftien Gershwin-nummers. Zes zingt hij er zelf, vier worden vertolkt door Greetje Kauffeld, drie zijn duetten en in de resterende twee is alleen de big band van zijn vaste arrangeur Koos Mark te horen. Het project past in de door Long opgezette reeks Uit liefde en respect, waarin hij eerder Nederlandse liedjes uit de jaren vijftig en zestig zong en samen met Gerard Cox een cd-hommage aan Jules de Corte maakte. Morgenavond treedt hij met het Gershwin-repertoire op in de Kleine Komedie in Amsterdam, de stad die hij bezingt in zijn vertaling van A foggy day (in London town): 'Een trieste dag in Amsterdam / alles nat en koud en klam / (-) want op het Damrak zag ik jou / en het trieste Amsterdam begon te stralen, hemelsblauw...'

“Koos Mark kwam met de suggestie om iets met Gershwin in het Nederlands te doen. Ik zag er aanvankelijk niets in. Zo'n nummer als I got rhythm was voor mij hèt voorbeeld waarom het niet kon. Zoiets zeggen wij niet eens, wat moet je daar nou van maken? Maar vervolgens is het blijven sudderen. Je gaat luisteren, je gaat bedenken wat dat in het Nederlands zou moeten worden, en tenslotte ben je verkocht. 'I got rhythm', vier lettergrepen, ik bedacht: 'Lekker tempo'. De volgende regel, 'I got music', werd: 'Prima bandje'. Toen de rest: 'jij bent bij me / lieve schat, wat willen we meer?' Zo begon ik het steeds leuker te vinden, het zoeken van equivalenten voor zulke volstrekt risicoloze zinnetjes. En waar Ira zich een grapje veroorlooft, zoals in But not for me ('there are more clouds of grey / than any Russian play / could guarantee') daar is dat bij mij 'een treurig stuk van Heijermans' geworden.

“Eerst moest ik wennen aan al die hele korte statements, één per regel, terwijl ik in mijn eigen liedjes vaak lange zinnen maak. Maar toen ik het systeem eenmaal doorhad, heb ik onder de glasplaat op mijn bureau een briefje gelegd met een opdracht aan mezelf: niet meer dan zeven woorden per regel! Op een gegeven moment werd het een leuk vakantiewerkje, elke dag één nummer.

“Heel eervol vind ik het, dat Greetje Kauffeld bereid was om voor het eerst na dertig jaar weer eens in het Nederlands te zingen. In de studio heb ik met stomme verbazing naar haar geluisterd. Zoals zij aandurft te wachten en een woord over de toon heen te pakken, zo zou ik dat nooit kunnen. Zelf ben ik absoluut geen jazzy zanger, ik heb alles heel respectvol gezongen, ik heb niet of nauwelijks gedurfd af te wijken. Achteraf is dat misschien de enige kritiek die ik zelf op het hele project heb: als ik het nog eens had mogen overdoen, zou ik het allemaal wat vrijer, wat losser hebben gezongen.”