'Ophitsen moet ophouden'; NAVO dreigt media Bosnië met ingrijpen

BRUSSEL/BANJA LUKA/GENÈVE, 30 AUG. De NAVO zal hard optreden tegen media in de Servische republiek in Bosnië als die blijven oproepen tot aanvallen op de vredesmacht SFOR of op door de Verenigde Naties gestuurde politie-eenheden.

Secretaris-generaal Javier Solana heeft dat gisteravond in Brussel laten weten na een spoedvergadering van de ambassadeurs van de zestien NAVO-lidstaten, die daarvoor vervroegd van zomerreces waren teruggeroepen. De NAVO reageert hiermee op recente aanvallen in onder andere Brcko in Oost-Bosnië op soldaten van SFOR en VN-politiemensen.

De door de NAVO geleide vredesmacht SFOR zal “niet aarzelen de noodzakelijke maatregelen te nemen, waaronder het gebruik van machtsmiddelen tegen media, omroepen of programma's die oproepen tot aanvallen op SFOR of andere organisaties”, aldus de verklaring die gisteravond in Brussel werd uitgegeven.

Al eerder waarschuwde de Amerikaanse regering dat geen nieuw geweld zal worden getolereerd tegen de soldaten van SFOR en VN-politiemensen, die verwikkeld zijn geraakt in de machtsstrijd tussen ex-president Radovan Karadzic en diens opvolgster, president Biljana Plavšic. Plavšic heeft zich bereid getoond de vredesakkoorden van Dayton uit te voeren en heeft daarom de steun van de internationale gemeenschap. Pogingen om het politiebureau van Brcko te laten overnemen door politiemensen die loyaal zijn aan Plavšic, leidden tot een belegering door burgers. Op andere plaatsen, onder andere in Bijeljina en in Janja, deden zich soortgelijke schermutselingen voor.

Ook de speciale Amerikaanse gezant voor Bosnië, Robert Gelbard, bevestigde gistermiddag na zijn aankomst in de Joegoslavische hoofdstad Belgrado de plannen voor een harde aanpak. Volgens hem kunnen de oproepen van de Karadzic-gezinde staatsmedia “om een woedende stenengooiende menigte de straat op te krijgen” om SFOR-troepen aan te vallen “alleen maar gezien worden als een daad van agressie tegen de internationale gemeenschap”.

Gelbard had gistermiddag in Belgrado een gesprek met de Joegoslavische president Miloševic, enkele uren nadat deze de politieke leiding uit Pale, de thuisbasis van Karadzic, had ontvangen. Volgens sommige berichten had Miloševic behalve het Bosnisch-Servische lid van het Bosnische presidentschap Krajišnik, parlementsvoorzitter Kalinic en de premier Klickovic van Servische republiek, ook mevrouw Plavšic uitgenodigd. Maar zij was niet in Belgrado aanwezig.

Gelbard zei na zijn gesprek van twee en en half uur met Miloševic dat hij de president er “duidelijk” aan heeft herinnerd dat die zich moet houden aan de verplichtingen die voortvloeien uit de vredesakkoorden van Dayton. “We hebben deze verplichtingen tot in detail besproken en ik heb hem op de helderste manier uitgelegd dat we denken dat we op een zeer dramatisch moment zijn aangekomen.”

Gelbard noemde de leiding in Pale een “kliek”, wier fascistisch en totalitair gedrag de internationale gemeenschap niet meer tolereert. “Ze zijn niet serieus en ze gedragen zich niet als volwassenen. Ik heb tegen Miloševic gezegd dat ik hun beloften niet geloof omdat ze liegen. Ik geloof alleen maar in concrete dingen.”

Gistermiddag ontplofte in Banja Luka, de stad waar president Plavšic haar zetel heeft, een bom waarbij een persoon werd gedood en twee mensen zwaar gewond raakten. Maar volgens politie-agenten had de aanslag in de buurt van het station waarschijnlijk geen politieke betekenis. Er zou sprake zijn van een criminele afrekening.

In de Bosnische hoofdstad Sarajevo hebben vertegenwoordigers van de Bosnische moslims en Kroaten deze week een akkoord bereikt over de terugkeer van 40.000 vluchtelingen naar hun oorspronkelijke woongebieden in het midden van het land. Dat is gisteravond in Genève bekend gemaakt. De terugkeeroperatie, die voor de winter moet zijn afgerond, zal worden begeleid door UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN. Volgens functionarissen is dringend geld nodig om ongeveer 10.000 huizen te repararen waar de vluchtelingen weer onderdak kunnen vinden. (Reuter,AP,AFP)