Belgie; Snelwandelen voor een paar kilo Britse tabak

OOSTENDE, 30 AUG. Als de fast ferry uit het Britse Ramsgate aanmeert in de haven van Oostende, begint een merkwaardig schouwspel. Een dertigtal passagiers dringt zich een weg van boord, slingerend met lege rugzakken en sporttassen. Ze rennen of snelwandelen door de overdekte loopbrug, via het station, richting Visserskaai en Sint Petrus en Paulusplein tegenover de haven. Daar stormen ze een tabakszaak binnen, kopen kilo's Britse shag die ze afrekenen in Britse ponden en zwoegen zwaarbepakt terug naar de ferry die ze in twee uur weer naar Ramsgate brengt.

“Tabak is hier drie tot vier keer goedkoper”, antwoordt in de haast een zestienjarige jongen die als een van de eersten de boot is afgestormd. “Thuis verkoop ik het en zo verdien ik wat bij. Ik heb net de school verlaten en nog geen vast werk.” Als hij zijn achtervolgers ziet naderen, sprint hij verder richting Ostenders Tobacco Shop die op het raam best prices aankondigt. Twee meisjes zitten er al op de grond en proppen ieder de inhoud van twee dozen met 5 kilo aan pakjes Golden Virginia in hun rugzak.

De rij klanten groeit gestaag. Een oudere man in trainingspak bestelt twee grote dozen Old Holborn. Een vader met zijn dochter aan de hand koopt pakjes Drum en aanstekers. De bestellingen worden door luiken onder de toonbank geschoven in plastic tassen met de Britse vlag. Kartonnen dozen worden leeggegraaid en in de winkel of op de stoep achter gelaten. “Bye, bye, cheerio!” roepen de klanten als ze wegstuiven.

“Ze leven op de ferry's”, zegt de verkoper als de Tobacco Shop na een kwartier weer leeg is. Hij heeft vaste klanten die soms vijf keer op een dag de overtocht maken. “Veelal werklozen.” De prijs die hij rekent, hangt af van de koers van het Britse pond. “Nu 1 pond 75 per pakje roltabak, waarvoor ze in Groot-Brittannië 7 pond 20 betalen.” Het retourtje van ruim 30 gulden verdienen de gauwkopers gemakkelijk terug. Sigaretten verkoopt de Tobacco Shop niet. “Daarvoor gaan ze naar Luxemburg.”

Niet alle tabaksverkopers op het plein zijn zo spraakzaam. “Geen commentaar”, antwoordt een dame in souvenirwinkel Eurogift die behalve sweets en lace ook British Tobacco verkoopt. Een winkel verderop kan de verkoopster wel lachen om de paradox: “Wij importeren pakjes Britse shag die Belgen helemaal niet roken en verkopen ze aan klanten die ze weer meenemen naar Groot-Brittannië.”

Binnen de Europese Unie mogen reizigers vrij tabak importeren, mits bestemd voor eigen gebruik. Omdat de accijnzen sterk uiteenlopen is een levendige handel ontstaan, die zich zeker niet beperkt tot Oostende. Zo worden in Zweden massaal via postorderbedrijven sigaretten gekocht, vooral uit Griekenland. Groot-Brittannië werd eerder dit jaar wel in het gelijk gesteld door het Europese Hof van Justitie toen het een bedrijf aanklaagde dat, in naam van consumenten, sigaretten importeerde uit Luxemburg. Alleen de consumenten zelf mogen in het buitenland tabak kopen, aldus het Hof. Voor taxfree rookwaar gelden wel limieten.

“Runners noemen we hen, omdat ze altijd rennen”, zegt een douanier die in Oostende passagiers controleert die de ferry opgaan. “Ze zeggen dat ze de tabak voor eigen gebruik kopen, maar aan de overkant zit een baas voor wie ze werken.” Het aantal runners nam de laatste tijd toe, omdat het pond sterk staat en omdat er sinds maart catamaran-ferries varen, die de duur van de oversteek halveerden. De Belgische douane treedt niet op. “Wij controleren alleen hun paspoort en dat is in orde”, zegt de douanier. “Het gaat tenslotte niet om drugs of mensensmokkel.”

Zijn Britse collega's in Ramsgate denken er minder luchthartig over. “Wij hanteren een richtlijn van maximaal 1 kilo tabak per persoon”, aldus een woordvoerder. “Als we personen meerdere keren per dag de oversteek zien maken, worden we argwanend. Vrij vaak houden we mensen aan.” Maar het is lastig om te bewijzen dat de runners niet voor eigen gebruik hebben ingekocht, zoals de interne markt toestaat.

Zeven keer per dag brengt de fast ferry behalve runners ook vakantiegangers naar Oostende. “Driekwart van de buitenlandse toeristen komt uit Groot-Brittannië”, bevestigt een medewerker van de VVV. De meest Britse stad van Europa, wordt Oostende wel genoemd. Volgens overlevering was het een Brit, William Heskett, die er eind achttiende eeuw voor het eerste toerisme zorgde door in een strandtent limonade te verkopen. Nu verkoopt Rons' Shop aan de Visserskaai Belgian chocolates en serveren restaurants als Prince Charles of Bistrot & Co “for real connoisseurs” lamb, steaks of eel.

Ook Britse toeristen slaan shag in voor ze weer aan boord gaan. “Wij gaan morgen terug en we zullen wel wat tabak meenemen”, antwoordt eensgezind een echtpaar uit de Midlands dat langs de winkels slentert en prijzen vergelijkt. “Verboden? Nee hoor, als je het maar in je koffer stopt.”