Omroep wil eigen gezicht

Omroeppolitiek spreekt niet tot ieders verbeelding, en zeker niet de vraag of elk van de drie publieke netten voortaan moet worden bestuurd door een net-manager die wordt benoemd door de nieuwe omroepleiding of door de omroepen zelf. Niettemin is het antwoord op die vraag ook voor kijkers van belang.

De aanstaande mediawet, intussen goedgekeurd door de Tweede Kamer, schrijft immers voor dat de omroep voortaan onder leiding staat van een raad van bestuur van de NOS, die door Den Haag wordt benoemd. En die raad van bestuur krijgt vervolgens tot taak voor elk van de netten een net-manager aan te stellen. Het gevolg is dus dat de omroepen op die drie netten min of meer onder curatele van drie sterke mannen komen.

Voor de omroepen is er nog maar één manier om dit komende onheil te verzachten: door het scheppen van voldongen feiten. Zo hopen de omroepen op Nederland 3 (NPS, VPRO, VARA) dit najaar een net-manager naar eigen keuze te benoemen, in de hoop dat die zijn functie zal mogen behouden. Hetzelfde geldt voor ex-TROS-directeur Bob Bremer, die sinds eind vorig jaar net-manager is van Nederland 2 (EO, TROS, NOS).

Maar verreweg het beste voorbeeld van eigen initatief is op Nederland 1 (AVRO, KRO, NCRV) te zien, waar ex-KRO-directeur Gerard Hulshof al vier jaar geleden tot net-manager werd benoemd. Sindsdien is hij er, ondanks de blijvende versnippering, in geslaagd een redelijk herkenbaar net te creëren met een stabiel en soms zelfs licht stijgend marktaandeel. Vrijwillig hebben de drie grote omroepen, plus de IKON en nog een handvol kleinere levensbeschouwelijke clubjes, zich aan zijn leiding onderworpen - en hoewel hier en daar nog de pijn schrijnt van het verlies aan eigen macht, is Hulshofs positie inmiddels onomstreden. Als hij zegt dat hij komend seizoen geen Taxi-afleveringen van vijftig minuten meer wil, is de NCRV zonder morren bereid er een programmaatje van 25 minuten zonder studio-presentatie van te maken. En als hij vindt dat er nog een 'kennis-kwis' moet komen, wordt die gemaakt. De omroepen op Nederland 1 hebben zelfs 25 procent van hun zendtijd en budgetten naar hem overgeheveld, waarover hij vrij kan beschikken om de programmaschema's naar eigen inzicht te verbeteren.

Eén van zijn opvallendste successen is de dagelijkse actualiteitenrubriek Netwerk, al blijkt het tot dusver onmogelijk te zijn de bestaande Televizier-, Brandpunt- en Hier en nu-ploegen definitief tot één redactie samen te voegen. Nog steeds wordt elke uitzending voorafgegaan door de curieuze mededeling: “vanavond verzorgd door...” Wel wordt de samenwerking opgevoerd ten behoeve van de verslaggeving over de parlementsverkiezingen. Maar wat bij Netwerk blijkbaar nog niet kan, is nu wel gelukt bij het dagelijkse kinderprogramma Alles kids: tot dusver om de beurt gemaakt door AVRO, KRO of NCRV, maar vanaf volgende week door één gezamenlijke redactie onder leiding van één gezamenlijke planner. Een volgende stap is de aankoop van speelfilms en series; ook daar hoopt Hulshof van de drie grote omroepen op meer samenwerking.

Ogenschijnlijk zijn het kleine stappen, die telkens nog gefrustreerd dreigen te worden door een grote tegenstrijdigheid in de nieuwe mediawet: enerzijds kan de samenwerking volgens Den Haag niet ver genoeg gaan, maar anderzijds wordt van de afzonderlijke omroepen eens te meer gevergd dat ze hun eigen bestaansrecht bewijzen. Maar op Nederland 1 is al heel wat bereikt, al was het maar de volstrekt vanzelfsprekend geworden afwezigheid van eigen avonden per omroep. Terwijl die op andere netten nog volop aanwezig zijn, bestaat het avondje AVRO (of het avondje KRO of NCRV) allang niet meer. Hulshof gaat volgend jaar met pensioen, maar de omroepen op 1 hebben toegezegd dat ze zijn opvolger dezelfde bevoegdheden zullen geven.