Lege hokus-pokus bij Slot Loevestein

Voorstelling: Storm Theaterspektakel Slot Loevestein naar The Tempest van Shakespeare door Het Monsterverbond. Bewerking en regie: Bert Barten; spel en decor: Het Monsterverbond; spelers: Michael A. Kamp (Prospero), Aude Logger (Ariël), Luca A. Stappers (Ferdinand) e.v.a. Gezien: Slot Loevestein (tussen Gorinchem en Woudrichem), 27/8. Te zien t/m 14/9 aldaar. Inl.: 070-3177211; vertrek Veerpont 20u.

Het kan: met een toneelvoorstelling als Storm, Theaterspektakel Slot Loevestein de verstilde sfeer rondom het robuuste, historische slot tot aan de grond afbreken. En de tekenen voor de première gisteravond leken zo gunstig en mijn verwachtingen hoog gespannen.

De uitvoering van Storm, naar The Tempest van Shakespeare, vindt plaats op een van de mooiste lokaties die Nederland bezit, daar waar Maas en Waal samenvloeien, waar het landschap intenser Nederlands is dan waar ook. Bovendien is The Tempest Shakespeare's fantasierijkste stuk.

Vanuit Gorinchem en Woudrichem vertrekken veerboten over de rivier. Onvermijdelijk zijn er gedachten aan Marsman, met zijn brede rivieren/ (die) traag door oneindig/ laagland gaan'.

In The Tempest (1623) vertelt Shakespeare een allegorisch verhaal over een eiland dat bewoond wordt door de magiër Prospero en zijn dochter Miranda. De luchtgeest Ariël en de monsterlijke verschijning Caliban vormen zijn bedienden. Prospero is een verbitterd man, eens hertog van Milaan geweest, die door een storm een zeilschip schipbreuk op het eiland laat lijden. De opvarenden bestaan uit zijn oude vijanden. De dag der vergelding is aangebroken.

Het is Shakespeare's laatste stuk; brutaal, wild, feeëriek, onstuimig. Karakterontwikkeling is er nauwelijks. En is Prospero een waanzinnige of een dichterlijke tovenaar? Tekent Shakespeare in hem zijn zelfportret, de toneelschrijver als magiër? Achter de ogenschijnlijke operette die het stuk ook is, schuilt vooral veel poëzie. Zonder die poëzie houd je niets dan wind over.

Het theatergezelschap Het Monsterverbond, in de regie van Bert Barten, heeft maling aan de tekst waaruit het stuk is opgebouwd. Met Slot Loevestein als achtergrond krijgt het publiek een uur lang een orgiastisch kabaal van klanken - house, Monteverdi, Gounod, symfonische muziek - over zich uitgestort, zonder enige band of samenhang in stijl met het drama. Het geluid was vooral oorverdovend. Alle stilte en sereniteit van het landschap gingen teloor. Nederland spektakelland. Zelfs de openingsscène, de schipbreuk, was een mislukking. Terwijl die toch zo eenvoudig is te regisseren. Een bootje komt plassend uit het riet te voorschijn, geluidloos breekt het vaartuig in tweeën, de in het wit gelede matrozen zwemmen het eiland op waar Prospero ligt te snurken. Die matrozen verdwijnen uit het zicht en niemand weet ooit nog dat zij later de hoofdrolspelers zijn. Zo'n stijlbreuk schept nodeloos verwarring.

Zelfs voor wie De storm kent, bood het spel nauwelijks herkenbaarheid. Op vlonders ging een stel acteurs tekeer in een woeste Driekusmannen-dans. Zij verbeelden de oerkrachten van de mens. Meisjes in hoela-hoela-rokjes lieten zich gewillig nemen. Een andere acteur zat gevangen in een spinnenweb. De luchtgeest Ariël draafde rond en rond. Van rechts kwam een plastic gevaarte aandrijven, waarin naar ik meen, Prospero's vijand Ferdinand is opgesloten, gevangen gezet door Prospero.

The Tempest is een moeilijk stuk; Toneelgroep De Appel gaf er ooit een intense vertoning van, Peter Brook verplaatste de handeling naar een exotisch land en cineast Peter Greenaway maakte met Prospero's books een rijke film waarin acteur John Gielgud buiten beeld de tekst las. Deze regisseurs waren voor alles eerlijk. Misschien een niet ter zake argument, maar wel noodzakelijk voor een voorstelling die meer wil zijn dan betekenisloze hokus-pokus en heupwiegend vertier.

Op de veerboot terug zei niemand nog een woord over de voorstelling; die was alweer verdwenen en we keken stil naar het donker. Alleen de grassprietjes aan onze schoenen verraadden dat we op Prospero's eiland waren geweest. Maar wel het verkeerde.