J. VAN MEEKREN 1923-1997; Scherp interviewer

Voor de tv-journalist Jaap van Meekren, die dinsdagavond op 73-jarige leeftijd overleed, stonden betrouwbaarheid en feitenkennis voorop. Achttien jaar lang was hij eindredacteur van de rubriek Avro's Televizier, waar hij de neutraliteit als hoogste goed beschouwde. Hij werd in die tijd ook bekend als een scherp, maar rechtvaardig interviewer van minister-presidenten.

Door ziekte kwam enkele jaren geleden een einde aan zijn omroepcarrière.

Van Meekren begon kort voor de oorlog bij zijn vader in de confectiefabriek, maar was gegrepen door de radio en debuteerde daar in 1947 als omroeper bij het wekelijkse programma voor de strijdkrachten. Een jaar later werd hij nieuwslezer bij de radionieuwsdienst. In de jaren vijftig en zestig werkte hij als freelance-omroeper bij diverse omroepen, maar daarnaast bleef hij het bedrijf van zijn inmiddels overleden vader voortzetten - dat beschouwde hij als een ereplicht. Pas toen Van Meekren naar de televisie overstapte, besloot hij de onderneming te verkopen.

In bijzonder zorgvuldig afgewogen zinnen presenteerde hij zijn reportages, ook als hij werd meegesleept door omstandigheden die hij als onrechtvaardig beschouwde en in zijn eigen commentaar duidelijk liet doorklinken. “Er zijn nu eenmaal zaken waar je als fatsoenlijke mensen geen meningsverschil over kunt hebben”, zei hij later. Maar hij nam op de koop toe dat zijn optreden in de gepolariseerde jaren zeventig door linkse kringen als behoudend werd beschouwd. Van Meekren stelde er een eer in nooit te laten doorschemeren welke politieke stroming zijn voorkeur had. Zijn toenmalige ondergeschikte Fons van Westerloo vertelde gisteravond in een AVRO-uitzending over een schrobbering: toen Van Westerloo in een vraaggesprek had gezegd een voorkeurstem te zullen uitbrengen op een D66-man, vond Van Meekren dat een ernstige misstap: een journalist zegt nooit op wie hij stemt.

Zelf was hij een gewaardeerd gesprekspartner voor politici van alle partijen. In een recent tv-programma zinspeelde Van Meekren - niet gespeend van enige ijdelheid - er zelfs op, dat premier Van Agt de installatie van zijn tweede kabinet een dag zou hebben uitgesteld om Van Meekren ter wille te zijn. Alles had een dag eerder al rond kunnen zijn, maar Van Agt besloot te wachten omdat de AVRO die dag geen zendtijd had. Door even te treuzelen kon de premier met zijn nieuwe kabinet op de televisie verschijnen in een door Van Meekren gepresenteerd programma.

Veel van zijn meest memorabele uitzendingen gingen over de oorlog, die hij - als joodse jongen ondergedoken - aan den lijve had ondervonden. Zijn vraaggesprek met de weduwe Rost van Tonningen baarde opzien door de harde verhoortechniek; achteraf gaf Van Meekren toe dat hij de weduwe wellicht ten onrechte in een underdog-positie had gebracht. Daarentegen wist hij ex-premier De Quay voor het eerst te bewegen tot een gesprek over diens rol bij de omstreden Nederlandsche Unie in het begin van de oorlog. Ook verzorgde hij bij elk nieuw deel van de oorlogsgeschiedenis van dr. L. de Jong een extra uitzending.

Hoe belangrijk de journalistieke objectiviteit voor hem was, bleek in 1985, toen Wibo van de Linde programmadirecteur bij de AVRO werd. Van Meekren was tegen die benoeming, omdat Van de Linde als eindredacteur van Tros Aktua een rechtse reputatie had, en vertrok. Hij stapte over naar Veronica en werd later senior-nieuwslezer bij RTL4. Voor de manier waarop hij werkte, maakte die nieuwe omgeving geen enkel verschil. Hij bleef de onkreukbare berichtgever.