Patrick Kluivert hoort voorlopig niet in Oranje

Kan Patrick Kluivert nog uitkomen voor het Nederlands elftal? In de aanloop naar de belangrijke kwalificatiewedstrijd voor het wereldkampioenschap voetbal tegen België, volgende week zaterdag in Rotterdam, verdeelt een brandende kwestie de wereld van de skyboxen en de hooligans. Dient bondscoach Guus Hiddink de privé regelmatig in opspraak geraakte Kluivert uit de nationale selectie te weren, of heeft hij niks te maken met wat de vedette in zijn vrije tijd uitspookt en kan hij de sterspeler met een gerust hart oproepen?

Die delicate vraag rees niet toen Patrick Kluivert op 9 september 1995 in Amsterdam-Noord het gaspedaal van een onverzekerde BMW te diep intrapte en Marten Putman doodreed. En terecht. Een sportheld die zich buiten het veld misdraagt, legt daarvoor ook buiten het veld rekenschap af. Dat Kluivert op de dag van Putmans begrafenis in de binnenstad van Amsterdam opnieuw te hard reed, was weliswaar oliekoekendom, maar ook alleen aan de rechter ter beoordeling.

De rechter veroordeelde Kluivert tot 240 uur werkstraf. Grappenmakers verzonnen Kluivert-moppen en de brokkenpiloot liet zich voortaan naar de training rijden. Belangrijke doelpunten voor Ajax en Oranje deden de rest; de hatelijke spreekkoren op de tribunes ('Moordenaar, moordenaar') verstomden en het publiek sloot de jeugdige spits weer in de armen.

In juni raakte Kluivert echter opnieuw in opspraak. Bij een nachtelijke vecht- en steekpartij voor een discotheek in Amsterdam leidde hij de politie om de tuin met een valse verklaring over een verdachte (“Dit is mijn neef, laat hem vrij”). Een kleinigheid vergeleken met de aanklacht van een 20-jarige vrouw die Kluivert en drie van zijn vrienden beschuldigde van verkrachting.

Tegenover de politie bevestigden de vier mannen dat ze in het appartement van Kluivert gemeenschap met de vrouw hadden gehad. Maar van dwang zou geen sprake zijn geweest. “Ze heeft geen moment laten blijken dat het tegen haar wil gebeurde”, zei Kluiverts advocaat G. Spong. Bovendien had de vrouw het onheil over zichzelf afgeroepen, aldus de advocaat. “Wat denkt u als een 20-jarig meisje 's nachts om vier uur in een taxi stapt met vier jongens om naar een woonhuis te gaan. Toch niet om thee te drinken?”

Ook al seponeerde de officier van justitie de aanklacht wegens gebrek aan bewijs, de affaire ruïneerde het kwetsbare imago van de 21-jarige voetballer. Duidelijk werd dat Kluiverts vriendin op de bewuste avond met zwangerschapsvergiftiging in het ziekenhuis lag. Bovendien bleek uit het onderzoeksdossier van de politie dat Kluivert de vrouw geld had geboden, zelfs al vóór zij aangifte had gedaan. “Waarom zou je dat doen als je een rein geweten hebt?”, vroeg de advocaat van de vrouw zich verbaasd af.

Hoe het publiek over zijn escapades dacht, daar kon Kluivert slechts naar gissen. Aan het eind van het seizoen zat de aanvaller bij Ajax geblesseerd aan de kant en daarna vertrok hij naar AC Milan. Maar De Telegraaf oogstte veel bijval toen zij de vraag stelde of Kluivert nog wel thuishoort in het Nederlandse elftal. De verontwaardiging van een krant die even graag helden kweekt als ze van hun voetstuk haalt, mag misschien mede ingegeven zijn door opportunisme, het is te gemakkelijk de discussie af te doen als “ethisch reveil in komkommertijd”, zoals het Algemeen Dagblad deze week deed.

Het grote probleem van Kluivert is zijn hooghartigheid, constateerde Herman Kuiphof gisteren zeer terecht in deze krant. Nooit toont Kluivert oprecht spijt voor zijn wandaden, nimmer laat hij blijken tot bezinning te zijn gekomen. In vraaggesprekken vlucht hij naar voren en klaagt hij dat er alleen maar onzin over hem wordt geschreven en dat hij daaraan “kapot” gaat. Twee citaten. Over het auto-ongeluk: “Als een normale burger hetzelfde overkomt, praat niemand daar over. Bij mij wordt het elke keer opgerakeld.” (Voetbal International, 26 maart) Over de zedenzaak: “Ik heb géén strafbaar feit gepleegd! Dat is voor mij de hele issue.” (VI, 20 augustus)

Kluivert aanvaardt kennelijk niet de keerzijde van zijn bevoorrechte positie. Een topvoetballer is geen normale burger en kan zich in de disco en op straat niet hetzelfde permitteren als zijn leeftijdgenoten. Hij leeft in een glazen paleis; ter compensatie ontvangt hij een miljoenensalaris. En niet alleen in ruil voor doelpunten. Milan verwacht dat hij de naam van de club hoog houdt en zijn sponsor Adidas kan geen schoenen verkopen met vuige verhalen in de media.

Hiddink heeft tot nu toe geweigerd in duidelijke bewoordingen kenbaar te maken wat hij met Kluivert van plan is. De bondscoach schoof het probleem de afgelopen weken duidelijk voor zich uit. Maar nu Kluivert hersteld is van zijn blessure en in Italië goede vorm toont, moet Hiddink met de billen bloot.

De bondscoach zit in een lastig parket. Als hij Kluivert selecteert en op de reservebank zet, zal hem lafheid worden verweten. Als hij Kluivert wél opstelt, zal het publiek in De Kuip de Milan-speler ongetwijfeld uitfluiten. Vorige week klonk bij Ajax-Vitesse al een fluitconcert toen Kluivert te zien was op de videoschermen in de Arena. Uitgefloten worden in eigen stadion, is het Nederlands elftal daarbij gebaat?

Hiddink heeft heel wat uit te leggen als hij Kluivert passeert. Kluiverts maatjes Seedorf, Reiziger en Bogarde zullen vermoedelijk een verklaring eisen. Kluivert zelf heeft gezegd dat hij niet weet of hij in dat geval in de toekomst nog zin heeft voor het Nederlands elftal uit te komen. En op wiens schouders zal de hoon neerdalen als Nederland door een spitsenprobleem van de Belgen verliest?

Maar voor de zuiverheid in het betaald voetbal zou het goed zijn als Hiddink de komende week ruggengraat toont en Kluivert laat weten dat een bondscoach een morele standaard heeft te bewaken. Een vertegenwoordigend nationaal elftal is niet per definitie een dream team met de elf beste voetballers. Uitkomen voor het Nederlands elftal is geen recht maar een voorrecht.

Een nationaal elftal weerspiegelt ook de normen en waarden van een land. De KNVB is een koninklijk verbond en interlands gaan gepaard met vlagvertoon. 'Wij houden van Oranje, om zijn daden en zijn doen', zingen de supporters. Maar hoeveel Oranje-fans zien zich op dit moment graag vertegenwoordigd door iemand als Patrick Kluivert?

Het is moeilijk aan te geven bij welke vorm van wangedrag een bondscoach de grens moet trekken. Bij diefstal? Belastingontduiking? Brandstichting? Zeker is in ieder geval dat Kluivert over de schreef is gegaan en het niet verdient 'in dienst van Oranje' te spelen. Hoe kan de KNVB met goed fatsoen van supporters eisen dat ze zich gedragen, wanneer in het Nederlands elftal spelers rondlopen die menen dat ze zich alles kunnen veroorloven. Als het de voetbalbond ernst is met zijn voorbeeldfunctie, zorgt hij dat Patrick Kluivert voorlopig niet in het Nederlands elftal speelt.