'Bomvolle' scholen weigeren leerplichtige leerlingen

AMSTERDAM, 27 AUG. Dencio Roy staat op het punt om met zijn leerplichtige neefje de spijbelbus van de Amsterdamse politie op de Dam binnen te stappen. Niet omdat Roderick Wanga (16) spijbelt, maar omdat hij geen middelbare school kan vinden. Drie weken zoeken, bellen en praten leverden niets op. Roderick kan niet naar school. Niet naar een school met Mavo of (voorbereidend) beroepsonderwijs, niet naar een school voor kort middelbaar beroepsonderwijs, zelfs niet naar een school voor volwassenenonderwijs.

De omstreeks twintig benaderde scholen zeggen “tjokvol” te zitten. “We hebben al 33 leerlingen in een klas. Er kan geen tafel meer bij”, klinkt het keer op keer. En elke extra leerling zou ten koste gaan van de kwaliteit van het onderwijs. Maar dat is volgens de Onderwijsinspectie geen grond om een leerplichtige leerling te weigeren, zeker niet op een voor een ieder toegankelijke openbare school.

“O nee?”, reageert M. Swier van de leerlingenadministratie op het College voor Beroepsonderwijs, tegenwoordig ROC, in Amstelveen. “Nou, dat is dan jammer.” De school heeft Roderick op de wachtlijst met 20 veelal leerplichtige leerlingen gezet. “Wie het eerst komt die het eerst maalt. Regels zijn regels. En hij is te laat.” Geïrriteerd: “Je moest eens weten hoe vaak ik hier uitgescholden wordt als ik 'nee' moet verkopen .”

De ingeschakelde leerplichtambtenaar en deelraadwethouder André Bos (GroenLinks) spreken van een “genante” situatie. En Roderick is niet eens de enige leerplichtige middelbare scholier die noodgedwongen verstoken blijft van onderwijs, weet Bos. Precieze cijfers zijn noch op stedelijk noch op landelijk niveau beschikbaar, maar: “Ik heb in Osdorp nog drie andere scholieren die we aan de straatstenen niet kwijt kunnen.”

Ook in het naburige stadsdeel Slotervaart doet leerplichtambtenaar A. Reep verwoede pogingen om voor twee middelbare scholieren een plekje te vinden. Een grote-stadsprobleem, signaleert hij, dat met name speelt in booming nieuwbouwwijken en op de schooltypen Mavo en voorbereidend beroepsonderwijs (VBO). Die klassen zitten bomvol, ook omdat veel leerlingen van hogere schooltypen als Havo “afstromen”. Daar komt bij dat er sinds 1993 strengere regels gelden voor zittenblijvers. Scholieren mogen niet langer dan vijf jaar over de Mavo of het VBO doen. Gebeurt dat wel, dan moeten ze naar het middelbaar beroepsonderwijs - een complicerende factor die ook voor Roderick geldt.

Het noodgedwongen schoolverzuim is des te opmerkelijker omdat de gemeente Amsterdam, politie en scholen sinds het begin van dit schooljaar samen een spijbeloffensief voeren. Aanleiding daarvoor zijn hoge verzuimcijfers, die bleken uit een vorig jaar uitgevoerd onderzoek. Op een gemiddelde schooldag komt ongeveer negen procent van de Amsterdamse scholieren van tien tot vijftien jaar oud niet naar school.

Als gevolg van de aanpak maken leerplichtambtenaren al bij een dag verzuim proces-verbaal op, waarna het kantongerecht de ouders dagvaardt. De boete bedraagt 150 gulden per dag en kan oplopen tot maximaal vijfduizend gulden. Leerplichtige leerlingen vanaf twaalf jaar kunnen ook zelf worden vervolgd. En leerlingen die spijbelend door de binnenstad zwerven, worden door de politie opgepakt. Zo werden maandag en dinsdag 217 jongeren aangehouden, van wie er zeven spijbelden en naar school zijn teruggebracht en vijf ten onrechte al jaren niet meer schoolgingen.

Intussen zoeken Roderick en zijn oom Dencio Roy naarstig door. Maar het zoveelste bezoek aan een school, ditmaal de Joke Smit-school voor volwassenen, leverde vanmorgen opnieuw niets op. Hij is te jong, was de reden. Pas als hij achttien is kan hij op de school terecht. Roderick, die een maand geleden Cura,cao verruilde voor Amsterdam om een voetbalcarrière op te bouwen: “Ik ben geen mietje, maar Filmnet komt me de neus uit.” Zijn oom: “Mijn neef wil naar school en is over naar drie Mavo. Beginnen ze in Amsterdam een spijbeloffensief, heb ik een leerplichtig kind, wil ik een school, krijg ik geen school.” Hij zucht. Zegt dan: “Ik overweeg mijn zoon Brian in te schakelen. Een beroemde voetballer krijgt vast wel een voet tussen de deur.”

    • Wubby Luyendijk