Akkoord over toezicht N-Ierse ontwapening

BELFAST, 27 AUG. Groot-Brittannië en Ierland zijn het eens over de instelling van een commissie die moet toezien op de ontwapening van het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) en pro-Britse, protestantse milities. De ontwapening, die op vrijwillige basis plaatsheeft, zou tegelijk met de vredesgesprekken op 15 september moeten beginnen.

De Britse minister voor Noord-Ierland, Mo Mowlam, en de Ierse minister van Buitenlandse Zaken, Ray Burke, hebben gisteren in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast afgesproken dat de commissie zowel in Belfast als in de Ierse hoofdstad Dublin een kantoor zal hebben. Waarschijnlijk zal de Canadese generaal John de Chastelain de commissie leiden. Ook de Verenigde Staten en Finland zullen aan de commissie deelnemen.

Het is de vraag of de partijen bereid zijn hun wapens daadwerkelijk in te leveren, maar Mowlam en Burke hopen dat ontwapeningscommissie en vredesgesprekken elkaar positief zullen beïnvloeden. Die onderhandelingen werden het laatste jaar geblokkeerd door de weigering van de protestanten en de toenmalige Britse regering om de katholieken te laten deelnemen, zolang de IRA niet alle wapens had ingeleverd. De IRA heeft, via zijn politieke tak Sinn Fein, altijd gezegd pas aan het eind van de onderhandelingen over ontwapening te willen praten.

Mowlam was voorzichtig over de mogelijkheden van de commissie, omdat medewerking van de partijen niet afgedwongen kan worden. Het vredesproces “heeft het vertrouwen nodig van alle partijen”, aldus de Ierse minister Burke. “We zetten hiermee de best mogelijke stap voorwaarts.”

De unionisten zijn woedend over het akkoord. Ze vinden dat de Britse regering buigt voor de druk van de IRA. Nigel Dodds van de Democratische Unionistische Partij (DUP) noemde de commissie “tandeloos” omdat “de Britse regering, in samenspraak met Dublin, weigert te eisen dat de IRA daadwerkelijk zijn illegale wapens inlevert voordat Sinn Fein aan de gesprekken mag deelnemen.” De DUP heeft intussen laten weten niet met Sinn Fein om de tafel te willen zitten. De grootste protestantse partij, de Ulster Unionisten, twijfelt nog over deelname. Waarschijnlijk zal minister Mowlam morgen beslissen of het bestand van de IRA serieus genoeg is om Sinn Fein voor de gesprekken uit te nodigen. (AP, Reuter, AFP)