Geen kluns maar een held

“We onderbreken onze uitzending voor een bericht van het politiek correcte bureau voor statistiek”, meldde een radiopresentator onlangs in een strip in The Washington Post. “Uit onderzoek blijkt dat iedereen tegenwoordig evenzeer slachtoffer is van het een of ander. Daarom is schuld afschuiven uit, en verantwoordelijkheid nemen in.

Het politiek correcte tijdperk is officieel voorbij en een nieuwe fase van gezond verstand is aangebroken. Als iemand iets zegt wat u niet bevalt, pech... zet u er overheen.” Juichend stromen de mensen de straat op voor een uitbundig feest. Maar het slot van de strip toont een patiënt op de divan die zegt: “En dan word ik helaas altijd wakker, dokter.” De psychiater pinkt een traantje weg en zegt: “Wat een prachtige droom. Vertel hem nog eens.”

Voorlopig zal die droom in Amerika niet uitkomen. Politiek correcte geboden, die moeten zorgen dat niemand zich gekwetst voelt, beheersen de media. En de cultuur van het klagen bloeit. Het jongste doelwit van gekwetste Amerikanen is Mr. Magoo, een bijziend, oud mannetje dat in de jaren '50 en '60 populair was als hoofdpersoon van een reeks tekenfilms. De humeurige en onhandige Magoo, die een beer aanzag voor iemand in bontjas en een groot stuk vlees voor de vrouw van de slager, was een groot succes in bioscopen en op tv. Hij raakte steeds in grote problemen verzeild, maar wilde nooit toegeven dat zijn slechte ogen wel eens de oorzaak konden zijn. Hij nam zijn hoed af als hij tegen een lantaarnpaal aanbotste, maar verder was hij zo nukkig dat niemand ooit medelijden met hem had. Zijn succes bezorgde hem optredens in reclamespotjes voor gloeilampen, de marine en staatsobligaties. En twee maal werd hij bekroond met een Oscar.

Maar nu het amusementsbedrijf Disney Mr. Magoo laat herleven, in een film met levende acteurs die met Kerstmis in de Amerikaanse bioscopen komt, is de Nationale Blindenbond in het geweer gekomen. De organisatie eist dat Disney de plannen afblaast. Want het terugbrengen van Mr. Magoo suggereert, aldus de bond, “dat het grappig is om naar een opvliegende en onhandige blinde man te kijken die in grote moeilijkheiden belandt en die zijn omgeving niet begrijpt”. Het Disney-concern, van wie niemand zal beweren dat het zijn omgeving niet begrijpt, heeft zich gehaast die aantijging te weerspreken. Alsof er in Hollywood niet een lange traditie is die 'suggereert' dat het grappig is als dikke mannen klem raken tussen deurposten, als getekende eenden overreden worden door stoomwalsen en als zwakbegaafde verhuizers met piano en al van de trap afglijden, stelt Disney nu als de vermoorde onschuld dat Mr. Magoo geen kluns is maar een held. Zijn ogen mogen slecht zijn, maar door zijn intuïtie ziet hij eigenlijk beter dan iedereen. En bovendien is hij niet blind, stellen de Hollywood-bazen, maar slechts 'visueel beperkt'.

De discussie over Magoo heeft zich inmiddels uitgebreid tot opiniepagina's en radioprogramma's. Veel blinden en slechtzienden blijken voor het leven getekend te zijn doordat ze als kind zijn nageroepen met “Hey, Mr. Magoo!”. Anderen blijken de hardnekkige volhouder Magoo juist te beschouwen als een bewonderenswaardige optimist, in wiens avonturen ze een metafoor zien voor het leven. In Hollywood heeft men ondanks Disney's mooie woorden altijd al beseft dat de avonturen van Magoo voor sommigen wel eens pijnlijk kunnen zijn. In 1957 werd de Britse schrijver Aldous Huxley gevraagd een scenario voor een Magoo-film te schrijven. Dat Huxley zelf ernstig bijziend was ontdekten de producenten pas bij hun eerste bijeenkomst met de schrijver. Gegeneerd verzuimden ze om Huxley, die zei dat hij nog nooit van Magoo had gehoord, van de handicap van zijn hoofdpersoon op de hoogte te stellen. Huxley's scenario is nooit gebruikt.

De Magoo-film van Disney zal ongetwijfeld in de bioscoop komen. De scherpe kantjes van zijn karakter zijn er inmiddels zorgvuldig afgeschaafd. Een onschuldig, naïef en 'visueel beperkt' mannetje zal proberen ons aan het lachen te maken, terwijl hij zich struikelend door het verhaal beweegt. En de kijker weet: het politiek correcte tijdperk is nog niet voorbij, dus alles komt op zijn pootjes terecht, met Magoo als grote held.