Brazilië: wijs besluit minister Van Mierlo

DEN HAAG, 26 AUG. De Braziliaanse ambassade in Den Haag vindt dat de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Van Mierlo, een “wijs” besluit heeft genomen door op 18 juli af te zien van een verzoek aan Brazilië om over te gaan tot aanhouding van de Surinaamse oud-legerleider Desi Bouterse. Dit heeft de tweede man van de ambassade, Vascon Gilles, gisteren gezegd.

De oppositiepartijen CDA en GroenLinks zouden vanmiddag tijdens het debat over de kwestie-Bouterse in de Tweede Kamer een motie van afkeuring tegen de ministers Van Mierlo en Sorgdrager indienen, zo meldden fractiewoorvoerders aan het einde van het fractieberaad hedenochtend.

Voor het CDA is de belangrijkste reden de opeenstapeling van fouten en verkeerde inschattingen die volgens deze fractie door Van Mierlo en Sorgdrager gemaakt zijn. Tweede-Kamerlid L. Sipkes (GroenLinks) zegt dat zij de motie wil indienen “omdat het erop lijkt dat Van Mierlo helemaal niet wil dat Bouterse gearresteerd en uitgeleverd wordt”.

De Braziliaanse ambassade heeft de afgelopen dagen nadrukkelijk geweigerd commentaar te geven op de mededeling van Van Mierlo dat hij signalen had ontvangen als zou Bouterse niet in Brazilië kunnen worden gearresteerd op grond van de Nederlandse verdenking van drugshandel tegen de oud-legerleider. De ambassade komt met haar verklaring na berichten in deze krant van gisteren. Daarin stond dat onderhandelaars van het Haagse openbaar ministerie en de politie in 1996 tot drie keer toe gesprekken hebben gevoerd met het hoofd van de federale politie in Brazilië. De federale politie heeft in 1996 toegezegd Bouterse te zullen arresteren, zo bevestigde ook gisteren minister Sorgdrager van Justitie. Volgens de bewindsvrouw is toch afgezien van een poging tot arrestatie, omdat het onduidelijk was of de Braziliaanse regering deze zomer de arrestatie ook zou goedkeuren. De Braziliaanse juridische adviseur Serge Nabuco zei dit weekeinde dat de mededeling van Van Mierlo dat de Braziliaanse regering Bouterse niet zou uitleveren staatsrechtelijk onjuist is.

Volgens Nabuco toetst alleen het constitutionele hof in Brazilië de rechtmatigheid van een uitlevering en niet de regering. Nabuco heeft alleen de procedurele strafrechtelijke gang van zaken willen schetsen en zich niet uitgelaten over het specifieke geval Bouterse. Hij is overigens verbonden aan het Braziliaanse parlement en niet aan het ministerie van Justitie, zoals eerder werd gemeld.

Inmiddels komen er uit Brazilië tegenstrijdige berichten over de bereidheid van dat land om mee te werken aan aanhouding van Bouterse. Diplomaten lijken in het algemeen de voorzichtigheid van Van Mierlo te steunen. Juristen en de politie zien geen problemen met een arrestatie die uitlevering beoogt.

Pagina 2: 'Arrestatie Bouterse in toekomst mogelijk'

Volgens een doorgaans betrouwbare bron in de Braziliaanse hoofdstad is de Nederlandse politie in het voorbereiden van een arrestatie van Bouterse in Brazilië “niet hoog genoeg gegaan”. Ofschoon er op 'de werkvloer' overeenstemming tussen de twee landen was, is de eventuele arrestatie van iemand van het statuur van Bouterse een zaak van kabinetsniveau in Brazilië.

Diplomaat Vascon Gilles in Den Haag zegt overigens te verwachten dat Brazilië in de toekomst Bouterse zal kunnen aanhouden, al denkt hij niet dat de ex-legerleider nog een keer het risico zal lopen naar Brazilië te reizen. De ambassadevertegenwoordiger gaf zijn reactie tegenover het persbureau ANP overigens pas nadat hij door het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken nadrukkelijk was gevraagd te reageren op het handelen van Van Mierlo.

Minister Sorgdrager sprak gisteren in het tv-programma Nova berichten in het Algemeen Dagblad en NRC Handelsblad tegen dat zij spijt zou hebben van haar steun aan minister Van Mierlo om af te zien van arrestatie. Hoge justitiële ambtelijke bronnen vertelden dat Sorgdrager bij nader inzien het openbaar ministerie had willen steunen. Het OM achtte arrestatie van Bouterse wenselijk én mogelijk.

Nova toonde gisteren beelden waaruit bleek dat in de Surinaamse delegatie die vorige week in Rio de Janeiro was om te praten met Van Mierlo ook de voormalige Surinaamse minister van defensie R. Christopher zat. Christopher trad in 1991 af als minister toen deze krant meldde dat hij, samen met Bouterse, verdacht werd van betrokkenheid bij drugshandel. Christopher is momenteel de Surinaamse ambassadeur in Brasilia. Een woordvoerder van Buitenlandse Zaken zei vanochtend dat Christopher, die nu ambassadeur is voor Suriname in Brasilia, alleen Wijdenbosch heeft ontvangen. Christopher zat niet aan de onderhandelingstafel met Van Mierlo, aldus BZ. Op de diplomatieke vertegenwoordiging van Suriname in de Braziliaanse hoofdstad werkt ook Bouterses zoon Dino.

De Tweede Kamer zou vanmiddag zijn begonnen aan een debat over de zaak-Bouterse. Fractieleider De Hoop Scheffer van het CDA vindt dat de geloofwaardigheid van de ministers Van Mierlo en Sorgdrager in de zaak-Bouterse inmiddels “tot het nulpunt is gedaald”.

De Hoop Scheffer: “Van Mierlo heeft een puur politieke interventie gepleegd, de rechtsgang geblokkeerd en de betrekkingen met Brazilië onder spanning gezet. Dat is nogal wat voor een minister van Buitenlandse Zaken. En de minister van Justitie die daar voetstoots mee akkoord gaat, is ook geen knip voor de neus waard”, aldus de fractieleider van het CDA.

Onze diplomatiek redacteur voegt hier aan toe: In hun toelichtende brief aan de Tweede Kamer van eind vorige week schreven de ministers Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) en Sorgdrager (Justitie) dat een verzoek tot aanhouding en uitlevering wegens verdenking van drugshandel mogelijk is op grond van het VN-Verdrag tegen de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope stoffen, waarbij beide landen partij zijn. Maar dat zogenoemde Drugsverdrag van Wenen bevat geen verplichting tot uitlevering. “Bij de beslissing al dan niet tot (voorlopige) aanhouding en uitlevering over te gaan, kunnen bij toepassing van dit verdrag dus zowel juridische als politieke overwegingen een rol spelen. Met name de laatste zullen dan belangrijk zijn”, aldus Van Mierlo en Sorgdrager.