Arsenic and old lace

Arsenic and old lace (Frank Capra, 1944, VS). BBC2, woensdag, 12.45-14.40u.

Toen de Hollandse Comedie zeven jaar geleden nog eens het oude kassucces Arsenicum en oude kant ten tonele voerde, met Elsje Scherjon en Ina van Faassen als de twee oude dametjes met hun verraderlijk onschuldige oogopslag, kon alle inzet niet meer verhelen dat het een nogal omslachtig stuk patronaatstoneel was geworden, waarvan het stof en de spinrag nauwelijks meer konden worden weggeblazen. Het was nu net zo gedateerd als de knijpkatten die tijdens één van de scènes enig licht in de duisternis moesten brengen. En het feit dat die twee ragfijne mevrouwtjes in het geniep een hele reeks lijken op hun geweten hadden, baarde weinig opzien meer.

Vijftig jaar geleden was dat anders. Direct na de bevrijding maakte het Nederlandse publiek voor het eerst met deze kluchtige thriller kennis via het blijspelgezelschap van Cor Ruys, en pas in 1947 volgde de enkele jaren eerder gemaakte Hollywood-versie van Frank Capra die morgenmiddag te zien is op de BBC. “Een allerdwaaste parodie op de griezelfilm”, meldde de recensent van het Algemeen Handelsblad destijds. “Een keten van ongerijmdheden, vermakelijk wanneer men er in de juiste stemming naar toe gaat.”

Arsenic and old lace, naar het toneelstuk van de Amerikaanse routinier Joseph Kesselring, was achteraf bezien bij lange na niet de meest gewaarde film uit Capra's bijzondere oeuvre. In dit geval stond hem niet veel meer te doen dan de toneelteksten te verfilmen - het had bijvoorbeeld geen zin er veel buitenlocaties aan toe te voegen, want alles speelde zich af in de met draperieën en schoorsteenmantels en vestibules volgestouwde woning waar de twee dametjes hun moordlustige neigingen botvierden. De meeste aandacht ging in de film overigens niet uit naar de actrices Priscilla Lane en Josephine Hull, maar naar de veel beroemdere Cary Grant als hun neef - danig met de ogen draaiend wegens het koddige effect - en naar Raymond Massey en Peter Lorre als de in het nauw rakende boeven die niets vermoedend de woning binnendringen. De overacting is, kortom, niet van de lucht. Maar kijk eens hoe iedereen dat vak verstond, vijftig jaar geleden.