Zweden overweegt steun slachtoffers van sterilisatie

STOCKHOLM, 25 AUG. De Zweedse minister van Sociale Zaken, Margot Wallström, overweegt vrouwen die tussen 1935 en 1976 gedwongen werden gesteriliseerd, financieel te compenseren. Dat heeft ze gezegd naar aanleiding van een artikelenreeks in het dagblad Dagens Nyheter over de gevolgen van de gedwongen sterilisatie van ongeveer 60.000 vrouwen omdat ze 'inferieure' raciale kenmerken zouden hebben.

De sterilisatiepolitiek maakte deel uit van folkhemmet, het volksthuis, de ideale verzorgingsstaat waar Zweden in de jaren dertig van droomde. Ook in Noorwegen en Denemarken bestonden dergelijke sterilisatieprogramma's; daar werden respectievelijk 40.000 en 6.000 vrouwen onder dwang gesteriliseerd.

Wallström noemde de sterilisaties “barbaars” en zei bestaande wetgeving, waarin wordt gesteld dat van financiële compensatie geen sprake kan zijn omdat het om wettelijke regelingen ging, aan te willen passen. Ze heeft intussen toegegeven op grond van die wet vorig jaar nog een betalingsregeling voor de inmiddels 72-jarige Maria Nordin van de hand te hebben gewezen, iets waarvoor ze zich nu zegt te schamen.

Nordin is een typisch voorbeeld van de rigiditeit waarmee de Zweedse overheid de sterilisatiewetgeving heeft toegepast. Zij had leerproblemen - naar later bleek omdat ze eigenlijk een bril nodig had - en werd naar een school voor moeilijk lerende kinderen gestuurd. Op haar zeventiende, tijdens de Tweede Wereldoorlog, moest ze papieren ondertekenen waarmee ze instemde met sterilisatie. “Jij bent niet erg slim, jij mag geen kinderen krijgen”, zei de dokter die de operatie uitvoerde.

De artikelenreeks in Dagens Nyheter, waarvan de eerste twee delen tot nu toe zijn verschenen, is overigens niet onthullend en ook niet als zodanig bedoeld. De sterilisatiepolitiek is in Zweden tenslotte geen geheim. De journalist, Maciej Zaremba, vraagt zich in de eerste plaats af waarom er in geschiedenisboeken en schoolboeken zo weinig over geschreven wordt.

In Duitsland kon de schuld nog in de schoenen van de nazi's worden geschoven, aldus Zaremba. “In Scandinavië waren het welvaartsstaten die zich bereid toonden zichzelf te ontdoen van 'raciaal' en 'sociaal minderwaardige' mensen”.

“De stilte die dit onderwerp omringt, hangt samen met het feit dat het de samenleving zo diep raakt”, zei minister Wallström, die het beschouwt als een zelfverdedigingsmechanisme van de betrokkenen en van de maatschappij als geheel. (Reuter, AFP)