De fatale vriendschap met een dame die niet deugt

Aan elke strohalm die het probleem-Bosnië dichter bij een oplossing kan brengen, grijpt de internationale gemeenschap zich vast. Soms zelfs uiterst dubieuze.

Neem bijvoorbeeld Miloševic, president van Servië en één van de veroorzakers van alle ellende in het voormalig Joegoslavië. Het Westen heeft hem nodig om een uitweg te vinden in het probleem-Bosnië, maar hij blokkeert op slimme wijze alles wat niet in zijn nationalistische kraam te pas komt. Dolgraag zou het Westen van hem af willen en toen na de gemeenteraadsverkiezingen van november vorig jaar een oppositie tegen Miloševic maandenlang de straat opging in Belgrado, werd dit door het Westen als een zegen ervaren. Die oppositieleiders werden als vrienden aan het hart gedrukt.

Dat tenminste drie van hen een verleden hadden waarbij Miloševic in nationalisme gepasseerd werd en niet van intenties veranderd bleken, werd gemakshalve maar even door de vingers gezien. Miloševic manipuleerde de oppositie op een handige wijze en er veranderde uiteindelijk nauwelijks iets. Dat bespaarde het Westen in ieder geval de schande dat het door kortzichtigheid de verkeerde en kwaadwillende mensen aan de macht geholpen had.

Maar we zijn er nog niet. In Bosnië speelt Karadzic, ex-president van Srpska en aangeklaagd voor oorlogsmisdaden, nog steeds een belangrijke rol. Een schurk is Karadzic zeker, maar met even grote, of ergere misdadigers als Miloševic en Tudjman, doet de internationale gemeenschap gewoon zaken. Internationaal is Karadzic echter de verpersoonlijking van alle kwaad geworden.

Toen er een machtsstrijd uitbrak tussen hem en zijn opvolgster als president van de Bosnisch Servische republiek, Biljana Plavšic, wreef de internationale gemeenschap in haar handen. Er kon weer een 'spel' worden gespeeld en de internationale gemeenschap begon mevrouw Plavšic in haar armen te sluiten.

Was men dan vergeten wie mevrouw Plavšic was? Heeft men dan niet door wat haar drijfveren zijn? Ze heeft tijdens de oorlog van de afgelopen jaren een zeer kwalijke rol gespeeld, tot oorlogsmisdaden aangezet en hoort achter de tralies. Ze maakte, voordat ze Karadzic afloste als president, deel uit van zijn regering en is mede verantwoordelijk voor alles wat er toen door die regering aan kwaad is verricht. Zij liet zich fotograferen toen zij Arkan, de oorlogsmisdadiger en internationaal crimineel die hele dorpen uitmoordde, omhelsde en hem een held noemde. Etnische zuivering werd door haar een noodzakelijk en natuurlijk fenomeen genoemd. “God heeft ons gekozen om een Servische staat te kiezen, een gemengde staat is niet goed voor de Serviërs”, zo liet zij eind vorig jaar nog eens weten.

Plavšic heeft nooit voor Karadzic ondergedaan als het ging om nationalistische uitspraken en ze verheerlijkte de oorlog. Ze heeft echter aan de macht geroken en is nu Karadzic als een concurrent gaan zien. In die machtsstrijd betrekt ze behendig de internationale gemeenschap, die daar volop intrapt. Ze paait die gemeenschap met praatjes over Karadzic die wel waar zijn, maar haar niet schoon wassen. Ze speelt een rol alsof ze 'Dayton' aanvaardt, maar dat is spel en niet waar.

Er zijn te veel uitspraken die het tegendeel bewijzen. Evenmin zal zij Karadzic, noch enige andere Servische oorlogsmisdadiger uitleveren aan het Haagse Tribunaal. Keer op keer heeft zij dat gezegd, ook zeer recent nog. Serviërs kunnen alleen door Serviërs worden berecht, zo meent Plavšic.

Nog afgezien van haar intenties, ze kan voor wat betreft 'Dayton' en de oorlogsmisdadigers geen ander standpunt innemen zonder haar smalle achterban te verspelen. Ze zou onmiddellijk als een verraadster worden gebrandmerkt, hetgeen haar tegenstanders in de kaart zou spelen. Het gaat in Bosnië niet om een paar mensen die een vreedzame oplossing in de weg staan, het gaat om dieplevende sentimenten die breed worden gedragen. Als één leider wordt uitgeschakeld staat zijn opvolger klaar.

Inmiddels heeft de NAVO-vredesmacht SFOR bij verschillende gelegenheden daadwerkelijk partijgekozen voor Biljano Plavšic. Indirect werd daardoor partij gekozen tegen het, overigens wettig gekozen, Bosnisch-Servische parlement. Maar in Bosnië zijn er veel meer partijen en groeperingen die een rol spelen bij de door het Westen nagestreefde samenleving. Iedereen heeft zijn eigen geheime agenda en iedereen speelt met iedereen een spel. Zonder bijvoorbeeld een werkzame Moslim-Kroatische Federatie is de nagestreefde Bosnische staat absoluut onmogelijk, maar die Federatie werkt van geen kant.

Zo is er veel meer en alles heeft met alles te maken. Het gevaar dreigt dat de NAVO sluipenderwijs steeds meer betrokken raakt in allerlei interne machtsconflicten en op dubieuze gronden partij wordt in een onoverzichtelijk soort burgeroorlog.

De internationale gemeenschap heeft, door de overigens begrijpelijke drang het probleem-Bosnië snel op te lossen, een verkeerde en gevaarlijke koers ingeslagen. De internationale gemeenschap moet mevrouw Plavšic haar eigen problemen laten oplossen en zich zo snel mogelijk van haar distantiëren.

De NAVO steekt zich in een wespennest en laat zich door vriendschap met slechte mensen bezoedelen. De NAVO verliest zo bij verdere onderhandelingen en operaties alle recht van spreken. Het is een koers die slechts tot vernedering kan leiden.