'Quads' scheuren door Valkenburg

De quad, de goped, in-line skates en de brommobiel - in Frankrijk al de 'doodsmobiel' genoemd - in het verkeer zijn nieuwe vervoermiddelen in opmars. Maar zijn ze wel veilig genoeg?

VALKENBURG, 23 AUG. Voor de winkel van het tweewielerverhuurbedrijf Cycle Center in Valkenburg staan twee blinkende quads geparkeerd. Het zijn vierwielige motoren met een motorstuur, voorzien van een nummerplaat. Wie het karretje - anderhalve meter lang, één meter breed - wil berijden, heeft een autorijbewijs nodig. Eigenaar H. op het Veld van Cycle Center zegt dat vele vakantiegangers in het Zuid-Limburgse stadje “dol enthousiast” zijn over de quad, die maximaal zestig kilometer per uur haalt.

“Ze staan in de rij om die 125-cc-tjes met brede banden te huren. De meesten gaan ermee crossen op de hei. Maar er zijn ook jochies, met kaalgeschoren koppen, tatoeages en oorbellen, die ermee door de straten van Valkenburg scheuren om de blits te maken”, vertelt Op het Veld.

De quads, op de markt gebracht door Yamaha, mogen zich dankzij richtlijnen van de Europese Unie (EU) op de openbare weg begeven, maar de snelweg is taboe. De EU stelt geen hoge veiligheidseisen aan de open machines: gordels of rolbeugels ontbreken en de 'botsveiligheid' is niet beproefd.

EU-landen mogen die eisen niet op eigen houtje veranderen. Veilig Verkeer Nederland (VVN) is “niet gelukkig” met de komst van het vervoermiddel. De quad levert volgens een woordvoerder bepaald geen bijdrage aan het oplossen van het fileprobleem. “Het drukke verkeer is niet gebaat met een motorrijtuig op vier wielen waarmee doorgaans slechts één persoon wordt vervoerd”, zegt hij. “En zijn ze wel veilig?” VVN pleit ervoor de bestuurder te verplichten een valhelm te dragen. Cijfers over ongelukken waarbij quads zijn betrokken, zijn er nog niet, aldus de VVN-zegsman. “Het ding is nieuw en er rijden er pas een paar honderd in Nederland.”

Verhuurder Op het Veld kan zich voorstellen dat quads in het verkeer een gevaar kunnen zijn, “want ze trekken heel hard op en schieten overal tussendoor”. Maar in Valkenburg is pas één ongeval gemeld, zo heeft hij van de politie gehoord. Hij spreekt de hoop uit dat het daarbij blijft, “want dat komt mijn business ten goede. Reken maar uit: in het vakantieseizoen verhuur ik mijn tien quads bijna voortdurend. Tegen dertig gulden per uur, 55 piek per twee uur, honderd gulden voor een halve dag. Zo'n ding kost dertien mille. Het is een lucratieve rage. Wat populariteit betreft zal de quad de brommobiel voorbij streven.”

De brommobiel? Op het Veld verhuurt ze niet, maar hij weet dat er in Nederland zo'n drieduizend rondrijden. De EU-richtlijn staat de brommobiel toe, zeer tot ongenoegen van het ministerie van Verkeer en Waterstaat en Veilig Verkeer Nederland. De woordvoerder van VVN zegt dat de brommobiel in trek is bij oudere mensen “die er alsmaar niet in slagen het rijbewijs te halen”. Het karretje - niet te verwarren met een invalidenwagen - lijkt op een vierwielige personenauto, maar is technisch gezien een brommer, ter waarde van ten minste twintig mille. Het voertuig, dat een maximum snelheid van 45 kilometer kan halen, rijdt op de autoweg, hetgeen in het bijzonder in Frankrijk tot veel ongelukken heeft geleid. Vandaar dat de Fransen al spreken van een 'doodsmobiel'.

De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) concludeerde in 1995 dat een vierwielige bromfiets in Nederland “niet past binnen de ontwikkeling van een duurzaam veilig verkeers- en vervoerssysteem”. Een van de aanbevelingen van de SWOV was de brommobiel alleen in de bebouwde kom toe te staan, maar die aanbeveling werd niet overgenomen. De brommobiel is in de ogen van de SWOV te groot voor het fietspad en te klein voor de grote weg. Sinds 1 januari zijn er nieuwe verkeersregels voor het vervoermiddel. Zo moet de bestuurder een gordel dragen en mag hij zich niet begeven op fietspaden en trottoirs.

De quad en de brommobiel - er is sprake van toenemende diversiteit van verkeersdeelnemers. Er zijn er nog meer. De goped bijvoorbeeld, een step met een motor. Eergisteren liet het Jeugdjournaal van de NOS piepjonge meisjes zien die er giebelend mee door de straten reden. De eenvoudige, langzame gopeds plegen over het rijwielpad en en voetpaden te sjezen. Fabrikanten zijn echter bezig gopeds te ontwikkelen die wel zeventig kilometer per uur halen. Komen ze door de toelatingskeuring van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDV) heen? Zo ja, op welk weggedeelte horen ze dan straks thuis?

Hèt vervoermiddel in opmars lijkt de in-line skate te worden. In 1996 werden er in Nederland bijna een half miljoen verkocht. Maar in-line skaters (vier wieltjes) en skeelers (vijf) zijn niet geliefd in het verkeer. Met hun springerig gedrag jagen ze soms andere verkeersdeelnemers de schrik op het lijf. In het drukke centrum van Valkenburg kon onlangs een oudere vrouw zo'n 'schaatser' ternauwernood ontwijken, hetgeen tot een discussie leidde. De vrouw: “Je hoort niet op de stoep te skeeleren, jongen.” De jongen: “Jawel mevrouw, want ik behoor tot de voetgangers.”

De jonge spreker had gelijk. Volgens de verkeersregels zijn in-line skaters en skeelers voetgangers. Ze moeten gebruik maken van voetpaden en trottoirs. Toch gedoogt de politie hen vaak op het fietspad of op de rijbaan, waar ze kwetsbaar blijken. Misschien verandert de Tweede Kamer het beleid in deze op 6 oktober, als de Kamer debatteert over de verkeersveiligheid. De nieuwe vervoersmiddelen leveren volop gespreksstof voor dat debat.