Om onze veiligheid

Een anonieme tipgever, wiens informatie verwerkt wordt in vrijwel ieder stukje dat op deze plaats verschijnt, belde. De vertrouwde verdraaide stem: 'Neem je verrekijker, ga achter het geheime raam staan - nu! - en geef je ogen de kost op tien over drie.' Ik zei: 'Roger. Over en uit.' Tien over drie gaf aan in welke richting ik moest kijken. Hij gebruikte een andere code, maar ik had met hem afgesproken dat ik hier 'tien over drie' zou schrijven. Wat daarvan de betekenis is, kan ik niet zeggen. Het heeft met een arrestatie te maken. Mijn informant begrijpt dat. 'Rug in holle boom'.

De grote wijzer wees in de richting van Grand Hotel Krasnapolsky. Er kwam juist een reisgezelschap naar buiten, of liever, een excursiegezelschap, een congresgezelschap, in de typische drenteltred van na het vergaderen. De eersten die ik herkende waren Charles Carlier en Mickey Spillane, druk in gesprek. Toen Paul Vlaanderen, Maigret en Miss Marple, Nick Carter, Hercule Poirot, Ironside, Oome Keessie, Markus Wolf en helemaal achteraan, alsof hij niet bij het gezelschap hoorde: Felix Dzerzjinski. Ze gingen een bus in om de Zaanse Schans te bezichtigen.

Afgelopen week is in Amsterdam het jaarlijkse congres van de World Association of Detectives (WAD) gehouden. Dat ze, in een wereld waar iedere dag meer op te sporen, te beveiligen, te spioneren, in te kijken, op te lichten, wit te wassen, met voorkennis te handelen valt, op z'n minst eenmaal per jaar bij elkaar komen, zal niemand verbazen. Amsterdam is trots dat het dit ordelievend congres mag huisvesten. En het is ook nuttig voor het publiek. Dit congres heeft ons geleerd dat het met de 'oude detective' gedaan is. Alleen bij het IRT wil een veteraan nog wel eens 's nachts door een raam van een loods klimmen om te controleren of het baaltje coke wel van onze regering afkomstig is, of dat het misschien tot de handel van een vijandige legerleider hoort. Voor de rest zit men achter de computer om de mazen in het WWW te bestuderen.

De meeste ontwikkelingen in de maatschappij kun je het best reconstrueren door de jaargangen van de Gouden Gids te vergelijken. In het deel Amsterdam 1996-97 staan 26 'detectives' geregistreerd. Dat zijn de ouderwetse vermomden die je soms op straat om de hoek ziet kijken en die zich nog toeleggen op bijvoorbeeld het 'openen van deuren'. Het vernieuwde beroep beweegt zich op een onmetelijk veel groter gebied: dat van de beveiliging in de ruimste zin, waarbij ook kan gelden dat aanval de beste verdediging is. De onder Beveiliging en bewaking geregistreerden vallen niet meer in een paar minuten te tellen. Ze beslaan met z'n allen acht pagina's. Er staan er een paar bij die ook in 'hostess service' doen.

Het is weer een bevestiging van wat we bij gebrek aan beter noemen: een trend. De zorg voor de eerste levensbehoefen wordt verder en verder geprivatiseerd. Er is een niveau van veiligheid dat iedereen gratis van de staat krijgt. Dit niveau wordt lager. Ten dele, en van tijd tot tijd, hangt het samen met de stijging van een of andere criminaliteit. Maar als bijvoorbeeld, zoals nu in Amsterdam, het aantal roofovervallen afneemt, betekent dit nog niet dat het algemene niveau van veiligheid daardoor weer wat is gestegen. Tot de aanvaardbaarheid van dit algemene niveau hoort namelijk veel meer: dat je niet (zoals een andere informant van deze rubriek op vrijdagmorgen om 8.30 uur bij de halte Albert Cuyp in lijn 24 overkwam) door een wildgeworden junk wordt uitgescholden en bedreigd. Of dat je in de stad niet van de sokken wordt gereden door een tachtig kilometer per uur rijdende automobilist, of wordt getroffen door het lege melkkarton dat hij juist uit het raam gooit.

Ik geef toe: de nieuwe veiligheidsconsultant, zoals die in Amsterdam congresseert en op het Internet actief is, kan aan zulke ongemakken weinig doen. Die onderzoekt bijvoorbeeld de haalbaarheid van de rechtmatigheid van een schadeclaim buiten de landsgrenzen; of wie waar welk copyright heeft geschonden en in hoeverre daaraan iets te doen valt; wat in voorkomende gevallen een onschatbare dienstverlening kan zijn. Maar bij ontstentenis van de buurtagent moet je je ook blijven beveiligen tegen rondvliegende lege verpakkingen die niet tot een vorm van criminaliteit kunnen worden teruggebracht. Dat is een groot vraagstuk.

Met andere woorden: we kunnen wel leuk doen over het wereldcongres der detectives, maar in wezen is het bittere ernst. Er zijn hoogvlakten waarop weinigen - ondernemingen, personen - zich met behulp van specialisten op de vrije markt van alzijdige particuliere veiligheid kunnen verzekeren. Er zijn laagvlakten waarop de velen in een steeds groter verscheidenheid van omstandigheden op zichzelf zijn aangewezen. (Variant op een liedje uit de Driestuiversopera, copyright de erven Bertolt Brecht). Ik droomde dat ik in de krant een kop had gelezen: 'Voorzitter WAD in Amsterdamse tram de zak gerold.'

    • S. Montag