Frankrijk; Defilé van goedertierenheid

PARIJS, 23 AUG. Soms leek het deze week op een reclamestunt van de metro. Honderdduizenden katholieke jongeren vulden de treinstellen, anders koel en verlaten in de nog steeds vrij algemene vakantiemaand augustus. En alsof het nog niet genoeg was, zorgde de luchtvervuiling ervoor dat ook andersdenkenden voor half geld mochten reizen. De perrons waren bijna Japans gevuld.

Niet dat alle buitenlandse jongeren even christelijk en even jong waren. Vooral uit voormalige Oostbloklanden schuimden verrassend middelbare groepjes door de stad. Iets minder dan 300 gulden voor een week Parijs is een aanbod dat zij niet konden weerstaan. Meer dan eens zag ik Roemenen, Polen en Bulgaren, die thuis waarschijnlijk gewend zijn te vechten voor een half brood, zich als lijfwachten over de laatste vrije metrostoelen ontfermen; Parijzenaars verbluft in de klamme gangpaden achterlatend.

Frankrijk beleeft tegelijk een ozon-piek en een paus-piek. Zo onhandig als de eerste gebeurtenis publicitair wordt geleid, zo grondig is de voorbereiding van het twee evenement geweest. Aan alles is gedacht: tot op de seconde is vastgesteld hoe en waar tienduizenden pelgrims vanochtend om half elf één grote cirkel van solidariteit om een deel van Parijs gingen leggen. Om 10.50 mochten zij straten en kruispunten bezetten en om 10.51.30 moest het wegdek weer vrij zijn.

Pas de laatste dagen begonnen Franse commentatoren zich af te vragen hoe het succes bij een deel van de jeugd van de bejaarde kerkvorst te rijmen valt met zijn niet specifiek progressieve standpunten. Ook over zaken waar zij veel mee te maken hebben. De moderne tijden bieden de paus een heel scala om zich tegen te verzetten. Ook deze week weer in zijn sermoenen en vraaggesprekken. Vooral zijn bezoek gistermiddag aan het graf van zijn vriend Lejeune, anti-abortus-activist, werd als een onverholen steunbetuiging gezien aan de ultra-katholieke actiegroepen die de Franse abortuswet tot in de operatiekamer bestrijden.

En toch kwamen 300.000 à 500.000 'jongeren' aan de voet van de Eiffeltoren naar hem kijken. En luisteren, voor zover zij zijn Frans konden verstaan. Juichen deden zij zeker, alsof het een popconcert was. Hij is zo charismatisch, observeren sommige tv-zenders en kranten, Le Figaro voorop. De hoofdredacteur van het dagblad schreef gisteren op de voorpagina in tranen (naar eigen zeggen): “Heeft zich geen wonder voltrokken? De jeugd uit de hele wereld is naar Parijs gekomen om de paus een triomf te bezorgen.”

Jean Daniel, columnist van Le Nouvel Observateur, ziet het succes van Johannes Paulus II als dat van een overtuigd christen-pleitbezorger voor de rechten van de mens. Dat wil niet zeggen dat zijn verzet tegen iedere vorm van geboorteregulering wordt omarmd door de toegestroomde jeugd, laat staan de Franse (waarvan nog onduidelijk is hoe talrijk zij is op deze Journées Mondiales de la Jeunesse).

Alain Duhamel verbaast zich in het dagblad Libération niet over de gesmeerd lopende “Olympische Spelen van het katholieke geloof”. De rk-kerk is altijd een meester geweest in het organiseren en ritualiseren van grootscheepse bijeenkomsten”, schrijft hij. Dat onttrekt aan het oog dat Frankrijk zich in hoog tempo 'dekatholiseert'.

Zowel het aantal gelovigen, nominaal en praktiserend, als het aantal doopplechtigheden, kerkelijke huwelijken en priesterwijdingen neemt gestaag af. Een enquête in het weekblad L'Evénement de Jeudi suggereert dat de Franse katholieken lang niet allemaal een boodschap hebben aan de seksueel-morele boodschap van de paus. 64 procent van de niet-praktizerende katholieken vindt dat de kijk van de kerk van Rome op de jeugd achterhaald is. Actieve katholieken delen die mening voor 43 procent.

Wie dan ziet hoe bekende Franse president-directeuren hun bedrijven voor miljoenen aan goederen en diensten beschikbaar laten stellen, hoe officieel Frankrijk het leger, accommodaties van scholen, post en politie ter beschikking stelt en zorgt dat de publieke tv-zender France 2 deze week 22 uur televisie wijdt aan het pauselijke jeugdfestival, kan vermoeden dat vooral een Franse bovenlaag niet wil ontbreken in dit defilé van goedertierenheid. Of dat volgend jaar evenzeer van harte gaat als een ander massaal jeugdpubliek de wereldkampioenschappen voetbal komt vieren, moet blijken.

De paus, die zelfs door de Fransen niet voor vooruitstrevend wordt gehouden, heeft intussen goed gevonden dat de ontwerper Jean-Charles de Castelbajac voor de gelegenheid een hele nieuwe papale modelijn ontwierp. Gisteren in de Nôtre Dame straalden de regenboogpijen de televisiekijkers tegemoet. De Franse homobeweging was tevreden, zij herkenden de eigen vlag erin.