Popov is anders maar blijft wel de grootste

Hij rookt en hij drinkt wodka alsof het water is. Maar een jaar nadat hij in Moskou op straat werd neergestoken, won Alexander Popov wel weer het koningsnummer van de EK zwemmen.

SEVILLA, 22 AUG. Pieter van den Hoogenband wreef de afgelopen dagen zijn ogen uit van verbazing. Alexander Popov, doorgaans een man van weinig woorden, bleek plotseling spraakzamer dan ooit. “De laatste dagen kwam hij steeds naar me toe en begon hij een beetje grappen te maken. Ik wist niet wat me overkwam.” Hoe anders gedroeg de Russische vedette zich twee jaar geleden. “Toen was ik nog een broekie en zag hij mij niet staan”, herinnerde zich Van den Hoogenband die gisteren op de 100 meter vrije slag als vijfde eindigde. “Ik was gewoon te min voor hem.”

De tweevoudig olympisch kampioen van Atlanta mag dan als persoon veranderd zijn, aan snelheid heeft de zwemmer niet ingeboet. Op de derde dag van de EK zwemmen in Sevilla raasde de 25-jarige Rus op de 100 meter vrije slag in vloeiende stijl door het bassin. De titelverdediger, die bekend staat om zijn voorbeeldige voetentechniek, tikte aan na 49,09 en realiseerde daarmee veruit de beste prestatie van het seizoen. The Russian Rocket keek zelf op van zijn prestatie. “Vanmorgen wist ik me in de series geen raad in het water. Mijn techniek deugde niet. Maar na het trekken van een paar baantjes voelde ik mij als herboren.”

Alexander Sasha Popov geldt als een levende legende. Sinds 1991 is de Rus, wegens zijn hoge jukbeenderen en donkere uiterlijk ooit vergeleken met de jonge Rudolf Noerejev, onklopbaar op de sprintafstanden. Bij de Olympische Spelen in Atlanta kaapte de wereldrecordhouder vorig jaar op zowel de 50 als de 100 meter vrije slag de gouden medaille weg voor de neus van de Amerikaanse publieksfavoriet Gary Hall. Daarmee trad Popov in de voetsporen van Johnny Weismuller die in 1928 de laatste was die zijn olympische titel prolongeerde. Het toonaangevende tijdschrift Swimming World riep hem uit tot zwemmer van het jaar, in een enquête van de Franse sportkrant L'Equipe eindigde de Rus achter de Amerikaanse atleet Michael Johnson als de meest populaire sportman ter wereld.

Maar Popov dankt zijn faam niet alleen aan sportieve prestaties. Kort na zijn triomftocht in Atlanta keerde Popov terug naar Rusland voor een bezoek aan familie en vrienden. “Een misverstand op straat”, zoals hij het deze week noemde, kostte hem bijna het leven. Op de weg terug na een verjaardagspartijtje raakte hij in Moskou slaags met een groep handelaren in meloenen. Een van hen trok een mes en stak Popov linksonder in de rug. “Een typisch voorbeeld van op het verkeerde moment op de verkeerde plek zijn”, weet de zwemmer.

Het mes drong bijna vijftien centimeter zijn lichaam binnen. Een long, de maag en een nier werden geraakt. Popov onderging een operatie die ruim drie uur in beslag nam. Hij verbleef dertien dagen ter observatie in het ziekenhuis, verloor tien kilo aan gewicht en dook in november voor het eerst weer het water in. Hij vreesde alleen voor de psychische gevolgen van de aanslag, met zijn zwemcarrière kwam het volgens hem wel weer goed. “Het lichaam deed pijn. Zelf bleef ik heel”, zei hij gisteren.

Zaterdag gaf Popov een drukbezochte persconferentie in de catacomben van het Palacio de Deportes de San Pablo in Sevilla. De Rus maakte bij die gelegenheid eenzelfde opgeruimde indruk die hij gisteren tentoonspreidde. Ja, hij verheugde zich op zijn rentree in Europa. “Een toernooi dat mij hopelijk terugbrengt naar het niveau waar ik was.” En nee, een wereldrecord lag niet in het verschiet. “Een nieuw record vergt veel training en de laatste maanden heb ik dat onvoldoende gedaan.” Toen een Spaanse verslaggeefster informeerde naar het litteken op zijn rug, verscheen een brede grijns op zijn gezicht. “Jij wilt zeker dat ik mijn kleren uittrek.”

Popov is afkomstig uit de 'zwemfabriek' van Volgograd, het instituut waar ook vlinderslagspecialist Denis Pankratov zijn opleiding genoot. Op 18-jarige leefijd kwam Alexander de Grote, zoals hij nu wordt genoemd, onder de hoede van Gennadi Touretski, een bevlogen oud-zwemmer die het zelf nooit verder bracht dan reserve bij de Sovjet-ploeg. Touretski, een man met vooruitstrevende ideeën, vormde Popov om van een tweederangs rugslagzwemmer tot een vermaard vrijeslagspecialist en vond drie jaar later het gelijk aan zijn zijde toen Popov twee gouden medailles (50 en 100 meter vrij) won bij de Spelen in Barcelona.

Na zijn olympische successen vestigde Popov zich in navolging van coach Touretski in Australië. In het sportinstituut van Canberra perfectioneerde hij zijn techniek en zwom hij de afgelopen jaren bijna tachtig kilometer per week. Naast een passie voor Russische literatuur (“Oorlog en Vrede van Tolstoj”) en snelle auto's (“Sneller dan ik”) koestert Popov een liefde voor de drank. Volgens trainingsmaten drinkt hij wodka “alsof het water is” en wordt hij regelmatig gesignaleerd met een sigaret tussen de vingers.

“Ikzelf ben mijn grootste tegenstander”, zei Popov deze week. “Maar als ik erin slaag volledig te herstellen van het ongeluk, zal dat betekenen dat ik sterker ben dan voorheen en genoeg kracht heb om nog snellere tijden neer te zetten.”

Pieter van den Hoogenband stelde gisteren opnieuw teleur. Een dag na zijn sterke 200 meter vrije slag in de estafette kwam de 19-jarige Brabander gisteren in de finale van de 100 meter vrije slag niet verder dan de vijfde plaats, op exact één seconde achter Popov. Net als dinsdag, toen hij op de individuele 200 meter in het laatste stuk instortte, ontbrak het hem aan scherpte. Vooral zijn start liet te wensen over. “Gewoon niet goed. Hij had vandaag een medaille moeten pakken”, was het veelzeggende commentaar van zijn coach Jacco Verhaeren.

Van den Hoogenband zocht de schuld bij zichzelf. “Ik heb te makkelijk naar dit toernooi toegeleefd.” Hij kon naar eigen zeggen een voorbeeld nemen aan zijn bedwinger Popov, de grootmeester uit Sverdlovsk die voor de veertiende keer een internationale titel in de wacht sleepte. “Die Popov is echt ongelooflijk. Ik heb respect voor die gast. Olympisch kampioen en dan hier in Sevilla weer vlammen. Alsof er niets gebeurd is. Dat is iemand waar ik nog veel van kan leren.”