Leren eten en slapen

Het was nog niet eens zo laat die middag. Na drukke omzwervingen in het zuiden van Frankrijk wilden we de volgende dag snel terug naar Parijs, liefst met vermijding van de A6, het verkeersriool met de wervende naam Autoroute du Soleil. Voor vanavond hadden we een laatste groene overnachting op het oog, met een eerlijke buitenmaaltijd.

Bij Bollène sloegen we westwaarts van de snelweg af, gingen nog wat omhoog langs de Rhône, en toen linksaf langs de rivier de Ardèche, richting Auvergne. In de hoop na een schilderachtige rit door een van de woestere streken van Frankrijk ergens bij Clermont-Ferrand op de A75 uit te komen, een betrekkelijk vers en stil asfaltlint naar het noorden.

De zon hing al wat lager, de 'rode' weg N102 kronkelde langs de rivier. Veel tempo zat er niet in. Wij hielden de Michelin Gids (de rode van Frankrijk, uitgave 1997) bij de hand. Ons kon niets gebeuren. Op de gele Michelin-kaart 239 (1 op 200.000) stonden de plaatsen onderstreept waar de rode gids hotels aanraadt. Het werd halfzeven, zeven uur. Een mooie tijd om kwartier te maken. Aubenas hadden we vrijwillig laten schieten, niet ver genoeg op weg. Even doorrijden tot de volgende plaats met een rood streepje. Die blijkt niet te vinden in de gids. Onze kaart is wat ouder. Waar jaarlijks gekeurd wordt, valt wel eens een adres af. Een geruststellend teken.

Ha, daar is de volgende onderstreepte plaats, Lanarce, Hôtel Provence. Hmm, maar even doorrijden. Logeren mag ook leuk zijn. Verderop is vast iets charmanters. Een dik half uur later slaan we af naar Allègre, een groen gearceerde, dus lommerrijke route. Wat zal het daar heerlijk stil zijn. Het blijkt een bosweg zonder eind. En dan, Hôtel des Voyageurs, de naam had ons moeten waarschuwen. Dit bedrijf heeft het niet, op een vrij dramatische wijze. Weer die kronkelige bosweg terug naar de N102. Het begint moeizaam te worden.

Bij het volgende hotel uit de Michelin Gids ('met binnenzwembad') is nog één kamer vrij, we moeten snel beslissen. Het ligt langs de weg, aan de achterkant staat een witgemoffelde aanbouwpui, waar de plastic tafeltjes voor het diner staan gedekt (met onuitwaaibare buitenkaarslampen, voor de gezelligheid). In het kippenweitje staat van dat zelfde kunstpuimateriaal een soort bolle kas, waarin het genoemde binnenbadje de hele dag heeft liggen puffen. We rijden weg met iets te vol gas. Geen adres voor de nacht is beter dan deze optie.

Wij rijden door. Desnoods tot Parijs. In Brioude zijn drie hotels met één huisje, Moderne, Le Brivas en Poste et Champanne. Daar moet toch iets bij zijn. Vergeet het. Het ene is nog somberder dan het andere en het derde is dichtgespijkerd. Er zit niets anders op dan verder te gaan naar Brassac-les-Mines. We zijn zoetjesaan honderdvijftig kilometer doorgedrensd sinds we bij Aubenas dachten: het volgende dorp is vast gezellig. In Brassac moet een hotel staan dat ook wordt vermeld in de Logis de France-gids; we zijn gewaarschuwd. Het valt mee, bij het definitief vallen van de avond streep je kunstplanten en plastic schuifwanden weg tegen een min of meer hartelijke ontvangst. En een kamer. De gastvrouw is zelfs zo behulpzaam te zeggen: u kunt beter een andere keer terugkomen, alle andere kamers zijn gevuld door een groep Duitsers die 's avonds lawaaiig thuiskomen.

De tocht is nu in het post-serieuze stadium beland. De met linnen gedekte herbergtafels zijn achter de horizon verdwenen. In Sauxillanges vermeldt de intussen wat verbleekte rode gids een restaurant Chalut met twee messen en vorkjes avec chambres. Dat betekent dat die meneer kok is en ook kamers heeft. Het zit er nog vol als we rond tien uur arriveren. Alle kamers zijn bezet. Maar er is een Logis de France om de hoek, Hôtel Président, of zoiets. Daar is plaats, zelfs handelsreizigers mijden het. Als troostprijs gaan we dineren bij Chalut, die blijkt niet zo erg best te koken en daar tegen het eind van de avond nog lang over te doen ook.

Met enige bewondering denk je na zo'n tocht aan die Belgische vriend die al jaren met de Michelin Gids reist, maar dan vooruit. Hij plant zijn route en vraagt alle etablissementen die hij misschien wil aandoen van te voren om hun brochure te sturen. Dat helpt hem zijn definitieve route vast te stellen.

Op bezoek bij het hoofdkwartier van Michelins kaarten- en gidsenafdeling op de Avenue de Breteuil in Parijs, erkent men dat het ene huisje in de rode gids niet het zelfde voorstelt als het andere huisje. “Je moet een regio kennen om de gids goed te kunnen lezen. Als in een streek weinig klanten komen zullen er minder goede restaurateurs en hoteliers zijn. Wij kunnen daar niet meer van maken en willen toch af en toe een adres suggereren, binnen de grenzen van het mogelijke.

De eerste rode gids, die in 1900 verscheen, wilde automobilisten helpen hun weg op luchtbanden te vinden door het wijde land. Daarom stonden er adressen in waar je banden kon laten repareren, waar je benzine kon krijgen (vaak bij de kruidenier) en waar je fatsoenlijk kon eten en slapen. Dat netwerk van adressen is sindsdien, met behulp van de gebruikers (jaarlijks 120.000 brieven) ieder jaar uitgebreid en verfijnd. De rode gids voor Frankrijk verschijnt nu in een oplage van 600.000 exemplaren. Voor het buitenland gelden lagere getallen maar dezelfde principes.

Hoeveel controleurs Michelin op pad stuurt om de (voor Frankrijk 10.000) adressen te keuren blijft geheim. “Maar we nemen alle informatie voor onze rekening. Er staat niet één feit in dat we niet zelf hebben gecontroleerd. Als u schrijft dat u in Glasgow slecht heeft gegeten dan is hier iemand die daar ook is geweest en er een aantekening van heeft bewaard. Adressen die niet in de gids staan: daar zijn we nog niet geweest, of nog niet vaak genoeg. Eén ervaring is niet voldoende, of het om een ster of een heel gewoon restaurant gaat. Michelins smaak is die van Meneer Doorsnee op reis, die gaat niet over één nacht ijs.”

Het land kennen en Michelin kennen. Dat is de sleutel tot succesvol rijden op de rode gids. Soms lukt het spectaculair. Zoals die avond tussen Lyon en Valence. Een lusthof omringd door snelwegen. Domaine de Clairfontaine, in Chonas l'Amballan, tel 04.74.58.81.52. Een restaurant met ster, mooi menu onder de 200 francs, chic slapen maar ook een paar slaapkamers boven de schuur. Lieve mensen, die echt kunnen koken.

Voor informatie en routes op Internet: http://www.michelin.com

    • Marc Chavannes