Alleen vrouwtjesmuggen prikken

Als je naar bed gaat en er zit een mug in je slaapkamer, betekent het nog niet dat het beest je 's nachts gaat prikken. Alleen vrouwtjesmuggen prikken. Mannetjesmuggen zuigen sap uit planten, geen bloed uit mensen. Een zoemende mug in je kamer is al riskanter, want een zoemerd is bijna zeker een vrouwtje. Vrouwtjesmuggen lokken met hun gezoem mannetjes om mee te paren.

Vrouwtjesmuggen hebben bloed nodig om eitjes te kunnen leggen. Het maakt hen niet veel uit waar het bloed uit komt. Ze prikken ook andere beesten, zoals konijnen, honden en koeien. Per prik zuigt een mug maar een heel klein beetje bloed op. Een vrouwtjesmug leeft een week of drie en eet dan een stuk of vijf bloedmaaltijden. Al die hapjes bij elkaar zijn één druppel bloed.

Je kunt beter door een mug worden geprikt dan door een dokter. Een prik van een injectiespuit voel je veel beter dan een muggenprik. Toch krijg je van een muggenbeet vaak een grotere bult dan van een injectienaaldenprik.

De muggenbult is niet alleen de schuld van de mug. Ook je eigen lichaam maakt de bult dik. Als de mug net heeft gestoken spuit ze eerst wat speeksel naar binnen. Daarna gaat ze pas bloed zuigen. In het speeksel zitten stoffen waar je lichaam niet aan gewend is en daartegen komt je afweersysteem in het geweer. De vreemde stoffen worden onschadelijk gemaakt en waar dat gebeurt ontstaat een rode zwelling. Het is een ontstekingsreactie.

De jeuk in een muggenbult komt waarschijnlijk door de stof histamine die in het muggenspeeksel zit. Histamine veroorzaakt niet alleen jeuk. De adertjes waar je bloed doorheen stroomt worden er ook slap van en ze gaan een beetje lekken. Als de mug geen histamine zou spuiten zouden de hele dunne onderhuidse bloedvaatjes in de buurt van de prik onmiddellijk samentrekken zodat er geen bloed meer uitkomt. En als de mug in een adertje prikt, stolt het bloed meteen. Een mug heeft natuurlijk niets aan een klontje bloedstolsel. De mug wil vloeibaar bloed. Daarom spuit ze eerst wat histamine naar binnen. Op de plaats van de steek trekken de adertjes dan niet samen. Ze raken zelfs een beetje lek en de mug kan makkelijk bloed zuigen.

De steek van een mug is in Nederland ongevaarlijk. In Nederland en in landen in de buurt word je alleen ziek van een muggensteek als je de bult openkrapt en als die daarna gaat zweren. Maar krabben doe je zelf. In tropische landen leven muggensoorten die ziekten overbrengen. Er zitten dan parasieten of bacteriën in het muggenspeeksel. Malaria wordt bijvoorbeeld door muggen overgebracht. Als je malaria hebt krijg je om de paar dagen een flinke koortsaanval. Aan malaria sterven ieder jaar 1,5 tot 2,7 miljoen mensen. Vaak zijn het jonge kinderen die op het platteland van Afrika wonen. Als je zelf naar warme landen reist moet je meestal pilletjes slikken die ervoor moeten zorgen dat je geen malaria krijgt.

In Nederland zijn muggen alleen maar vervelend. Het liefst houd je ze uit de buurt. Dat kan met geurtjes. De mug zoekt bloed door op de geur van dieren of mensen af te gaan. Bij mensen vliegen ze op zweet af, maar andere lichaamsgeurtjes zijn ook belangrijk. Sommige mensen worden bijna nooit gestoken, anderen zitten in de muggentijd meteen onder de bulten. Muggen komen op sommige geurtjes af, maar van andere luchtjes houden ze helemaal niet. Van citronella moeten ze bijvoorbeeld niets hebben. Citronella zit in een heleboel anti-mugmiddeltjes die je bij de drogist kunt kopen. Citronella wordt geperst uit een grassoort die in Azië groeit. Het ruikt naar bejaarde citroen en als je je ermee in smeert blijven de muggen een uurtje bij je uit de buurt. Er zijn betere muggenverjagers. Deet bijvoorbeeld. De naam is een verlengde afkorting van de chemische naam NN-diethyl-m-toluamide. Het werkt bijna een hele nacht.

Er is ook muggenspul bij de drogist te koop waar de muggen niet voor op de vlucht gaan, maar dood aan gaan. Als je niet van chemische oorlogsvoering houdt en niet naar citroen wilt ruiken, kun je onder een klamboe gaan slapen. Dat is een net met zulke kleine gaatjes dat de muggen er niet doorheen kunnen kruipen. Je slaapt dan in een doorzichtige tent. Je kunt het gaas ook voor het open raam spannen. Dan heb je een hor. Tenslotte kun je muggen doodslaan. Een goede manier om raak te slaan is wachten tot de zoemerd op je arm zit en steekt. Dan zit ze vast en vliegt niet meer snel weg. Pats, dood.

    • Wim Köhler