Waigel vindt het welletjes

BONN, 21 AUG. Rustig kuren in Oostenrijk is er deze vakantie voor Helmut Kohl niet bij. Een bezoek aan de overstroomde Oder-regio, spoedberaad met het kabinet in Bonn. En gisteren liet zijn trouwe Duzfreund en belangrijkste collega, minister Theo Waigel van Financiën, weten dat hij er eigenlijk genoeg van heeft.

In een vraaggesprek met de Bayerische Rundfunk maakte de CSU-leider en langst regerende minister van Financiën kenbaar dat hij na de verkiezingen op 27 september volgend jaar niet langer beschikbaar is als bewaarder van de schatkist. Althans, voor het geval de huidige coalitie de verkiezingen zou winnen.

“Negen jaren minister van Financiën te zijn geweest is genoeg. Dat is meer dan men van mij kon verwachten. Ik heb mijn plicht gedaan en zal de termijn afmaken. Maar dan is het welletjes”, zei Waigel.

Nee, ambtsmoe is hij beslist niet, voegde de Beier met de zwarte, borstelige wenkbrauwen er vanmorgen in een vraaggesprek met het dagblad Bild aan toe. “Ik zou elke andere post kunnen vervullen”, zei Waigel. In Bonn wordt druk gespeculeerd dat hij het liefst minister Klaus Kinkel van Buitenlandse Zaken (FDP) zou willen opvolgen. Zelf kan Waigel zich ook een baan als advocaat - hij is gepromoveerd jurist - of als politiek columnist voorstellen.

Al een week geleden sprak Waigel cryptische woorden toen hij Helmut Kohl het advies gaf “met een ploeg de verkiezingsstrijd in te gaan waarmee hij ook de volgende periode wil regeren”.

Minister Waigel is moe geworden. Misschien niet van het vak van minister; in het harde politieke leven is het hoogst gevaarlijk ook maar iets van slijtageverschijnselen toe te geven. Maar Waigel is het financiële gejongleer beu - met de 'greep naar het goud' van afgelopen voorjaar als dieptepunt.

In een land waar werklozen en de burgers in het armlastige oosten, dat nog altijd geen bloeiende landschappen kent, telkens vele nieuwe miljarden nodig hebben uit een lege schatkist, is financiële inventiviteit geboden. Dat was Waigel vele jaren wel toevertrouwd.

Pagina 5: Een van de minst geliefde politici

Direct na zijn benoeming in 1989 bleek dat Waigel de zwaarste post in het kabinet had. Aanvankelijk slaagde hij er in met gemak een solide financieel beleid te voeren. Na de hereniging in 1990 kwamen de overheidsfinanciën evenwel onder grote druk te staan. De extra belasting voor het oosten, de solidariteitstoeslag van 7,5 procent die hij doorvoerde, maakte Waigel in een mum van tijd tot een van de minst geliefde politici.

Daarnaast heeft Waigel te kampen met een grote budgettaire druk die wordt veroorzaakt door de naderende Economische en Monetaire Unie (EMU). Telkens weer wordt de minister met nieuwe gaten in zijn begroting geconfronteerd als gevolg van de hoge kosten van de Duitse eenwording (bijna duizend miljard mark), de tegenvallende belastinginkomsten, de stijgende werkloosheid en een traag aantrekkende economie.

De grenzen die het Verdrag van Maastricht stelt aan de nationale schuld en aan het overheidstekort, blijken steeds moeilijker te verenigen met de binnenlandse problemen die om een financiële oplossing vragen. Eerder dit jaar viel Waigel in eigen land en in internationale kring hoon ten deel doordat hij in een klap zijn tekorten wilde oplossen met een herwaardering van de goudvoorraad.

In de Duitse pers wordt driftig gespeculeerd over de redenen van Waigel om juist nu, vanuit zijn vakantie-oord Usedom, de aftrap te geven voor een pijnlijke discussie over de personele samenstelling van het kabinet-Kohl. Waigel staat onder druk van zijn eigen christelijk-sociale CSU en voelt de hete adem in zijn nek van de Beierse premier Edmund Stoiber die volgens ingewijden een 'diepe haat' jegens Waigel koestert.

Mogelijk hoopt Waigel zich zo te profileren als krachtig leider van de Beierse CSU, die aanspraak maakt op nieuwe belangrijke ministersposten. Eind dit jaar treedt minister Wolfgang Bötsch (CSU) van Post en Telecommunicatie terug omdat zijn ministerie als gevolg van de privatisering van de Duitse Telekom wordt opgeheven.

Een ander veel gehoord argument is dat Waigel de liberale coalitiepartner FDP een toontje lager wil laten zingen en indirect Helmut Kohl onder druk zet om zwakke FDP-ministers nog voor de verkiezingen te vervangen. Gedoeld wordt op minister Rexrodt van Economische Zaken en Kinkel van Buitenlandse Zaken.