Na telefoongesprek met Sorgdrager; Van Mierlo belette arrestatie Bouterse

DEN HAAG, 21 AUG. De door Justitie in gang gezette arrestatie van de Surinaamse ex-legerleider Desi Bouterse is vorige maand in Brazilië op het laatste moment verhinderd na tussenkomst van de minister van Buitenlandse Zaken Van Mierlo vanaf zijn vakantieadres.

De aanhouding bleef achterwege nadat minister Sorgdrager (justitie) telefonisch Van Mierlo op zijn vakantieadres had gevraagd of hij akkoord ging met arrestatie. Dit is vernomen van hoge ambtelijke justitiële bronnen.

De Nederlandse politie is half juli door een Nederlandse diplomaat van de ambassade in Brazilië geïnformeerd dat Bouterse zojuist met hem per vliegtuig uit Suriname was aangekomen in Brazilië. Eerder had Nederland bij monde van zijn ambassadeur in Brasilia, H.J. van Oordt, aan de Braziliaanse regering gevraagd of zij bereid was Bouterse te arresteren voor uitlevering aan Nederland wegens drugshandel. De Brazilianen hadden Nederland toegezegd zeker mee te werken aan aanhouding.

Na het nieuws uit Brazilië heeft het toen fungerend hoofd van het openbaar ministerie, procureur-generaal A.J. Blok, minister Sorgdrager gevraagd of men de Braziliaanse collega's definitief via de Nederlandse ambassade mocht verzoeken Bouterse aan te houden. Sorgdrager zou volgens verscheidene bronnen hebben gezegd akkoord te gaan met arrestatie maar eerst nader overleg te willen met Van Mierlo. De minister van Buitenlandse Zaken heeft volgens ingewijden vervolgens op 18 juli vanaf zijn vakantieadres in Frankrijk laten weten dat hij de Nederlandse ambassade geen toestemming zou geven aanhouding van Bouterse te vragen.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zei vanmiddag geen commentaar te kunnen geven. In justitiële kringen is men woedend over de in hun ogen onbegrijpelijke actie van Van Mierlo. Opsporingsambtenaren spreken over sabotage door de Nederlandse regering. De actie van Buitenlandse Zaken is des te vreemder omdat men dit voorjaar na breed ambtelijk overleg had afgesproken een aantal landen via de Nederlandse ambassades nadrukkelijk te vragen of men bereid zou zijn Bouterse uit te leveren als Nederland daar officieel om zou vragen. Ook Buitenlandse Zaken zou met die tactiek hebben ingestemd om te voorkomen dat Nederland eventueel bakzeil zou halen bij een 'spontaan' uitleveringsverzoek. Van Mierlo wilde “een verliezers-scenario” vermijden.

Blok heeft de opdracht van Sorgdrager om uiteindelijk aan Brazilië geen verzoek te doen tot arrestatie van Bouterse intern “een aanwijzing” genoemd. Dat is een wettelijk middel dat de minister in uitzonderlijke omstandigheden in staat stelt het OM opdracht te geven een justitiële handeling te doen of na te laten.

In opsporingskringen bestaat ook kritiek op Sorgdrager omdat zij op 16 april uitdrukkelijk haar Surinaamse justitiecollega Sjak Shie telefonisch heeft geïnformeerd dat Bouterse internationaal gesignaleerd stond. De politie hoopte Bouterse bij verrassing in het buitenland te kunnen laten arresteren. Een hoge ambtelijke justitiële bron zegt dat het handelen van Sorgdrager moet worden gezien als “hoffelijkheid die in het internationale diplomatieke verkeer gebruikelijk is”.

Het departement van Justitie zegt niet te begrijpen waarom Van Mierlo niet heeft meegewerkt. Onduidelijk is of premier Kok op de hoogte was. De premier was vanochtend niet bereikbaar voor commentaar.