Justitie bekijkt kartel cd-branche

DEN HAAG, 21 AUG. Justitie bekijkt de mogelijkheid van een strafrechtelijk onderzoek naar prijsafspraken tussen leveranciers van compact discs (cd's) in de muziekbranche. Het openbaar ministerie in Utrecht besluit volgende maand of het tot vervolging overgaat van een of meer cd-leveranciers die zich schuldig zouden maken aan verticale prijsbinding.

Dit heeft de Utrechtse officier van justitie mr. R. Terpstra desgevraagd meegedeeld. Met verticale prijsbinding, waarbij producenten en andere leveranciers winkeliers minimumverkoopprijzen voorschrijven, worden de consumentenprijzen van cd's kunstmatig hoog gehouden.

Het onderzoek naar verticale prijsbinding in de cd-branche loopt al bijna anderhalf jaar. Terpstra heeft nu de leiding. “We zitten op het ogenblik in de voorfase tot een strafrechtelijk onderzoek”, aldus Terpstra.

De Economische Controledienst (ECD) is in april vorig jaar op instigatie van het ministerie van Economische Zaken een onderzoek gestart naar vermeende prijsafspraken in de CD-branche. Aanleiding voor dat onderzoek vormde publiciteit over het bedrijf Disk House. Deze cd-handelaar kwam met bewijzen dat Nederlandse platenmaatschappijen weigerden hem cd's te leveren, omdat het bedrijf ze verkocht voor prijzen die consequent onder de adviesprijs lagen die de platenmaatschappijen hanteren.

De ECD heeft de eerste fase van het onderzoek onlangs afgerond en de resultaten ervan aan justitie overhandigd, aldus Terpstra. Volgens de officier van justitie moet echter “nog een aantal stevige juridische problemen” worden opgelost voordat hij volgende maand het besluit kan nemen om al of niet tot vervolging over te gaan. De wet economische mededinging, op grond waarvan prijsafspraken strafrechtelijk kunnen worden aangepakt, is namelijk “niet altijd even helder”, aldus Terpstra.

Pagina 15: 'Onderzoek prijsafspraak is complex'

De strafrechtelijke bewijsvoering noemt Terpstra “moeilijk”. Ook het hoofd economische ordeningsrecherche van de ECD, A. van der Laan, spreekt van “een lastig” en “redelijk complex” onderzoek. “We willen de structurele situatie blootleggen.”

De ECD deed begin jaren negentig al onderzoek naar prijsafspraken in de cd-branche na een klacht van Konsumenten Kontakt (KK) en de Consumentenbond over het prijsverschil tussen cd's in Nederland en in Duitsland. Dat onderzoek heeft niet tot een strafrechtelijk vervolg geleid.

Het onderzoek dat de ECD vorig jaar ter hand nam volgde op publicatie van een brief van platenmaatschappij Arcade Music Company aan toenmalig Disk House-directeur W. Bakker. Daarin staat dat Arcade geen cd's aan Disk House wil leveren omdat Disk House zich niet aan de adviesprijs houdt: “Helaas kunnen we niet op jouw voorstel ingaan, met name omdat Disk House onze produkten wil aanbieden onder de verkoopadviesprijs”, schreef Arcade.

De nieuwe secretaris-generaal van Economische Zaken, de per 1 september aantredende dr. S.J.G. van Wijnbergen, heeft zich vorig jaar kritisch uitgelaten over vermeende prijsafspraken in de cd-branche. “Iedereen die regelmatig in de Verenigde Staten komt ergert zich eraan: cd's, zelfs die van onze nationale trots Philips, kosten in Nederland ongeveer het dubbele van wat ze in de VS kosten (45 gulden in plaats van rond de 15 dollar (25 gulden)”, zo schreef de Amsterdamse hoogleraar.

“Wat hier aan de gang is, is evident: een goed georganiseerd kartel, al dan niet stilzwijgend, houdt de prijzen hoog in alle landen waar geen serieus competitiebeleid is”, aldus Van Wijnbergen. “Dit kartel kan zich makkelijk vestigen en handhaven, omdat er maar zo weinig spelers in de markt zijn. (...) Alleen in landen waar dit spel niet gespeeld kan worden omdat er een veel agressiever competitiebeleid is, zoals in Engeland en de VS, liggen de prijzen laag.”