Zwemkoningin neemt wraak met gouden medaille

Michelle Smith, de koningin van Atlanta, maakte gisteren in Sevilla als Michelle de Bruin haar rentree op een groot zwemtoernooi. Op indrukwekkend wijze won de 27-jarige Ierse de 400 meter wisselslag.

SEVILLA, 20 AUG. Maandenlang twijfelde Michelle Smith of ze deel zou nemen aan de EK. Sinds haar goldrush in het bassin van Atlanta kwam de drievoudig olympisch kampioene slechts vier keer in actie bij een onbeduidend zwemgala. Haar vorm liet te wensen over, de concurrentie in Sevilla was groot en de eerzuchtige Ierse voelde er niets voor een modderfiguur te slaan bij haar rentree op het hoogste plan. “Ik ga pas als mijn vorm dat rechtvaardigt”, zo liet ze bij herhaling weten.

Vorige maand hakte ze de knoop door. Haar vorm was groeiende, hetgeen ze begin deze maand onderstreepte door in eigen land het Europees record op de 200 meter vlinderslag (korte baan) scherper te stellen. Als Michelle de Bruin, haar officiële achternaam sinds ze vorig jaar in het huwelijk trad met de Nederlandse oud-atleet Erik de Bruin, schreef ze zich in voor liefst zeven onderdelen. Kenners verklaarden haar voor gek. De vlinder- en de wisselslag staan te boek als de zwaarste disciplines van het moderne zwemmen. Smith zou zichzelf nog wel tegenkomen.

Het gevaar van overbelasting ligt op de loer, maar in het geval van Smith lijkt de kans daarop klein. Op de eerste dag van het zwemtoernooi bewees de bionische vrouw uit Dublin gisteren op de 400 meter wisselslag andermaal over een grote longinhoud te beschikken. Met indrukwekkend machtsvertoon wees ze haar directe concurrente, de pas 15-jarige Jana Klochkova uit de Oekraïne, in de laatste vijftig meter ver terug. Smith tikte aan na 4.42,08 en zette daarmee de beste seizoensprestatie neer.

In de hitte van Sevilla maakte Smith, gisteren zoals altijd gestoken in een hypermoderne outfit, direct na afloop hetzelfde triomfantelijke gebaar als waarmee ze twaalf maanden geleden wereldwijd alle sportpagina's haalde. Ze balde haar vuist, strekte haar arm en rees voorzichtig op uit het water. Maar de stralende glimlach waarmee Smith vorig jaar in Atlanta de camera's inkeek, was ditmaal dunner dan ooit. Alsof ze besefte dat haar overwinning in Sevilla nog meer vragen zou oproepen.

Erg spraakzaam was Smith na afloop dan ook niet. Direct na haar overwinning stond ze heel kort een paar Ierse verslaggevers te woord. Ze vertelde blij en opgelucht te zijn. “Een goede opstap naar de WK in Australië”, zo noemde ze haar overwinning. En: “Hopelijk de aanzet tot meer medailles deze week. Het is altijd prettig om het ijs te breken.”

Meer wilde ze niet kwijt en na de huldigingsceremonie en een verplicht bezoek aan de dopingcontrole verliet ze in allerijl het San Pablo-complex. De nabeschouwing met de pers, een verplicht nummer voor iedere kampioen, liet ze aan zich voorbij gaan. Vandaag kreeg Smith van de LEN, de overkoepelende Europese zwemfederatie, daarvoor een officiële waarschuwing.

Helemaal onverwacht kwam haar stuurse optreden niet. In de aanloop naar de titelstrijd in Spanje liet ze weten er weinig voor te voelen weer allerlei insinuerende vragen over vermeend dopinggebruik voorgeschoteld te krijgen. Bovendien was Smith licht geërgerd over het optreden van de LEN. De zwemkoepel weigerde vorige week een accreditatie te verlenen aan haar echtgenoot, die tevens optreedt als haar privé-coach. De Bruin had zich volgens de LEN twee jaar geleden bij de EK in Wenen onder valse voorwendselen toegang verschaft tot de dopingcontrole. Maandag trok de LEN het dreigement in nadat De Bruin uitgebreid zijn excuses had gemaakt.

Smith heeft een turbulent jaar achter de rug en het einde lijkt nog lang niet in zicht. Na haar opzienbarende goudjacht in Atlanta kwam zij onder vuur te liggen nadat Janet Evans, de Amerikaanse wereldrecordhoudster op de 400 meter vrije slag, vraagtekens plaatste bij de successen van Smith. Het gevolg was een heksenjacht waarbij de Amerikaanse pers het voortouw nam en Smith openlijk beschuldigd werd van het gebruik van stimulerende middelen. Hoe was het anders te verklaren dat een vrouw op leeftijd (26) - althans voor zwembegrippen - binnen een paar jaar zo'n enorme vooruitgang had gemaakt?

Smith verweerde zich, schreef een boek (Gold, A Triple Champion's Story) en verwees naar de revolutionaire trainingsaanpak van De Bruin, naar haar aangepaste voedsel en naar haar nimmer aflatende trainingsijver. Maar de beschuldigingen bleven. Het gezaghebbende Amerikaanse tijdschrift Swimming World kwam in januari met nieuwe beschuldigingen op de proppen. Smith zou zich bewust hebben verborgen voor onaangekondigde, zogeheten 'vliegende' dopingcontroles van de wereldzwembond FINA.

Drie maanden later deed het al even toonaangevende blad Sports Illustrated het nog eens dunnetjes over. In een lange reconstructie werd Smith subtiel neergezet als een dopingzondaar. Daarbij werd voortdurend verwezen naar het dubieuze verleden van Erik de Bruin, de oud-discuswerper die in 1993 verwikkeld was in een doping-affaire en voor vier jaar verbannen werd van de atletiekbanen.

Erik de Bruin beweert tot op de dag van vandaag 'geflikt' te zijn. Zijn loopbaan werd in de knop gebroken en hij, de man die zijn leven aan de discus wijdde, zwoer wraak. In Atlanta vond hij genoegdoening door de hattrick van zijn echtgenote. Gisteren was de genoegdoening zo mogelijk nog groter toen Smith het hoogste podium betrad en als Ms. De Bruin de gouden medaille kreeg omgehangen.