Z-Afrika wil 'export' huurlingen beperken

JOHANNESBURG, 20 AUG. De Zuid-Afrikaanse regering heeft gisteren in het parlement een wetsontwerp ingediend dat de activiteiten van het beruchte huurlingenbedrijf Executive Outcomes (EO) aan banden moet leggen. Maar de regering-Mandela zegt niet in staat te zijn de activiteiten van de huurlingen geheel te verbieden.

De nieuwe 'Wet op buitenlandse militaire hulp' bepaalt dat EO en eventuele andere organisaties van huurlingen voor hun operaties over de grens toestemming moeten hebben van het Nationale comité voor de controle op conventionele wapens (NCACC). De voorzitter van het comité - een regeringsinstelling - is de minister van Waterstaat en Bosbouw, Kader Asmal. Hij legde gisteren aan het parlement in Kaapstad uit waarom het beroep van huurling in Zuid-Afrika niet wordt verboden. “Dat (een verbod) klinkt mooi, maar Zuid-Afrika's dubieuze verleden heeft bewezen dat verbieden niet noodzakelijkerwijs effectief is.”

Executive Outcomes is een overblijfsel uit de tijd van de apartheid en bestaat hoofdzakelijk uit voormalige soldaten van het Zuid-Afrikaanse leger. Een pikant detail is echter dat ook voormalige guerrilla-strijders van Umkontho We Sizwe (de Speer van de Natie), de vroegere gewapende arm van Mandela's ANC, zijn opgenomen in het huurlingenleger.

Executive Outcomes heeft als organisatie een naam hoog te houden. Leden van EO gaven militaire trainingen of vochten op diverse internationale slagvelden. Grootste recente succes: de hulp aan de Angolese regering in de strijd tegen het rebellenleger UNITA. Terwijl Zuid-Afrika voorheen juist UNITA steunde, tegen het 'communistische' bewind in Luanda, krijgen diezelfde 'communisten' nu steun van Zuid-Afrikaanse huurlingen, onder wie ex-militairen die ooit aan de zijde van UNITA vochten.

Het ANC veranderde na de democratische machtsovername van 1994 ook zijn mening over Zuid-Afrika's wapenindustrie. De NCACC, ingesteld in 1995, moet alle voorgenomen wapenverkopen tegen het licht houden. Landen waar de mensenrechten worden geschonden of die betrokken zijn bij conflicten kunnen officieel geen militair materieel uit Zuid-Afrika krijgen. Omdat de militaire industrie veel geld oplevert, worden de regels echter 'soepel' uitgelegd.