IJzig met dor fruit

Het ergste dat de toerist in een buitenlands restaurant kan overkomen is het ongewild bestellen van iets engs. Op goed geluk wat aanwijzen op een menukaart met onbegrijpelijke, verleidelijke woorden heeft z'n charme, maar het kan ook tot misverstanden en verrassingen leiden.

Ooit bestelde ik in Portugal achtereenvolgens - het las allemaal heerlijk in het Portugees - een 'omelet naar keuze', een 'probeer onze dagschotel' en een 'ijs, diverse smaken'. Het vermoeide zuchten van de ober werd pas opgehelderd na het raadplegen van een taalgidsje, met recht een verklarend woordenboek.

Maar het kan veel erger. Achter de mooiste woorden kunnen de gruwelijkste gerechten schuilen. Zo staan 'amourettes' in Frankrijk voor schapenkloten, 'tordi marinati' in Italië voor gemarineerde lijsters en 'hôt vit lôn' in Vietnam voor net niet geheel uitgebroede eendeneieren. Er valt veel te zeggen voor de praktische toeristische stelregel: kies nooit in het wilde weg uit een menukaart, want buikloop en orgaanvlees zullen uw deel zijn.

De meest rigoureuze manier om aan deze gevaren te ontsnappen is alle etenswaar van huis meenemen. Het leek inmiddels een achterhaald cliché over Nederlanders, maar vorig jaar nog werd in de te zwaar beladen caravan van landgenoten een mud aardappelen aangetroffen. Ook is een gezin gesignaleerd dat met een vooraad voor vier weken snelkookmacaroni naar Italië trok. Aan deze hebbelijkheden heeft de Nederlandse toerist zijn onverwoestbare reputatie van zuinigheid en zijn beperkte populariteit bij de buitenlandse horeca te danken. Onlangs bleek uit een onderzoek dat de Nederlander tijdens een verblijf van gemiddeld ruim acht dagen in Frankrijk 266 gulden per persoon uitgeeft in de lokale horecagelegenheden. Een onwaarschijnlijk laag bedrag, zeker voor wie zich in Parijs of aan de Côte d'Azur wel eens aan een terrasje heeft gewaagd. En een schril contrast met de Zwitser die 7.000 gulden uitgeeft, wat weer onwaarschijnlijk hoog is.

De restauranthouder in den vreemde is de vakantieganger soms terwille. Hij neemt onzekerheid weg door het afdrukken van foto's van de gerechten. Op kleine borden, dan lijken de porties groot. In de loop van het seizoen zien de schotels er steeds onaantrekkelijker uit als onder invloed van het zonlicht de foto's blauwbleek verkleuren.

Een enkele restaurateur is behulpzaam met een Nederlandse versie van het menu. Een restaurant in het stadhart van Barcelona biedt op de kaart in onze landstaal gerechten aan als 'vis aan strijkijzer' (vis van gril), 'vlees, meel, ei' (wiener schnitzel) en 'ijzig met dor fruit' (ijs met tutti frutti).

En dan zijn er de taalgidsjes. Ook gevaarlijk, zoals de kenners van Monty Python weten. In een klassieke sketch wordt een niets vermoedende toerist in Bulgarije, die met behulp van een taalgidsje een agent de weg naar het station vraagt, zonder pardon in de boeien geslagen. Een malafide uitgever heeft met het gidsje geknoeid, zodat de agent het, ook in Bulgarije onbetamelijke, verzoek kreeg het bed met hem te delen. De Engelstalige vakantieganger die zijn kennis haalt uit de vorige uitgave van de 'Rough Guide Holland & Belgium', kan op culinair terrein voor spraak- en voedselverwarringen komen te staan. Zo krijgt hij paling na het bestellen van garnalen en kabeljauw als om sardientjes is gevraagd. In de sector vis en schaaldieren zijn de vertalingen wat door elkaar geraakt.

Vermakelijk zijn de Wat & Hoe-gidsen voor Nederlanders in het buitenland. Het deeltje 'Italiaans' uit 1984 gaat uit van een nog zeer beperkte kennis van de lokale keuken. Dat krijg je als een boekje de achtendertigste druk laat beleven. Zo is lasagne verde 'groene macaroni' en een pizza 'een soort stijve hartige pannekoek'.

Met welke zin begint in de Franse editie het hoofdstukje 'Uit eten'? 'Savee-voe un restooran bon marsjee.' Weet u een goedkoop restaurant?. Het zal wel nooit veel meer worden dan die 266 gulden voor acht dagen.