Topoverleg Rusland-Tsjetsjenië

MOSKOU, 19 AUG. Na een gijzeling van 101 dagen zijn gisteren drie Russische televisiejournalisten in Tsjetsjenië bevrijd, precies op het moment waarop in Moskou een topontmoeting plaatsvond tussen president Jeltsin en de Tsjetsjeense leider Aslan Maschadov.

Zondag al waren twee andere Russische verslaggevers, die twee maanden geleden in het centrum van Grozny waren ontvoerd, vrijgekomen. Hoewel er nog acht buitenlanders door bendes in Tsjetsjenie worden vastgehouden, kwam het einde van de gijzeldrama's waar Russen bij betrokken waren op een voor Maschadov belangrijk moment.

Zijn bezoek aan het Kremlin, het tweede sinds hij in januari tot staatshoofd van de niet-erkende Republiek Itsjkeria (voorheen Tsjetsjenië) werd gekozen, ging over de veiligheidstoestand en de status van het door de oorlog verwoeste gebied aan de voet van de Kaukasus. “We zijn een stap dichterbij elkaar gekomen”, zei Jeltsin na afloop van het gesprek. “Zonder koppigheid moeten we voortgaan op weg naar de vrijheid van Tsjetsjenië: onafhankelijkheid of iets anders - dat valt te bezien.”

Het parlement in Grozny heeft het Russisch als officiële taal vervangen door het Tsjetsjeens, en de Nationale Bank rekent niet in roebels, maar in de eigen munt, de nakhar. Toch zal Moskou de afgescheiden republiek als een integraal onderdeel van Rusland blijven beschouwen, zo liet Jeltsins veiligheidsadviseur Ivan Rybkin maandag weten.

Maschadov ziet een Russische erkenning van de Tsjetsjeense soevereiniteit als een voorwaarde voor blijvende vrede. “Een stabiel Tsjetsjenië betekent een stabiele Kaukasus, en een stabiele Kaukasus betekent een stabiel Rusland”, zei hij. Zijn gezag wordt in eigen land niet door alle ex-krijgsheren erkend. Banditisme, met name het ontvoeren van buitenlanders voor een losgeld, is er endemisch.

Onder druk van Rusland heeft Maschadov een speciale elite-eenheid opgericht om de orde te herstellen. De groep meldde vrijdag de verblijfplaats van twee Russische verslaggevers te hebben omsingeld. De ontvoerders zouden zijn ingegaan op een ultimatum: als de twee niet voor zondagochtend tien uur vrij zijn (in ruil voor amnestie) volgt een bestorming. De drie andere journalisten zouden zijn vrijgelaten nadat het elitekorps had gedreigd enkele gevangengenomen ontvoerders te doden. “Het was een eindeloos wachten op het einde”, zei cameraman Ilija Mordjoekov bij terugkeer in Moskou. De tv-ploeg van verslaggeefster Jelena Masjoek had onder meer in een grot in de bergen vastgezeten. Over het lot van twee Britten, vier Fransen, een Duitser en een Slowaak, allen in Tsjetsjenië ontvoerd, is niets bekend.