Liever somber dan vrolijk

De Schotse popgroep Mogwai, die optreedt op het Lowlands-festival, maakt hoofdzakelijk instrumentale muziek, die volgens gitarist Stuart Braithwaite bedoeld is om bij de luisteraar beelden op te roepen. “Ik hou erg van snelwegen, ik vind ze pittoresk.”

Mogwai: Ten Rapid (Collected Recordings '96-'97). Rock Action Records/De Konkurrent, Rock Act 05 cd. 22/8 Lowlands-festival bij Biddinghuizen.

Sssst! Heel in de verte rommelt iets. Schurende, broeierige klanken, nauwelijks te horen. Als ze langzaam aanzwellen zijn ze beter te onderscheiden: dromerige elektrische gitaren, losjes gespeelde drums, een mijmerende melodie van bastonen. Zo zacht dat de volumeknop een paar streepjes hoger moet dan normaal. Des te meer overvalt het kabaal dat dan losbarst: een betoverende wervelstorm van rinkelende vervormde gitaren, trieste bas en slepende drums. Het stuk heet Helicon I en is te vinden op de onlangs verschenen cd Ten Rapid van de Schotse groep Mogwai; zoals veel van hun nummers wisselt het extreem zachte passages af met extreem harde, is het instrumentaal en heeft het een enigszins sombere sfeer - waarbij zo nu en dan een tintelende xylofoon het luchtiger maakt.

“Het ideale publiek voor ons is muisstil,” zegt gitarist Stuart Braithwaite. “Al mogen ze natuurlijk tussen de nummers wel flink klappen en juichen.” Mogwai brengt met zijn voornamelijk instrumentale, tamelijk experimentele muziek een afwijkend geluid in de Britse pop. “Dat is de reden waarom we twee jaar geleden begonnen: we hoorden niet zo veel muziek die wij goed vonden, zeker in Glasgow niet.”

Braithwaite vindt dat er te weinig popgroepen zijn die experimenteren. Al is dat niet het belangrijkste. “Als we nieuwe nummers maken, beginnen we altijd met een goede melodie, die maakt of breekt een nummer. Je luistert immers niet naar de experimenten, maar naar de tunes.” Sterke melodieën zijn des te belangrijker omdat de meeste nummers geen zang hebben. “Je ziet bij de optredens dat de mensen dat gaandeweg vergeten, omdat ze worden meegezogen door de liedjes.”

Zo nu en dan ontaarden de songs van Mogwai in hevige noise, die lijkt op het geraas van een vliegtuigmotor. Daarnaar luisteren vergt veel van de luisteraar, geeft Braithwaite toe. “Soms kan ik er zelf ook niet tegen, maar in een bepaalde gemoedstoestand werkt het juist heel kalmerend.”

Braithwaite komt over als een opgeruimd, opgewekt iemand. De muziek van Mogwai is echter behoorlijk melancholiek. “We nemen de muziek serieuzer dan onszelf,” zegt hij glimlachend. “Trieste muziek heeft meer diepte. Het is een gemakkelijke optie om iets vrolijks te maken, het is moeilijker somberheid over te brengen zonder dat het onecht klinkt.”

De sombere muziek van de Engelse groep Joy Division heeft Mogwai sterk beïnvloed, vertelt Braithwaite. Daarnaast vormt filmmuziek een grote inspiratiebron. “Bijvoorbeeld de soundtrack van 2001: A Space Odyssey, die brengt minstens zo veel over als de beelden. Onze muziek moet ook de verbeelding zo prikkelen dat de luisteraar er beelden bij ziet.” Een science fiction-film zou goed bij de muziek van Mogwai passen, zegt hij. “Of stadsbeelden, met veel auto's en straten. Ik hou erg van snelwegen, ik vind ze pittoresk - ze zien er mooi uit, en klinken ook goed.”

De voorliefde van de band voor science fiction - films, strips, de boeken van Philip K. Dick, tv-series als The X-Files - komt terug in de intrigerende titels van de songs. Angels Versus Aliens bijvoorbeeld. “Dat komt van de voorspelling van een helderziende, dat dit jaar engelen en buitenaardse wezens met elkaar in gevecht zullen gaan boven New York. Ik zal mijn adem maar niet inhouden.” Ook de titel I Am Not Batman prikkelt de nieuwsgierigheid. “Dat is de laatste regel uit de laatste aflevering van de Batman-strip,” verklaart Braithwaite.

En hoe zit het met de naam van de groep, Mogwai? “Dat is Chinees voor monster. Onze drummer heeft in een Chinees restaurant gewerkt, vandaar.”