Hardste klap voor grootste beursfondsen

AMSTERDAM, 18 AUG. Is big nog beautiful op het Damrak? De grote fondsen liepen voorop bij de beurshausse. ABN Amro Hoare Govett signaleerde vorig jaar al dat, indachtig het Wall Street van begin jaren zeventig, een groep van grote, hoog gewaardeerde beurslievelingen op de rest vooruit kon lopen. Destijds werd die groep in New York de nifty fifty genoemd, de 'vlijtige vijftig'.

Voor de nifty fifteen, een door de bank benoemde groep van Nederlandse beursfondsen, introduceerde ABN Amro in april van dit jaar zelfs een warrant, een speciaal beleggingsinstrument dat in feite een soort lange-termijnkooprecht is op een mandje van vijftien door de bank geselecteerde aandelen.

Vrijdag waren het op Wall Street juist dit soort aandelen, die de beurs de laatste tijd omhoog hadden getrokken, die de grootste klappen kregen. Op het Damrak lijkt het weinig anders. Sinds vorige week dinsdag, de vooravond van de twee paniekerige handelssessies van woensdag en vrijdag, zijn het vooral de grote winnaars die nu de pijnlijkste daling doormaken.

Op het Damrak worden aandelen van ruim tweehonderd beursgenoteerde ondernemingen verhandeld. Onder de twintig grootste dalers sinds vorige week dinsdag zijn maar liefst veertien beursfondsen die deel uitmaken van de AEX-index. Tot de 26 Nederlandse aandelen die tot nu toe op peil bleven of wisten te stijgen behoort geen enkel AEX-fonds.

Grootste verliezer onder de 'groten' is Hagemeyer, met een verlies van ruim 12 procent sinds vorige week dinsdag. Nummer twee onder de verliezers is Koninklijke Olie, met een verlies van iets meer dan 12 procent. Philips volgt, en daarna komen ABN Amro, Akzo Nobel, VNU, KPN, Ahold, Aegon, ING, Reed Elsevier, Wolters Kluwer, Polygram en KNP BT. Van de ruim tweehonderd fondsen zijn er slechts dertien die het slechter deden dan de AEX-index. En maar vier daarvan zijn lokale fondsen, waaronder Getronics en het van Vendex afgesplitste Vedior de belangrijkste zijn.

De groep van grote dalers is een dwarsdoorsnede van financiële waarden, makers van consumentengoederen, mediabedrijven en cyclische waarden. Wat de groep gemeen heeft is haar internationale karakter. Grote beursfondsen, zoals Koninklijke Olie, Reed Elsevier, Ahold of ABN Amro, lijken gevoeliger voor het internationale financiële klimaat waarin de beurzen floreren of verpieteren. Ze worden verhandeld op verscheidene beurzen, waaronder Wall Street en Londen, waardoor hun koersvorming niet alleen op het Damrak maar ook elders plaatsheeft. En ze zijn gevoelig voor dollar-bewegingen.

Niet alleen omdat hun winst er beter of slechter uitziet naarmate de dollar stijgt of daalt, maar ook omdat de koers van de dollar of het pond sterling automatisch wordt verwerkt in arbitragehandel tussen de aandelen die op Wall Street genoteerd staan, in Londen of op het Damrak. Internationaal verhandelde aandelen zijn bovendien veel bekender bij buitenlandse beleggers.

Nu het internationale beursklimaat een terugslag doormaakt en de stijging van de dollar vorige week verkeerde in een correctie, zijn het de 'internationals' die daar het meeste last van hebben. Beleggers plegen in tijden van beursmalaise ook een voorkeur te hebben voor aandelen uit eigen land, en het eerste afscheid te nemen van aandelen die het verst van hen afstaan. Het binden van buitenlandse aandeelhouders met tours en - als ze erg belangrijk zijn - persoonlijke bezoekjes is tegenwoordig een vast onderdeel van de agenda van de top van elke grote onderneming.

Dat lijkt, nu de internationale beurzen bange momenten doormaken, weinig te helpen. De lotgevallen van de beurslievelingen zijn te volgen aan de hand van ABN Amro's nifty fifteen-warrant, die door zijn optie-karakter veel beweeglijker is dan het koersverloop van de onderliggende aandelen. De warrant werd op 1 april gelanceerd tegen een koers van 15,60 gulden, en steeg naar een hoogtepunt van 40,50 gulden op 23 juli. Op 7 augustus, de dag dat de AEX-index zijn record van 1010 punten neerzette, piekte de warrant opnieuw op 39,50 gulden.

Maar daarna ging het snel bergafwaarts, en afgelopen vrijdag verloor de warrant tien procent van zijn waarde op een koers van 27 gulden. Vanmorgen behoorde de nifty fifteen met een verlies van 2 gulden op 25 gulden rond het middaguur tot de top vijf van grote verliezers.