Vrije markt

De vaderlandse voetbalcompetitie is dood. Er zijn namelijk geen clubs meer. Een caféploegje uit Spangen heeft meer nationale souvereiniteit dan het vreemdelingenlegioen van Feyenoord. De identificatievreugde voor een mens van de polder is tegenwoordig groter bij een wedstrijd tussen de luchtmacht en de marine dan bij PSV-Ajax. Zelfs voor gestaalde pacifisten.

De dictatuur van de vrije markt heeft alles omver geblazen: traditie, clubkleuren, godenzonen, kantineblondines. Niemand is nog van ons. Waarom dan geen competitie organiseren tussen de magazijniers van Microsoft en Apple, Cola en Pepsi, Blokker en Heijn? Of tussen die van de NS en KLM? Dan bljft er tenminste een band tussen de eenzame spits en de tribunes.

Het zal wel dat Cruz beter is dan Van Basten, maar het heimwee van de natie dat Marco nu nog in de reclamespot laat branden bij het afschieten van de dop van een bierflesje zal de Feyenoord-spits nooit veroveren. Oud worden zonder Cruz kan, zonder Marco niet.

Ulrich van Gobbel is terug bij Feyenoord. Voor vier jaar. Ik hoor hem nog zeggen: ik ben aan een uitdaging toe. Aan de wereld. Van Gobbel ging voetballen in de Turkse wildernis, voelde zich na twee maanden eenzaam en verlaten, verkaste naar een Engelse middenmoter en is dus nu teruggekeerd op het oude nest. Ik begrijp Feyenoord niet. Wie haalt er nou een beperkte mandekker terug die anderhalf jaar geleden de Kuip laaiend enthousiast inruilde voor een heuse voetbaltempel? Hij was het toch zat in Rotterdam en met dat hand-in-hand-kameraden had hij nooit iets gehad. Hij was altijd van zichzelf geweest, niet van de club, niet van een traditie, niet van een verleden. Edoch: zondag wordt Ulrich van Gobbel met de helicopter in de heilige zestien neergelaten.

Voetballers waaien weg en aan met een spooksnelheid waar ze op de veemarkt in Utrecht zeeziek van worden. Er moet een wet komen: wie een club verlaat mag pas na acht jaar terugkomen. Om zijn carrière af te sluiten. Zoals Frank Rijkaard dat bij Ajax zo mooi heeft gedaan. Nog beter: voetballers mogen welgeteld twee keer van club wisselen. Vrijheid van verkeer? Niks mee te maken. In de liefde van de supporter is ook geen vrijheid van verkeer. Dat schele jongetje uit Crooswijk die aan de potige Van Gobbel zijn zelfvertrouwen ontleende om het rumoer van de straat te trotseren was ook Feyenoorder voor het leven.

Het gezeur over de voorbeeldfunctie van een sporter is moralisme van de koude grond. Verkrachten blijft verkrachten en daar hoort een rechter zich over uit te spreken, niet een provinciale voetbalpreses die misschien, ver van huis, ook wel eens een jonge bloem heeft bespoten. Nog wel op het toilet in de trein. Het gesol van voetballers en bestuurders met de clubliefde van de legioenen is kwalijker. Medeburgers die een legioen legitimeren lijden aan een verlatingsangst die als een lichte geestelijke handicap mag gekwalificeerd worden. Ze zijn in ieder geval arm aan verbeelding. Welnu, in een beschaafd land worden de zwakkeren in bescherming genomen.

Woekerdrift is van alle tijden, van alle beschavingen, van alle maatschappelijke segmenten. Zelfs Johan Cruijff heeft zich een keer te veel verkocht: aan Feyenoord. Je ziet het alom: subtoppers zijn de draaiorgels van de markt. Ik durf er vergif op in te nemen dat Dennis Bergkamp nooit voor Vitesse zal spelen. Die treurige slalom van Peter van Vossen zal zijn conduitestaat niet ontsieren. De De Boertjes zullen, voor ze kreupel en bijziend zijn, nog een klappertje in het buitenland willen maken en dan hebben ze het gehad. Ajax en Real Madrid, dat is te overzien in een decent mensenleven.

Omdat het geld kruipt waar het niet kan gaan is er maar één oplossing: de transferperiode moet weer ingeperkt worden tot twee weken per jaar. Dan kunnen al die fanatieke gozertjes van Ajax, Barcelona en Milan ook weer eens met een gerust hart onder een elftalfoto slapen. Toch het minste wat een club zijn kwetsbare aanhang mag gunnen. Het gerommel met spelers tot diep in de winter is ook zo'n demonstratie van armoede. Barcelona bijna uitgeschakeld voor de Champions League en hop, Van Gaal koopt Rivaldo. Prijskaartje 50 miljoen. Nilis valt geblesseerd uit en hop, Advocaat gaat Möller bij Bröndby wegkapen. Midden in de Deense competitie.

Waar is de gentleman in de dug-out gebleven?