Nog geen besluit Turkse onderwijswet

ANKARA, 16 AUG. Het Turkse parlement heeft na een marathondebat van enkele weken nog steeds geen besluit genomen over een historische onderwijshervorming waarin de leerplicht van vijf naar acht jaar basisonderwijs wordt opgetrokken. In Turkije wordt er echter algemeen van uit gegaan dat het parlement dit weekeinde de wet aanneemt.

Aanvankelijk was de verwachting dat het parlement gisteren het wetsvoorstel al zou aannemen maar vanmorgen was het debat nog niet afgerond. In het voorstel komt de benedenbouw van het vervolgonderwijs te vervallen, waar ook de religieuze opleidingen toe behoren. Deze zogeheten imam-hatipscholen (gemiddeld door 20 procent van de Turkse scholieren in deze leeftijdsgroep bezocht) worden door de seculiere meerderheid in Turkije als een kweekplaats aangemerkt voor het toekomstige kader en de achterban van de religieus-fundamentalistische Welvaartspartij. De grote angst van met name de machtige legerstaf in Turkije is dat hierdoor een nieuwe generatie opgroeit met een sterke oriëntatie op de islam.

De Welvaartspartij, die het afgelopen jaar aan de macht was, weigerde het dictaat van de militairen uit te voeren om de wereldlijke wetten te versterken en de Turkse oriëntatie op het Westen te verstevigen, waarna de islamitische premier Necmettin Erbakan in juni tot aftreden werd gedwongen. Hij werd op voorstel van de militairen opgevolgd door Mesut Yilmaz van de rechts-liberale Moederlandpartij, die samen met twee sociaal-democratische partijen en een kleine conservatieve partij een seculiere minderheidsregering vormde.

De voorgestelde onderwijswet, waarover al ruim 30 jaar wordt gepraat, voorziet tevens in de heffing van extra belastingen op onder meer luxe artikelen om de grotere toestroom in het onderwijs te bekostigen. Tal van burgerorganisaties, de ondernemerswereld, maar ook de media zijn eigen campagnes gestart om geld in te zamelen voor de uitvoering van de onderwijsmaatregel. De behandeling van het wetsvoorstel vorige week in de parlementaire commissie duurde in totaal 93 uur en leidde tot bittere duels en een enkel handgemeen.

De spanningen liepen gisteren en eergisteren in het parlement minder hoog op, maar de Welvaartspartij liet opnieuw geen mogelijkheid ombenut om de achterban er van te overtuigen dat men tot het bittere einde toe had gestreden om de religieuze opleidingen te behouden. Ouders die hun kinderen toch koranlessen willen geven, konden op grond van het wetsvoorstel daarvoor vanaf het zesde onderwijsjaar terecht bij het directoraat voor godsdienstzaken, dat onder auspiciën van het ministerie van Onderwijs gedurende de zomervakantie speciale korancursussen zou opzetten. De Republikeinse Volkspartij (CHP), die de regering vanuit het parlement steunt, stemde gisteren samen met onder meer de Welvaartspartij tegen dit artikel, waarna het uit het wetsvoorstel werd gelicht. Volgens de CHP wordt op die manier via de achterdeur binnengehaald wat men nu via de voordeur probeert te voorkomen: dat kinderen vanaf elf jaar al intensief religieus onderwijs kunnen genieten. “Dit artikel”, aldus CHP-voorman Deniz Baykal, “is een reflectie van de complexe politieke sitiuatie in Turkije en een schuldig geweten.” De verwachting is dat de politieke discussie over de manier waarop en of er aanvullende korancursussen moeten worden gegeven, nu opnieuw oplaait. Bovendien is het niet uitgesloten dat de Welvaartspartij de onderwijswet na aanneming ter vernietiging voordraagt bij het constitutionele hof.

De nieuwe onderwijswet draagt verder bij tot de polarisatie in Turkije tussen de seculiere meerderheid en de aanhangers van de politieke islam.