Intensiteit oude UV-straling meetbaar in bodemsedimenten

Mede in verband met mogelijke maatregelen tegen de bestrijding van het ozongat is vaak de vraag gesteld of het huidige niveau van UV-straling, via de ozonconcentratie in de hogere luchtlagen, beïnvloed wordt door menselijke activiteiten.

Een team van Canadese onderzoekers heeft in dat kader de bodemsedimenten onderzocht van een aantal meren in de Canadese Rocky Mountains (Nature, 31 juli). In dat bodemsediment zijn de resten opgenomen van afgestorven benthonische algen.Sommige van die algen produceren specifieke pigmenten bij blootstelling aan UV-straling. Hun concentratie van deze pigmenten is daarom een maat voor de intensiteit van de UV-straling. Wanneer deze algen afsterven, zakken ze naar de bodem en worden ze opgenomen in het bodemsediment. Doordat zich in de loop der tijd in meren steeds meer sediment ophoogt, is de verticale variatie in de concentratie van de pigmenten in het sediment dus een weerspiegeling van de variatie in de intensiteit van de UV-straling met de tijd. Dat verband is overigens niet zonder meer vast te stellen: door veranderingen in het milieu (onder meer de zuurgraad van het water) wordt de mate waarin UV-licht in het water doordringt, beïnvloed; voor die factoren moest dus, ook op grond van eigenschappen van het bodemsediment, worden gecorrigeerd.

Op basis van hun analyses komen de onderzoekers tot de conclusie dat bepaalde klimatologische veranderingen veel sterker inwerken op de omstandigheden in de betrekkelijk geïsoleerd liggende bergmeren in de Rocky Mountains dan eerder werd aangenomen. Vooral perioden van droogte verlagen de concentratie van organische verbindingen in het water, en verhogen daarmee de diepte tot waar het UV-licht doordringt. Hetzelfde geldt voor zure precipitatie. Doordat ook het leven in ondiepe meren nadelige effecten ondervindt van UV-straling, hebben droogte en zure regen snel een nadelig effect op lacustriene leefgemeenschappen, vooral in bergmeren waar (vanwege de hoge ligging) de UV-straling toch al relatief sterk is. Overigens is opvallend dat, ook als rekening wordt gehouden met veranderingen in het milieu, de sterkte van de natuurlijke UV-straling kennelijk zeer sterk varieert in de tijd.