Frans pausbezoek is 'staatsbedrog'

Jongeren uit de hele wereld reizen dezer dagen naar Parijs voor de rooms-katholieke Wereldjeugddagen, waar de Paus hen volgende week zal zegenen tijdens een mis op de renbaan van Longchamp. Volgens critici is de scheiding tussen kerk en staat in het geding.

PARIJS, 16 AUG. Een arrestatie-verzoek voor generaal Morillon, de held van Sarajevo. Dat is het uiterste wapen van het 'Réseau Voltaire', een Frans collectief van actiegroepen voor scheiding van kerk en staat. De generaal-in-ruste coördineert voor de minister-president de overheidssteun aan de rooms-katholieke Wereldjeugddagen in Parijs. Illegaal, volgens de critici.

Voor de Franse bisschoppen-conferentie is dat niet de grootste zorg. Al meer dan een jaar werkt zij, met een begroting van 250 miljoen francs (83 miljoen gulden), aan de Journées Mondiales de la Jeunesse. Dit weekeinde reizen jongeren uit de hele wereld naar Parijs, waar donderdag ook de Paus aankomt, om de jongeren zondag te zegenen. De vraag blijft: komen de Franse gelovige jongeren ook, of behoren zij tot een uitstervend soort?

Het aantal inschrijvingen uit Frankrijk valt tot nu toe tegen. Een laatste oproep van de kansel, gisteren tijdens de viering van Maria Hemelvaart, en het openen van tientallen geïmproviseerde inschrijvingstenten in Parijs moeten Frankrijks aanwezigheid alsnog op een redelijk niveau te brengen. Maar, zoals de voorzitter van het organiserend bisschoppen-comité, Mgr. Dubost gisteren in Le Monde toegaf: “Er bestaat in verschillende Europese landen, waaronder Frankrijk een crisis tussen de jeugd en de katholieke kerk.”

De Wereldjeugddagen zijn een uitvinding van paus Johannes Paulus II daterend uit 1985. Sindsdien heeft de voorman van de rooms-katholieke kerk al zes keer grote menigtes verzameld, in Rome ('86), Buenos Aires (meer dan een miljoen, '87), Santiago de Compostella (Spanje, 600.000 in '89), Czestochova (Polen, 1,5 miljoen, '91), Denver (meer dan 600.000 in '93) en Manila (1 miljoen jongeren en 3 miljoen anderen, '95). Voor het hoogtepunt van dit jaar, de mis van zondag 24 augustus, wordt de renbaan van Longchamp bij Parijs opengesteld voor jongeren van alle leeftijden - het aantal wil ook wat.

De Franse overheid zet duizenden politiemensen in, stelt logeerruimte ter beschikking, geeft korting op het openbaar vervoer en ontvangt de paus als een bevriend staatshoofd. Volgens Thierry Meyssan van het Réseau Voltaire gebeurt dat op een manier die hij typeert als “monumentaal staatsbedrog”: gecoördineerd door een generaal die zowel aan kerkelijke als aan overheidskant in de organisatie zit. Frankrijk kent sinds 1905 een strikte scheiding van kerk en staat. Die royale bejegening steekt de critici des te meer nu de paus ook een bezoek gaat brengen aan het graf van zijn vriend, de Franse geneticus Jerôme Lejeune, door Meyssan omschreven als “een man van uiterst extreem rechts, een anti-abortus-activist, antisemiet, homofoob en aanhanger van de theorie dat Frankrijk wordt bedreigd door een judeo-maçonniek complot. Het Front National was hem te mild.”

Het Réseau Voltaire is in '94 opgericht om op te komen voor vrijheid van meningsuiting en scheiding van kerk en staat. Het heeft ongeveer 600 leden, waaronder 50 organisaties. Die zijn over het algemeen links en buitenkerkelijk. De Franse Groenen, de Radicaal Socialisten, de Unie van lekenfamilies en het Republikeins Initiatief (IR) behoren tot de aangesloten groepen. Zoals Richard Gerbaudi van IR zegt: “Het door de staat ter beschikking stellen van de televisie, het leger, allerlei transport is ontoelaatbaar. Het Réseau heeft een brief aan de minister-president geschreven met de vraag het coördinatie-comité dat onder zijn verantwoordelijkheid werkt op te heffen. Hij heeft daar nooit op gereageerd. Helaas verrast dat niet. Jospin sprak als minister van onderwijs ook graag over 'laïcité', de scheiding van kerk en staat, maar deed niets tegen de subsidiëring van katholieke scholen.”

Toch moet het juist voor premier Jospin, met zijn protestantse achtergrond een extra moeilijke opdracht zijn dit staatsbezoek af te werken in de week waarin van 23 op 24 augustus de Bartolomeusnacht wordt herdacht, de nacht waarin koning Henri IV het pact met de protestanten opgaf: 30.000 protestanten vonden die nacht in heel Frankrijk de dood.

Meyssan van het Réseau Voltaire stelt dat generaal Morillon, voormalig bevelhebber van de VN-troepen in ex-Joegoslavië, brieven schrijft op papier van de minister-president en als zodanig opdrachten geeft aan ministeries en overheidsdiensten, terwijl hij daartoe geen enkele bevoegdheid heeft. Zijn formele aanstelling door de vorige premier, Alain Juppé, heeft nooit in de Staatscourant gestaan. Meyssan: “Het is een gekke geschiedenis. Een generaal in ruste die staatsopdrachten geeft in naam van het episcopaat. Wij zoeken uit welke stappen wij juridisch kunnen nemen tegen deze valsheid in geschrifte op het hoogste niveau.”

Op Hôtel Matignon, de ambtswoning van premier Jospin waar generaal Morillon zetelt met een kleine staf aan zijn zijde, weet men niet met zekerheid of de brief van het Réseau Voltaire is binnengekomen. “De premier beantwoordt iedere brief. Als het een open brief was, kan dat anders liggen. Maar generaal Morillon heeft destijds een brief gekregen met het verzoek deze dagen namens de regering te coördineren en hij is door premier Jospin bij diens aantreden in die positie gehandhaafd. Ja, in zekere zin heeft de premier zijn vertrouwen in de generaal daarmee uitgesproken. Een probleem rond de scheiding van kerk en staat is er niet. Slapen honderden jongeren in gebouwen van PTT Post? Dat kan, maar dat is de staat niet. Volgend jaar als de wereldkampioenschappen voetbal hier worden gehouden zal de overheid ook alles doen om er een succes van te maken. Vergeet niet dat de paus hier als staatshoofd van het Vaticaan wordt ontvangen, president Chirac haalt hem af op Orly, premier Jospin brengt hem weg aan het eind.”

De rooms-katholieke kerk in Frankrijk heeft er alles aan gedaan haar beurt bij het organiseren van de Wereldjeugddagen te laten slagen. Met gratis hulp van Publicis, een van de grootste reclamebureaus van het land, en andere sponsors zijn alle moderne middelen ingezet om de jeugd te bereiken. De internet-site (http://www.cef.fr//jmj97) vol vlotte lettertypes, foto's van monniken met congresgezichten en geluid van de heilige vader, eigentijdser kan het niet. Maar “we zijn beland in een tijd waarin het overdragen van kennis, waarden en een geloof tussen de generaties heel complex is geworden”, aldus Mgr Dubost, krijgsmachtaalmoezenier en voorzitter van het organiserend bisschoppen-comité. Toch blijft hij hoopvol: “Als wij desondanks 70.000 jongeren bij elkaar krijgen in Parijs, als wij hele families mobiliseren en buitenlandse jongeren een week binden, dan vraag ik: welke vakbond, welke groep, welke partij in Frankrijk heeft nog een dergelijke aantrekkingskracht?”