Een beetje reuma niet bestrijden met een beetje medicijn

Reumatoïde arthritis begint vaak sluipend, met een felle ontsteking in één gewricht of met vage pijn in een paar gewrichten. Standaardtherapie is om bij beginnende reuma eerst een pijnstiller voor te schrijven. Als de pijn niet verdwijnt, wordt een andere geprobeerd.

Pas daarna worden medicijnen ingezet die niet de pijn bestrijden, maar het ontstekingsproces zelf beïnvloeden. Sulfasalazine is dan een middel van eerste keus. Wordt de reuma erger, dan wordt de sterke ontstekingsremmer prednisol ingezet. Verergert de reuma verder, dan kan de patiënt nog andere middelen proberen, waaronder methotrexaat. Dat is een bekend middel tegen kanker, maar het werkt in lagere dosering ook tegen reuma.

Is het een verstandige aanpak om pas zwaar geschut in te zetten als de ziekte verergert? Zou direct gebruik de schade niet kunnen vertragen?

Ja, starten met zwaardere medicijnen vertraagt de ziekte in de eerste een tot twee jaar. Het valt dus te betwijfelen of vers opvlammende reuma met alleen pijnstillers en een eenvoudig middel als sulfasalazine moet worden bestreden. Dit blijkt uit onderzoek van Nederlandse en Belgische reumatologen en epidemiologen, onder aanvoering van onderzoekers van het Academisch Ziekenhuis in Maastricht (The Lancet, 2 aug.)

De reumatologen behandelden 79 patiënten met sulfasalazine en 76 anderen met een combinatietherapie van sulfasalazine, methotrexaat en prednisol. Methotrexaat verdween na 28 weken uit de mix. De aanvankelijk hoge dosis prednisol werd in de loop van 7 weken verlaagd tot een onderhoudsdosering en na 40 weken gestaakt. Daarna slikten de patiënten die de mix kregen alleen nog sulfasalazine. De patiënten konden aan hun pillen niet zien of ze de mix kregen of alleen sulfasalazine, want de patiënten in de controlegroep kregen neppillen met het uiterlijk van de methotrexaat- en prednisolpillen.

De resultaten werden gemeten met een uitgebreid panel tests. De patiënten ervoeren de therapie met zware middelen niet als toxisch, want in de controlegroep waren meer mensen die vanwege onacceptabele bijwerkingen uit het onderzoek stapten. De bijwerkingen en daardoor noodzakelijke verlaging van de medicatie die niet tot beëindiging leidden, lagen in de combinatietherapiegroep wel iets hoger. Uit een gepoolde index van alle resultaatmetingen bleek het effect van de combinatietherapie het grootst op korte termijn. Na 28 weken had in de mixmedicatiegroep 72% van de patiënten minder klachten tegen 49% in de groep die alleen sulfasalazine slikte. Na het stoppen van prednisol en methotrexaat verdween het verschil bijna. Na een jaar was het verschil statistisch niet meer significant.

De onderzoekers concluderen dat de zware therapie op korte termijn voordelen heeft. De gevolgen op lange termijn en het effect van behandelprotocollen waarin wellicht langduriger zware middelen worden ingezet, zouden nu moeten worden onderzocht.