De bal rolt weer op speelhelft van Jorritsma

HAARLEM, 16 AUG. Met een air van 'we hadden dit wel verwacht'' reageerden vertegenwoordigers van chartermaatschappij Martinair, verladersorganisatie ATAN, afhandelingsdiensten Aero Groundservices, Avia Presto en luchtvaartmaatschappijen El Al en Polar Air (vracht) op het vonnis van de Haarlemse rechtbankpresident mr. J. du Pon waarbij Schiphol onbevoegd werd verklaard bepaalde vliegtuigen uit de nacht te weren.

Alsof El Al (cargo) en Polar Air niet nog afgelopen week gedreigd hadden Schiphol te zullen verlaten indien de rechter positief op het nachtverbod van Schiphol voor hun lawaaiige vliegtuigen zou reageren.

Wat dat betreft maakte Martinair van de 'aanklagers' van Schiphol voor de Haarlemse rechtbank de sterkste indruk. De uitspraak van mr. Du Pon sloot tenslotte naadloos aan bij het betoog dat mr. W. van Baren vorige week vrijdag namens Martinair had uitgesproken.

“Een startverbod door de luchthaven is niet op de wet maar op drijfzand gebaseerd”, vatte Van Baren zijn opvatting toen pregnant samen.

De Haarlemse rechter gaf hem gisteren gelijk en stelde dat alleen de minister van Verkeer en Waterstaat rechtstreeks op grond van de Luchtvaartwet over bevoegdheden beschikt om in te grijpen bij overschrijding van de wettelijke geluidsgrenzen. Schiphol heeft in zijn visie geen bevoegdheid om zo diep in te grijpen in de bedrijfsvoering van de luchtvaartmaatschappijen. In de Luchtvaartwet staat die mogelijkheid niet beschreven. Vorderingen tegen de overheid wees mr. Du Pon af, “omdat de staat in deze zaak nog in het geheel niet heeft gehandeld”.

Daar zal wellicht komende deze week al verandering in komen. Minister Jorritsma zal zich na de uitspraak gaan beraden op maatregelen. Welke die zijn is nog onduidelijk. Jorritsma zal met alle betrokkenen gaan praten en de kwestie ook binnen het kabinet aan de orde stellen. Tevens overweegt zij hoger beroep aan te tekenen. De minister overweegt al geruime tijd van Schiphol een zogeheten slot-allocated-airport te maken, een systeem waarbij een onafhankelijke commissie zich over het aantal 'slots' (perioden waarin geland of gestart mag worden) buigt en dat op Heathrow (Londen) en Frankfurt ook wordt gehanteerd.

Op basis van de beschikbare 'geluidruimte' krijgen alle luchtvaartmaatschappijen die al op Schiphol vliegen slots toegewezen. Dat verschaft Schiphol een instrument om de beschikbare geluidcapaciteit - ook in de nacht - de komende jaren zo optimaal mogelijk te verdelen.

Paradoxaal genoeg valt daar met de 'gebruikers van de nacht' best over te praten. Alleen het fait accompli waarvoor Schiphol met name Martinair - dat zijn lawaaiige 747-200 toestellen niet uit het nachtschema kon halen dat al maanden geleden is vastgesteld - plaatste kwam voor de chartermaatschappij als een koude douche.

Hoewel Schiphol zei 'verrast' te zijn door de uitspraak en op korte termijn met minister Jorritsma wil gaan overleggen welke maatregelen nu nodig zijn om overschrijding van de geluidscontouren te voorkomen, verklaarden verschillende betrokkenen die gisteren op de rechtzitting aanwezig waren dat Schiphol “bewust de problemen rond de nachtvluchten heeft uitgelokt” om de overheid maar meteen voor het blok te zetten wat zij wil met het begrip 'Schiphol mainport', een kernbeslissing waarvoor de politiek - evenals voor Rotterdam mainport als zeehaven - uiteindelijk gekozen heeft.

Opmerkelijk in dit verband is dat Schiphol door de twee weken geleden afgekondigde beperkingen van het nachtelijk vliegverkeer niet eens in een nadelige positie komt tegenover de buitenlandse concurrentie. Wanneer El Al en Polar Air van Schiphol zouden vertrekken zouden zij bij voorbeeld in de nacht niet welkom zijn op luchthavens als het Londens Heathrow, Orly en Charles de Gaulle in Parijs, Frankfurt of het Brusselse Zaventem. Mede om die reden werd de triomf - die binnen afzienbare tijd wellicht een Phyrrus-overwinning blijkt te zijn - gisteren voor de Haarlemse rechtbank opgetogen gevierd door de vereniging van Nederlandse luchtvrachttransporteurs ATAN, die heeft aangekondigd dat beperking van het vliegverkeer op Schiphol op termijn een verlies van 25.000 arbeidsplaatsen betekent bij bedrijven die op en rond de luchthaven zijn gevestigd. Temeer omdat de lawaaiige en verouderde wide-body cargotoestellen die vaak 's nachts vliegen de grote geluidoverschrijders zijn en bij een totaal nachtverbod de dupe zijn. “Pas de laatste weken is men zich gaan realiseren hoe belangrijk de vrachtactiviteiten rond Schiphol zijn”, zegt een vertegenwoordiger van ATAN. “Die vormen veertig procent van de luchtvaartomzet.”

De bal rolt weer op de speelhelft van minister Jorritsma. Van haar wordt een Salomonsoordeel verwacht. Zelf beschouwde zij de uitspraak van mr. Du Pon niet als “een afgang” voor haar ministerie. “Misschien moet het tot een wetsaanpassing komen. Ik moet dit eerst in het kabinet bespreken. Maar dat er snel iets moet gebeuren staat vast”, sprak zij in het NOS-journaal.”