Hemel

Bij de recensie van Russells boek (Boeken 1-8-97) is een deel van een bekende prent afgedrukt, met bijschrift: 'Hemelkijker, gravure uit de 16de eeuw'. Het is echter een houtsnede, vervaardigd door Camille Flammarion. Ze staat in diens boek L'Atmosphère (1888) op pagina 163 bij een uitleg over de hemelkoepel, waarbij Flammarion een sterk verhaal van een domme middeleeuwse missionaris noemt.

Het ging echter om een byzantijnse legende (zelf een versie van de Alexandersage) die door Flammarion sterk was versimpeld. De legende verhaalt van drie monniken die op zoek gingen naar het aards paradijs 'waar hemel en aarde elkaar raken', en uiteindelijk de heilige Macarius Romanus vinden, in een lieflijk landschap bij de poorten van het paradijs. De hemelkoepel komt niet in de legende voor. De fascinerende details zijn na te lezen in een artikel van Bruno Weber, Gutenberg Jahrbuch 1973, pagina 381-408. De keuze van deze illustratie met dit onderschrift is wat ironisch. Russell schreef namelijk ook Inventing the Flat Earth (1991). Daarin beschrijft hij hoe in de negentiende eeuw het onware fabeltje is ontstaan dat de middeleeuwers meenden dat de aarde plat was.

    • Jan Willem Nienhuys