Zorg op maat tussen het tafellinnen

Ziekenhuiszorg kan volgens minister Borst nog patiëntvriendelijker. Als voorbeeld noemt zij de zogenoemde Zotels. Patiënten die geen medische zorg meer nodig hebben maar ook nog niet naar huis kunnen, verblijven een paar weken in een Zotel. De minibar wordt dagelijks aangevuld.

HILVERSUM, 14 AUG. Haring bij de lunch is een verademing voor iemand die aan zijn slokdarm is geopereerd. “En paling natuurlijk, dat glijdt helemaal lekker naar binnen”, vertelt Henk van Doorn op het terras van het Zorghotel in Hilversum. Henk moet opnieuw leren eten, omdat zijn slokdarm in zijn maag is ondergebracht. Een technisch zeer geslaagde operatie, maar Henk moet er nog aan wennen. Henk: “Kleine hapjes, voorzichtig slikken terwijl je anderen borden vol ziet verslinden. Dat is moeilijk hoor.”

Na zijn operatie moest Henk (49) nog enige tijd op de verpleegafdeling van het Ziekenhuis Hilversum blijven. Maar toen hij niet langer afhankelijk was van specialistische zorg, meldde hij zich aan voor het Zorghotel. De specialist stemde er meteen mee in en de 'transferverpleegkundige' heeft de overstap naar het hotel verder geregeld.

Het Zorghotel in Hilversum is het tweede Zotel voor patiënten die geen volledige ziekenhuiszorg meer nodig hebben, maar die ook nog niet naar huis kunnen. In juni 1994 werd het eerste Zotel geopend in het Streekziekenhuis Midden-Twente in Hengelo en blijkt een groot succes. De manager van het hotel in Hilversum, verpleegkundige F. Bertelink, stevent af op een zelfde succes. In april werden de eerste gasten ontvangen en sindsdien komen er steeds meer aanvragen binnen, zowel van het ziekenhuis als van de Thuiszorg waarmee het hotel samenwerkt.

In Rijswijk is twee weken geleden ook een Zorghotel geopend dat zich vooral richt op ouderen. De opzet verschilt enigszins van het Hilversumse en Twentse Zorghotel. In Rijswijk kan een kamer worden gereserveerd zonder indicatie van het ziekenhuis of de Thuiszorg: de keuze is vrij tussen herstellen na een ziekenhuisopname, een weekje vakantie of een paar dagen er tussen uit.

Een Hilversumse dame van 74 jaar, die liever niet met haar naam in de krant wil, heeft een nieuwe heup. Zij is alleenstaand en werd diep ongelukkig bij de gedachte dat ze zich thuis met 'die idiote krukken' moest zien te redden. Ze is nu een weekje in het hotel en vindt het er zalig. “Het eerste wat ik zag toen ik het restaurant binnenkwam, waren de linnen tafelkleden. Waar krijg je die nog? In ieder geval niet in het ziekenhuis!” Iedere dag is er een lopend buffet vanaf acht uur 's morgens en vanaf twaalf uur 's middags. Er wordt zelfs ontbijt-op-bed geserveerd. De minibar wordt dagelijks bijgevuld.

Minister Borst (Volksgezondheid) is een groot voorstander van Zotels of Zorghotels. Zij moedigt ziekenhuizen aan de behandeling van patiënten tot een noodzakelijk minimum terug te brengen. Daarna zouden patiënten kunnen worden ondergebracht in de zorghotels of ziekenboegen. In een brief aan het College voor Ziekenhuisvoorzieningen schrijft de minister: “Het gaat om zorg die niet in het ziekenhuis, maar wel vanwege het ziekenhuis wordt aangeboden. Ik wil daarbij benadrukken dat afstemming en goede samenwerkingsafspraken hierbij onontbeerlijk zijn voor een goede patiëntenzorg.” Ziekenhuiszorg kan volgens Borst meer gericht zijn op de patiënt. Zij bepleit nog meer zorg op maat.

Het Zorghotel in Hilversum is gevestigd in de bosrijke omgeving van Landgoed Zonnestraal waar de monumentale gebouwen van architect Duiker op restauratie wachten. Het hotel is ingericht als een goed middenklasse hotel met twaalf tweepersoonskamers. De partners van de herstellenden kunnen eventueel ook hun intrek in het hotel nemen. Zij betalen dan vijftig gulden per dag ('vol-pension'). Op het nachtkastje ligt een niet storen-label om de privacy van de gasten te waarborgen.

In Hengelo is het Zotel ondergebracht in het ziekenhuis. Een aparte vleugel is vrijgemaakt en ademt de sfeer van een rustig gastenverblijf. In Hilversum staat het hotel helemaal los van het ziekenhuis. “We zijn aan elkaar gelieerd en hebben een gezamenlijke rekening, maar verder draait het Zorghotel op zichzelf”, zegt medisch-directeur J. Goossen van het Ziekenhuis Hilversum. Hij ziet de gemiddelde verpleegtijd in zijn ziekenhuis aanzienlijk dalen. “We zitten nu onder de tien dagen per patiënt. Vorig jaar was dat 10,6 per patiënt. Jaarlijks heeft het ziekenhuis 12.250 klinische opnames.”

Het Zorghotel haalt patiënten die eigenlijk nauwelijks meer medische zorg nodig hebben, uit de veel te dure ziekenhuisbedden. Verpleging op de verpleegafdeling in het ziekenhuis kost gemiddeld zo'n 700 gulden per patiënt per dag. Het verblijf in het zorghotel kost 300 gulden per dag. De gasten krijgen daar per dag maximaal dertig minuten verzorging door een verpleegkundige die overigens dag en nacht aanwezig is. De verzorging bestaat bijvoorbeeld uit wondverschoning, begeleiding van het ziekteproces of het leren gebruiken van hulpmiddelen.

Het Zorghotel stelt duidelijke criteria. Goossen: “Het is voor mensen die tobben. Patiënten die echt niet naar huis kunnen. Dan is dit een mooie tussenoplossing.” Hotelmanager Bertelink voegt eraan toe dat de gasten nooit langer kunnen blijven dan veertien dagen. “Na de vijfde dag bepalen wij hoe lang een gast nog mag blijven. Dat valt de gasten wel eens tegen, ja. Ze maken graag de twee weken vol.”