Geen rode loper voor onfortuinlijke kosmonauten Mir

KOROLJOV, 14 AUG. Met een lichte schok en kreten van opluchting in het vluchtleidingscentrum hebben twee onfortuinlijke Russische kosmonauten hun ruimtestation Mir vanmorgen om zeven minuten voor elf Nederlandse tijd verlaten en hun Sojoez-capsule losgekoppeld van de Mir.

Als de capsule vanmiddag om zestien minuten over twee na een duizelingwekkende tuimeling door de dampkring aan parachutes op de steppen van Kazachstan is geland, ligt er voor Vasili Tsiblijev en Aleksandr Lazoetkin echter geen rode loper uit.

“Die twee zullen als antihelden worden ontvangen”, zegt de Nederlandse ruimtevaartdeskundige Piet Smolders, die op werkbezoek is in Moskou. “Ze zullen niet meer vliegen. Het is een beetje tragisch voor ze, maar de vluchtleiding vindt dat ze een magere prestatie hebben geleverd. En dan kom je als kosmonaut niet meer aan bod.”

Het ruimteverblijf van een half jaar van gezagvoerder Tsiblijev en boordwerktuigkundige Lazoetkin was de “meest problematische in de geschiedenis van de bemande ruimtevaart”, aldus het Russische persbureau Itar-Tass. Sommige Russische kranten verwijten het tweetal de toekomst van het hele Russische ruimtevaartprogramma op het spel te hebben gezet. Tijdens hun vlucht in de Mir ontplofte er een zuurstofgenerator, brak er brand uit, lekte er gif uit de airco, sloeg een van de zes modules lek na een botsing met een onbemand vrachtschip en tolde de Mir een etmaal zonder stroom door het heelal nadat een van de bemanningsleden per ongeluk een verkeerde kabel had losgetrokken.

“We nemen alle problemen met ons mee”, zei Tsiblijev toen hij vanmorgen afscheid nam van de nieuwe bemanning die vorige week aan boord is gekomen. Op een groenkorrelig scherm in het grondstation was vervolgens te zien en te horen hoe de Sojoez zich loskoppelde van het ruimtelab. “Alles normaal”, sprak commandant Tsiblijev enkele seconden voor de lancering. “Wacht”, beval ground control een tel later. “Moeten we het uitstellen?” “Nee, ga!” Het beeld op het scherm van de vluchtleiding trilde, viel even weg, maar daarna was te zien hoe het 33 meter lange moederschip, de Mir, langzaam kleiner werd en uiteindelijk uit het zicht verdween.

Pagina 5: Mir-commandant: fouten door stress

Met name Tsiblijev wacht een kille ontvangst op aarde. Een vluchtleider die niet met zijn naam in de krant wil onthult dat het de gezagvoerder was die in juli de vitale kabel lostrok, een vergissing die de meest kritieke toestand in het elfjarige bestaan van de Mir veroorzaakte. “Commandant Tsiblijev was zeer gespannen. Daardoor maakte hij die fout.”

Tot overmaat van ramp had Tsiblijev in juli last van zijn hart gekregen. De moeilijke hersteloperatie, die de levensduur van het ruimteschip met nog een paar jaar moet rekken, is daarom uitgesteld en toevertrouwd aan de nieuwe bemanning, die vorige week aan boord is gekomen. “Tsiblijev en Lazoetkin zijn oververmoeid, letterlijk uitgeput door alle ongelukken', aldus Olga Kozerenko, die aan het hoofd staat van het team van psychologen dat de kosmonauten begeleidt. Door de stress heeft met name Tsiblijev fouten gemaakt.

In de Russische pers heet Tsiblijev de man die door een menselijke fout het hele Russische ruimtevaartprogramma op het spel heeft gezet. De krant Segodnja houdt hem verantwoordelijk voor de aanvaring met het onbemande Progress-vrachschip, eind juli, waardoor de Mir de helft van haar energiebronnen verloor. Hij zou vergeten zijn in de computer in te voeren dat het vrachtschip te zwaar was beladen. Tsiblijev heeft gezegd dat hij, door koelbloedig aan de stuurknuppel te blijven zitten, erger heeft voorkomen: een botsing met het centrale woongedeelte van de Mir. “Dan waren we alle drie omgekomen”, zei hij.

Om de commandant niet aan nog meer stress bloot te stellen, is hem nog niet verteld dat zijn schoonvader tijdens zijn afwezigheid op aarde is overleden.

Smolders denkt niet alleen dat de twee Russen aan het eind van hun carrière staan, hij denkt ook dat ze gekort zullen worden op de bonussen. Kosmonauten hebben een doorlopend salaris en sluiten per missie een contract, dat vooral bestaat uit bonussen. Tsiblijev en Lazoetkin krijgen elk 20.000 dollar, terwijl de nieuwe bemanningsleden 40.000 dollar in het vooruitzicht is gesteld.