En toen riep iemand heel hard 'sell, sell'

ROTTERDAM, 14 AUG. Buiten is het drukkend warm, binnen is het druk onrustig. “Als de Amerikaanse effectenbeurs op verlies sluit, kun je morgen de boel opvegen hier.” Na zeven uur handelen met scherp fluctuerende koersen, waarin de graadmeter van de stemming in Amsterdam met een terugval van ruim 4 procent de snelst dalende Europese beurs was, had een handelaar er gisteren wel even genoeg van.

Het Damrak beleefde voor de tweede maal dit jaar een serie koersdalingen die bij elkaar opgeteld meer dan vijf procent van de koersen wegsloeg. Eind maart was de beursindex in luttele dagen opeens bijna 10 procent van zijn waarde kwijtgeraakt. Gistermiddag leek het na de teruggang die vrijdag was ingezet die kant weer op te gaan. Een daling van tien procent heet tegenwoordig in de verwende markt een correctie. “Waar praten wij over?”, klaagt een geldbeheerder. “De beurs is dit jaar 45 procent hoger, dat vindt iedereen normaal. Dan gaat er 4 procent af, en is het huis te klein. Het NOS Journaal opent ermee. Ik proefde even een ondertoon van: ze pakken ons geld af.”

Het is het soort dagen waarop de professionele handelaren aan hun beeldscherm gekluisterd zijn en particulieren thuis wat vaker teletekst aanknippen (waar de koersen een kwartier vertraging hebben).

“Een spannende dag vol avontuur”, zei een hoekman vanochtend. “Weglopen van je scherm kan je wel vergeten. Ik was blij dat iemand me zo nu en dan een kop koffie bracht.” Particuliere beleggers zetten de toon. “In een zaterdagkrant stond een interview met een professor die de koersen omschreef als een zeepbel die ieder moment kan knappen. Dat merk je duidelijk op de beursvloer.” Professionele beleggers stapten gretig opzij: waarom nu kopen als de koersen morgen misschien weer vier procent lager zijn?

De nerveuze stemming leek gistermiddag na nieuwe cijfers over de Amerikaanse economie, die op een stabiele prijsontwikkeling wijzen, zo snel verdwenen als hij was ontstaan. “En toen moet ergens iemand een paar keer heel hard sell, sell hebben geroepen, want het hele circus maakte rechtsomkeerd en begon te verkopen”, zegt een Nederlandse vermogensbeheerder. Niets maakt de markt zo nerveus als spontane verkoopdrift.

Tot overmaat van ramp voor Amsterdam viel de ommekeer in het sentiment samen met een plotselinge terugval van de koers van de Amerikaanse dollar, zodat bedrijven die afhankelijk zijn van Amerikaanse inkomsten, zoals publiekslieveling Ahold, Philips en Koninklijke Olie, een extra tegenslag moesten verwerken. “Allemaal fondsen met aantrekkelijke optieregelingen voor hun managers”, zei een analist, alsof de insiders bij deze bedrijven op grote schaal hun opties uitoefenen na de aankondiging van een belasting op opties die binnen drie jaar worden geïncasseerd.

De uitslagen van de koersen in Amsterdam zagen handelaren gisteravond terug op de Amerikaanse beurs. De toonaangevende graadmeter van de grote beursfondsen in New York, de Dow Jones beursindex, pakte 80 punten winst, verloor vervolgens 160 punten en sloot 32 punten lager op een slotstand van 7928,32.

Op het oog een mild verlies, en in Amsterdam opende de markt vanochtend om half tien vlot hoger, maar binnen een uur was het sentiment weer terug bij af. “Een kwakkelmarkt”, typeerde een handelaar. “De springerigheid van de koersen maakt handelen nu bloedlink”, vindt een belegger.

Ook de professionals maken bij zulke op- en neerzwiepende koersen beginnersfouten: net op het laagste punt verkopen (doordat de verwachting van een verdere daling opeens niet uitkomt) en op de hoogste prijs kopen (omdat de stijging van de markt plotseling wordt afgebroken).

Temidden van de koersdalingen roeiden verschillende bedrijven met wat hulp van adviezen en geruchten tegen de stroom in. Uitschieter was ASM Lithograhy, een toeleverancier van de halfgeleider industrie, die elf gulden gulden won op een koers van 181,50 gulden. Het fonds werd meegezogen in de goede vooruitzichten van Applied Materials, een onderneming met dezelfde klantenkring.

Ook kantoorinrichter Samas (vanochtend 90 cent hogere koers van 92,80 gulden) is niet te stuiten, sinds het beleggersblad van de Rabobank deze week een koopadvies (met uitroepteken) gaf. De naam van de tipgever? Ups and downs.