Een keurig park in de asfaltjungle

Het zijn oases van rust in de drukte van de stad. Sommigen komen er om een boek te lezen, anderen laten er hun kinderen uit. Derde deel in een serie over stadsparken in Nederland: het Amstelpark in Amsterdam, dat deze week zijn 25-jarig bestaan viert.

'Hier zijn tussen 1978 en 1988 zweefvliegjes gevonden die voor het laatst zijn gezien door Jac. P. Thijsse, aan het begin van deze eeuw'', zegt parkwachter Han van Rozelaar. Het is een bewijs dat de natuur zich goed thuisvoelt in het Amstelpark. En dat is uitzonderlijk voor een plek in de asfaltjungle van Amsterdam-Zuid, met het gesuis van de A10 voortdurend in de lucht.

We bevinden ons in een overkoepelde uitkijkpost in het bos. “Als je hier 's morgens een tijdje rustig zit, kun je bij het waterloopje daar allerlei zangvogels zien drinken”, wijst Van Rozelaar. “Hier komen de mensen die een halve dag gaan zitten luisteren of ze een vogeltje horen dat ze nog niet eerder hebben gehoord.”

Een vliegtuig dendert laag over. “Je hoort hier veel geluiden die niet in het groen thuishoren”, zegt Van Rozelaar. “Maar als je je richt op de vogels valt het geluid van de verkeersweg en van opstijgende vliegtuigen je niet meer op.” We luisteren enige tijd verstild. En inderdaad, het is allemaal een kwestie van concentratie.

Het Amstelpark in Buitenveldert is ongetwijfeld een van de fraaiste parken van Nederland. Het is voor een groot deel een overblijfsel van de Floriade 1972. De toenmalige inzendingen, zoals de Belgische kloostertuin en het Italiaanse prieel (geliefde locatie voor bruidsfoto's), zijn nu geïntegreerd in het park. Behalve deze tuinen zijn er ook 'wildere' plekken, zoals 'Land-in-wording', waar men de natuur 'gecontroleerd z'n gang laat gaan' en 'De bedreigde flora', waar het duizendguldenkruid en de zwarte toorts gedijen. De planten staan er schouderhoog te bloeien, bezocht door vele vlinders. “Je waant je hier in een paradijs, midden in een wereldstad”, zegt Van Rozelaar.

We lopen verder. “In het Amstelpark staan planten die de enige exemplaren in Nederland zo niet in West-Europa zijn”, aldus de parkwachter. “Er staat een Libanon-ceder die het in Nederland eigenlijk niet kan doen. Doordat we een aantal grote populieren in z'n buurt hebben gezet, die 's winters de koude wind vangen, redt hij het toch.” We betreden de Rododendronvallei, bestaande uit 139 soorten rododendrons. “Er zijn mensen in België die mij altijd in mei bellen”, vertelt Van Rozelaar, “of het al de moeite waard is om te komen. Die rijden dan driehonderd kilometer om dit hier in bloei te zien.”

Het park is goed verzorgd, het gras perfect gemaaid. “Elk park selecteert zijn eigen bezoekers”, zegt Van Rozelaar. “Dit is wat je zou kunnen noemen een net park. Hier komen de mensen die het prettig vinden dat er toezicht is, dat het er netjes uitziet en dat erop gelet wordt dat zaken die niet mogen ook niet gebeuren.” Zo zijn fietsen niet toegestaan in het park en moeten honden zijn aangelijnd.

Bij mooi weer wordt met name op zondag menig grasveld als een soort privétuin in bezit genomen door één of meer gezinnen. Uit een enquête is gebleken dat de helft van de bezoekers uit een flatwoning komt, vooral uit Amsterdam en nabije omgeving. Maar Van Rozelaar kent ook een stel uit Zandvoort dat hier elke zomer is te vinden. “Bij het mooiste strandweer komen zij hier naar toe. Om de drukte te ontvluchten.”

Ook bij de 'professionals' is het Amstelpark geen onbekende. Zo heeft Van Rozelaar de chefs van de plantsoenendiensten van de grote steden van Israel op bezoek gehad en een examenklas van de agrarische school in Edinburgh. “Ze hadden een programma over groenarchitectuur in relatie tot stedenbouw. Ze bezochten het Rietveldhuis in Utrecht, de Amsterdamse grachtengordel en het Amstelpark, want zo'n park hebben ze niet in Engeland.”

Voor de liefhebber van cultuur valt er in het Amstelpark ook veel te genieten. Er zijn wisselende exposities van beeldende kunst, in de open lucht, in het gebouw het Glazen Huis en in de orangerie ('s zomers, wanneer de planten buiten staan). “Over het algemeen is de kunst van hoge kwaliteit, ook als het niet je smaak is”, aldus Van Rozelaar.

Ook toeristen bezoeken het Amstelpark. “Veel reisgezelschappen komen 's ochtends op Schiphol aan en moeten dezelfde dag nog verder”, zegt Van Rozelaar. “Hun tijd is beperkt. Na de stadstoer door Amsterdam komen ze daarom voor een uurtje naar het park. Ze zien dan bij de ingang in het voorjaar de tulpen. Dat is veel sneller en goedkoper dan naar de Keukenhof gaan.” Hij wijst met een breed gebaar naar het panorama met molen, groene weide met runderen en stukje Amstel met boot. “Hebben ze toch nog even Holland gezien.”

INFORMATIE

Het Amstelpark ligt in Buitenveldert, tussen de Ringweg-Zuid, de Amstel en de Europaboulevard, waar zich de drie ingangen bevinden. De hoofdingang ligt het dichtst bij de Ringweg. Het park is dagelijks open van 8u tot zonsondergang. Toegang gratis. Bij de hoofdingang zijn gidsjes verkrijgbaar, waaronder een bomenroute. Rolstoelen beschikbaar.

Bijzonderheden: speelplaats (020-6441744), doolhof, midgetgolf (020-4044209), Amstelparktrein, waarmee een rondrit gemaakt kan worden (idem), galerie het Glazen Huis (020-6461312).

Flora: onder andere rozen, dahlia's, bedreigde flora, akkerkruiden, coniferen, bijzondere bomen. Het Paviljoen van het Instituut Voorlichting Natuureducatie (020-6464224) in het park is elke zondag van 13-16u open en elke eerste zondag van de maand van 12-16u. Dan organiseert het IVN kinderactiviteiten en een excursie naar de bedreigde flora.

Fauna: kinderboerderij met rijpony's (020-6441744), vlindertuin (in ontwikkeling), zeehonden (worden om 12u gevoerd).

Horeca: onder andere café De Hop met groot terras, waar ook poffertjes en pannenkoeken te krijgen zijn (020-6444666), en snackbar bij speeltuin.

Rondleidingen: door de parkwachter, op aanvraag. Inl 020-6444216

MANIFESTATIE

Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het park en het 10-jarig bestaan van stadsdeel Buitenveldert begint deze week in het Amstelpark de manifestatie CultuurNatuur. Thema is het spanningsveld tussen cultuur en natuur: water tegen land, echt en namaak, privé tegen openbaar. De manifestatie gaat open op za 16 aug. om 17u, met een waterballet op de grote vijver, door het Amsterdams Promenade Orkest, een turn- en balletschool, kikvorsmannen en de brandweer. Toegang gratis. Tevens zijn er drie weken lang twaalf follies (bizarre bouwwerken) te bezoeken. In de voorstelling 'Odyssee per trein' leidt een gids de bezoekers met de Amstelparktrein langs de follies. Gedurende de reis ontpopt zich het verhaal van Odysseus, die onderweg zelf op de trein springt. Toegangskaarten (ƒ 12,50, tot 16 jaar ƒ 6,00) zijn een uur voor aanvang te koop bij de hoofdingang. Ook bij het Amsterdam Uit Buro (Leidseplein 26, 020-6211211). Inl: 020-6426246.