Breuk met IMF bezorgt Kenia grote problemen

NAIROBI, 14 AUG. Kenia's economie is in ruw vaarwater terechtgekomen sinds eind vorige maand het Internationale Monetaire Fonds een lening van ruim 200 miljoen dollar aan de regering introk. De Wereldbank zegde in het weekeinde de regering eveneens de wacht aan. Als gevolg van het intrekken van de IMF-steun brak er paniek uit op de financiële markten en de munteenheid de shilling verloor de afgelopen dagen ruim 17 procent aan waarde.

Kenianen houden hun adem in. Na een eerdere breuk met het IMF begin jaren negentig raakte de shilling in een vrije val, liep de inflatie op tot boven de honderd procent en stegen de consumentenprijzen. Economisch kreeg de bevolking het nooit eerder zo moeilijk. De haviken rond president Daniël arap Moi, die vorige maand aanstuurden op de ruzie met het IMF, verkondigen nu dat Kenia het ook wel kan stellen zonder het IMF-geld. Moi zei dat de regering wel elders het geld vandaan kan halen, zoals uit hogere inkomsten uit de export van thee en koffie. De president beschuldigt het IMF zich in strijd voor de verkiezingen later dit jaar te mengen door juist op dit tijdstip de beloofde lening in te trekken. Hij riep de bevolking op zich opofferingen te getroosten. Het IMF schortte de lening op wegens corruptie. Bij talrijke corruptieschandalen vielen namen van hoge politici.

Het IMF eist dat miljoenen gestolen dollars terugkeren in de staatskas en schuldigen worden bestraft. In het kielzog van het IMF-besluit geeft de Wereldbank alleen onder bepaalde voorwaarden een eerder beloofd bedrag van ruim 71 miljoen dollar vrij. Een lening van de Wereldbank van 125 miljoen dollar voor de energiesector loopt eveneens gevaar.

Eén van de meest corrupte sectoren van Kenia's economie is de energiesector, aldus financiële analisten. Tien jaar lang verleenden Westerse donoren geen steun aan de energiesector want zij vertrouwden de toenmalige minister Nicolas Biwott niet. Onder Biwotts leiding zou bij de bouw in de jaren tachtig van het hydro-elektrische Turkwell Gorge project miljoenen dollars zijn verdwenen. Biwott moest in 1991 zijn post als minister van energie opgeven maar liet volgens ingewijden een team van vertrouwelingen in het ministerie achter. Biwott bezet tegenwoordig de invloedrijke positie als minister in het bureau van de president en staat bekend als naaste medewerker van Moi. Een andere naam die valt in publicaties over corruptie in de Keniase media is die van vice-president George Saitoti. Hij was minister van financiën toen bij een financieel schandaal een geschatte 400 miljoen dollar aan de staatskas werd onttrokken.

Het uitblijven van investeringen in de energiesector leidde vorig jaar regelmatig tot stroomstoringen, industriëlen klagen steen en been over verlies van productie. Als noodmaatregel gaf de regering aan een Maleis en een Spaans bedrijf opdracht tijdelijke dieselinstallaties te bouwen voor de opwekking van stroom in Nairobi en Mombasa. IMF en Wereldbank willen deze contracten nog eens uitgebreid tegen het licht houden.

Het internationale wantrouwen jegens de Keniase overheid is kennelijk groot. Behalve de Wereldbank en het IMF overwegen ook donorlanden hun hulppakketten te beperken. Als reactie op de bevriezing van de IMF-lening haalde menig buitenlandse investeerder de afgelopen dagen zijn geld uit Kenia weg. Speculanten gingen massaal dollars kopen. De loop op de dollar was begonnen met als gevolg de diepe val van de shilling.

Kenia kent sinds de onafhankelijkheid één van de sterkere economieën van Afrika met groeicijfers hoger dan de bevolkingstoename. Het heeft een sterke middenklasse met goed opgeleid kader. Kenia is niet geheel reddeloos zonder buitenlandse hulp.

De Centrale Bank beschikt vooralsnog over voldoende harde valuta, maar er is een tekort aan internationaal vertrouwen in Kenia's politieke en economische stabiliteit op korte termijn. Pas na een nieuw IMF-akkoord en na de presidents- en parlementsverkiezingen later dit jaar kan er rust terugkeren.

'Kenia is na de economische liberalisering van de afgelopen jaren onderdeel geworden van de wereldwijde financiële markt en het wordt beïnvloed door de perceptie van zowel lokale als buitenlandse investeerders', aldus een financiële analist.

Kenia's positie als koploper in de Oostafrikaanse regio komt steeds meer onder druk te staan. Vooral de economie van Oeganda maar ook die van Tanzania groeit hard. Buitenlandse investeerders beschikken over verscheidene keuzes waar hun geld te beleggen. Steeds meer kiezen ze voor Oeganda, dat uitstekende relaties onderhoudt met het IMF.