'Hongerstaking loont onder voorwaarden'

De Iraanse asielzoeker Masseri probeert met een hongerstaking alsnog een verblijfsvergunning in Nederland af te dwingen. Hij is niet de eerste. Want hongerstaking als pressiemiddel wèrkt, zeggen betrokkenen.

ROTTERDAM, 13 AUG. Loont een hongerstaking? Ja, zeggen vluchtelinenorganisaties en advocaten. Wel is de hongerstaking aan enkele 'voorwaarden' verbonden. “Zo moet een asielzoeker al gauw twintig dagen niet eten”, concludeert A. Pouri van de vluchtelingenorganisatie Prime uit Den Haag. Voor die tijd hoopt de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) volgens hem dat de asielzoeker uit zichzelf ophoudt met zijn hongerstaking. “Soms gebeurt dat ook. Want een hongerstaking is een zwaar middel. Een asielzoeker moet dat fysiek, maar vooral ook geestelijk aankunnen.”

Een andere voorwaarde is publiciteit - in regionale dagbladen en het liefst ook landelijk. De Iraanse asielzoeker Masseri heeft die benodigde publicitaire aandacht gekregen. Dertig dagen geleden besloot hij geen voedsel tot zich te nemen, acht dagen geleden wilde hij ook niet meer drinken. Gisteravond werd de Iraniër in kritieke toestand opgenomen in het ziekenhuis. Inmiddels drinkt hij weer.

Naar aanleiding van de zaak-Masseri is de vraag gerezen of afgewezen asielzoekers door middel van een hongerstaking toch een verblijfsvergunning kunnen afdwingen. Nee, zegt een woordvoerder van de IND, de organisatie die namens het ministerie van Jusititie over asielaanvragen beslist. “Wij kunnen er niets mee. Alleen nieuwe feiten zijn voor ons aanleiding om opnieuw naar een zaak te kijken.”

Harde cijfers zijn niet voorhanden, maar Pouri van de organisatie Prime somt uit zijn hoofd zeven 'gevallen' op van asielzoekers die na een langdurige hongerstaking alsnog in Nederland mochten blijven. Sommigen kregen de felbegeerde A-status, die in de praktijk recht geeft op een ongelimiteerd verblijf in Nederland. Zoals twee Iraniërs, die begin dit jaar in een asielzoekerscentrum in Groesbeek in hongerstaking gingen - hetzelfde centrum als waar Masseri tot zijn ziekenhuisopname gisteravond verbleef.

Anderen, onder wie een Iraniër die zich in brand dreigde te steken voor een kantoor van de IND, kregen de zogenoemde C-status; een vergunning die ieder jaar moet worden verlengd.

De IND ontkent wel te buigen voor het pressiemiddel, maar in veel gevallen bieden ambtenaren van de IND aan het dossier van de hongerstakende asielzoeker 'opnieuw te bekijken'. En beslissen ze alsnog een verblijfsvergunning toe te kennen, zegt advocaat J. van Zundert. De advocaat, die volgens eigen zeggen meer dan honderd afgewezen Iraanse asielzoekers als cliënt heeft, vindt dit logisch. “Veel Iraniërs zijn drie jaar geleden naar Nederland gekomen. Justitie gedoogde hen toen. Ambtenaren namen hen dientengevolge snel en rommelig interviews af, er werd slecht naar de vluchtelingen geluisterd.”

De nieuw toegezegde verhoren zouden beter verlopen. Van Zundert wijst op een van de twee hongerstakers uit Groesbeek. Voor een nieuw “zeer zorgvuldig” verhoor zouden de IND'ers acht uur hebben uitgetrokken.

Opmerkelijk is dat veel hongerstakende asielzoekers van Iraanse afkomst zijn. Logisch, vindt Pouri. “Zij behoren tot de groep die echt in problemen verkeert. Staatssecretaris Schmitz en de rechter hebben bepaald dat afgewezen Iraniërs kunnen worden uitgezet, maar de Nederlandse autoriteiten durven hen niet daadwerkelijk uit te zetten. Dat is zenuwslopend. Daarnaast zijn de Iraniërs niet blind. Als ze zien dat andere landgenoten zo een vergunning krijgen, proberen ze het ook.”

Advocaat Van Zundert wijst erop dat hongerstaking ook in Iran als strijdmiddel wordt gebruikt. “Honderden politieke gevangenen in Iran weigeren eten.” Bovendien verkeren de Iraniërs volgens hem in “extreme paniek” bij het vooruitzicht te worden uitgezet naar hun geboorteland.