Bouterse werkt voor het eerst aan zijn verdediging

Via Interpol probeert de Nederlandse justitie de Surinaamse ex-legerleider Bouterse in handen te krijgen. Maar de verdachte is niet voor één gat te vangen.

DEN HAAG, 13 AUG. Desi Bouterse, verdacht van handel in drugs, heeft om een vrijgeleide gevraagd teneinde in Nederland anonieme getuigen te kunnen horen. Onder de gegeven omstandigheden is dit een juridisch onzinnig verzoek. Maar toch, voor het eerst heeft Bouterse concreet laten blijken dat hij werkt aan zijn verdediging tegenover het openbaar ministerie. Tot voor kort heette het dat hij alle mededelingen van justitie aan zijn laars lapte, omdat hij de strafzaak zag als een strikt politiek proces.

Namens Bouterse is zijn politieke partij, de NDP, inmiddels bezig om in Nederland voor 'de voorzitter' een strafpleiter te zoeken die hem als advocaat wil bijstaan, zo valt in juridische kringen te vernemen. Tot nu toe werd Bouterse alleen van advies voorzien door de deken van de Surinaamse Orde van advocaten, R. van Ritter, die ook voor de partij van Bouterse in het parlement zit. Zijn tactiek was vooral 'schande' te roepen over het justitiële kolonialisme en verder stil te zitten.

Bouterse en de president van de Surinaamse Centrale Bank, H. Goedschalk, zijn de enigen van in totaal vijf hoofdverdachten van het Surinaamse drugskartel die zich nooit via een advocaat bij het Haagse openbaar ministerie hebben gemeld om stukken van het gerechtelijk vooronderzoek op te vragen. Bouterse's militaire buddy en medeverdachte E. Boerenveen en twee verdachte zakenlieden hebben wel advocaten ingeschakeld.

Het Haagse openbaar ministerie moet nog een definitief besluit nemen over het aantal concrete drugstransporten dat op de dagvaarding van Bouterse zal komen te staan. De beslissing daarover zal worden genomen door de Haagse officier van justitie Evert Harderwijk. Hij zal volgens justitiële bronnen per 1 september het werk overnemen van zijn collega C. van der Voort, die twee maanden geleden op last van minister Sorgdrager na vijf jaar zijn functie als Copa-officier van justitie moest neerleggen na een incident in een andere strafzaak. (Copa verwijst in verband met drugssmokkel naar Colombia en Paramaribo.)

Harderwijk is een van de mannetjesputters bij het OM die eind jaren tachtig aan de wieg stonden van de eerste grootschalige drugsonderzoeken naar de cocaïnehandel uit Zuid-Amerika. Hij heeft Van der Voort mede ingewerkt toen hij begin jaren negentig voor enkele jaren vertrok naar het parket van Willemstad in Curaçao. Met succes leidde hij daar de vervolging, wegens corruptie en lidmaatschap van een criminele organisatie, van de politieke godfather van Sint Maarten Claude Wathey en diens Italiaanse handlanger Rosario Spadaro. Saillant is dat justitie ook in die strafzaak werd verweten het strafrecht als politiek middel te gebruiken om onwelgevallige machthebbers uit te schakelen.

Pagina 3: Justitie denkt sterke zaak te hebben

Door het gerechtelijk vooronderzoek zoveel mogelijk te negeren, heeft Bouterse zijn positie als verdachte schade berokkend. Zijn verzoek om anonieme getuigen te horen, is merkwaardig omdat hij daartoe in maart vorig jaar in de gelegenheid is gesteld. Toen is hem in Suriname door de Nederlandse justitie betekend dat dergelijke getuigen in zijn strafzaak werden gehoord. Van zijn recht om getuigen vragen te kunnen stellen, heeft Bouterse geen gebruik gemaakt.

Bouterse is naar verluidt wel degelijk geschrokken van het feit dat hij via Interpol wereldwijd wordt gezocht wegens drugshandel op grote schaal en het witwassen van drugswinsten. Zijn eerdere aankondiging via de televisie dat hij nog wel “aan zet” zou komen, blijkt eruit te bestaan dat Suriname om intrekking van dit aanhoudingsverzoek heeft gevraagd.

Minister Sorgdrager (Justitie) mag dan eerder dit jaar het nieuws over het arrestatiebevel hebben medegedeeld aan haar Surinaamse collega (die zich dit overigens niet herinnert), maar verder wist niemand dit in Suriname. Het land is wel lid van Interpol maar krijgt geen inlichtingen via het computerprogramma dat dergelijke signaleringsberichten onmiddellijk verspreidt. Suriname heeft een forse contributie-achterstand bij Interpol en is voor zijn politiële informatievoorziening afhankelijk van diplomatieke kanalen.

Bouterse beschikt inmiddels wel over de gerechtelijke dossiers die het Copa-team onder leiding van de commissaris van politie T. Driessen heeft samengesteld. De stukken zijn Bouterse in Paramaribo overhandigd. De voormalige militaire leider wordt betrokkenheid bij een aantal drugstransporten verweten die gedeeltelijk via België naar Nederland gingen.

Eén dossier gaat uitvoerig in op de rol die Bouterse en Goedschalk speelden bij het witwassen van drugsgelden. De Surinamers hebben volgens justitie in de jaren tachtig gebruik gemaakt van de op Bonaire gevestigde Camari Corporation, een bedrijf dat volgens Amerikaanse justitiële dossiers nauwe banden had met Colombiaanse cocaïnekartels. Het bedrijf zou in 1986 een soort neplening hebben afgesloten voor 200 miljoen dollar aan het toenmalige Surinaamse militaire bewind. De 'aflossing' zou zijn gebeurd met drugsgeld. De overeenkomst was ondertekend door Bouterse's vriend Goedschalk.

Ingewijden verzekeren dat justitie een kansrijke zaak heeft tegen Bouterse mede dankzij een tiental getuigenverklaringen en op grond van bewijsmateriaal dat bij wereldwijde huiszoekingen op 9 mei 1994 werd vergaard.

Er moet nog één procedurele hobbel van betekenis worden genomen: na de dagvaarding via de televisie, dit voorjaar door super-procureur-generaal Docters van Leeuwen, moet nog een officiële dagvaarding volgen.

Deskundigen verschillen van mening over de manier waarop dat dient te gebeuren. Sommigen menen dat een officiële betekening vereist is op grond van het rechtshulpverdrag tussen Suriname en Nederland. Dat zou dan moeten gebeuren met tussenkomst van de Surinaamse justitiële autoriteiten. Maar die medewerking valt van het huidige Surinaamse bewind niet direct te verwachten.

Een andere mogelijkheid is het gewoon per post opsturen naar de bekende woon- en/of verblijfplaats van Desi Bouterse in Leonsberg, Paramaribo. Het proces wordt, al dan niet in aanwezigheid van de verdachte, naar verwachting in de lente van volgend jaar gehouden.