Winterthur-Credit Suisse: een internationale krachtpatser met een kwakkelende thuismarkt; Een moetje in discrete kring

De gisteren aangekondigde overname van verzekeraar Winterthur door de bank Credit Suisse creëert de op zes na grootste vermogensbeheerder buiten de Verenigde Staten, die omgerekend een biljoen gulden onder haar hoede krijgt. De manier waarop het huwelijk tussen de twee door een grootaandeelhouder is afgedwongen veroorzaakt een schok in Zwitserland. De Zwitserse behoudzucht, die dergelijke bedrijfsconcentraties tot nu toe tegenhield en verantwoordelijk lijkt voor de economische malaise die de financiële sector in zijn greep houdt, vertoont zijn eerste barsten.

ROTTERDAM, 12 AUG. De knusse coterie der Zwitserse banken, de spreekwoordelijk discrete beheerders van particuliere rijkdom, is een paar jaar tijd onherkenbaar veranderd. De dwergen uit Zürich, de denigrerende bijnaam van de Zwitserse bankiers, gedragen zich als in het Wilde Westen.

Vorig jaar mislukten gesprekken over een fusie van Credit Suisse en Union Bank of Switzerland, die duizenden banen had gekost. Zoals dat in Amerika ook gaat als twee naburige banken samengaan en 20 tot 30 procent kostenbesparingen uit de bundeling persen. Nu krijgt Credit Suisse, na de aankondiging vorig jaar van een reorganisatie, toch de gewenste extra schaalgrootte, door haar verzekeringspartner Winterthur te kopen.

Sanering van de overcapaciteit op de Zwitserse bank- en verzekeringsmarkt en sluiting van bankkantoren is, net als in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, onvermijdelijk. De afgelopen zes jaar hebben de Zwitserse banken dubieuze leningen van zo'n 30 miljard dollar (per saldo 50 miljard gulden) moeten afschrijven.

Twee jaar geleden was een aandelenparticipatie onnodig voor hun samenwerking, zeiden de een na grootste bank en de twee na grootste Zwitserse verzekeraar. Maar met financier M. Ebner op de hielen, die via beleggingsfondsen bijna 30 procent van de aandelen Winterthur controleert en op een overname aanstuurde, was het nu of nooit voor een 'moetje'. En dat in een land waar de eerste geslaagde Angelsaksische vijandige overname pas twee jaar geleden plaatsvond.

Door de overname van Winterthur stijgt Credit Suisse een treetje (naar plaats zes) op de ladder van de grootste vermogensbeheerders buiten Amerika, met een bedrag van, op dit moment, ongeveer 1.000 miljard gulden. Ter vergelijking: de Nederlandse pensioengigant ABP staat op deze lijst nummer 22, net een plaatsje voor bank en verzekeraar ING.

In de top tien staan de drie grote Zwitserse banken, vanwege het bankgeheim van oudsher de geliefde plek voor rijke particulieren. De reputatie van Zwitserland als vluchthaven wordt steeds vaker aangetast. De associatie met malverserende dictators en misdaadgeld en de weigerachtige openheid over de joodse tegoeden uit de Nazi-periode doen Finanzplatz Zürich geen goed. Met de overname van een verzekeraar voegt Credit Suisse Zwiserland toe aan het steeds langere rijtje van landen met financiële conglomeraten van banken en verzekeraars (lees: vermogensbeheerders). De afgelopen maanden gingen onder meer Scandinavische landen en Canada de Zwitsers voor. In Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zijn deze fusies al de trendsettende combinaties.

Fusies van banken en verzekeraars onderstrepen de slag die wordt gestreden om het geld van Joe Sixpack, Otto Normalverbraucher en Jan Modaal. De traditionele schotten tussen banken, die spaarrekeningen bieden, vermogensbeheerders die beleggingsfondsen slijten en verzekeraars die hun polissen aan de man brengen worden her en der afgebroken. In hun jacht op het grote geld van de kleine man die steeds welvarender wordt, zoeken financiële conglomeraten zoveel mogelijk verkoopkanalen: niet alleen meer alleen bankkantoren of verzekeringsagenten of onafhankelijke tussenpersonen of, als laatste trend, pensioenfondsbeheerders.

Wie eerst de kostenstructuur op zijn thuismarkt wil verlagen, moet een lokale fusie smeden, wie direct groei nastreeft, koopt in het buitenland, en dan bij voorkeur in Amerika, de grootste verzekerings- en vermogensbeheermarkt. En een bank die groei wil, maar kapitaal mist, zoekt een verzekeraar.

De fusie, vorig jaar, van de Franse verzekeringsgiganten Axa en UAP had naast kostenreducties, ook extra schaalgrootte in vermogensbeheer tot doel. De Zwitserse Zürich verzekeringsgroep expandeert al ruim een jaar agressief op de Amerikaanse vermogensbeheermarkt, met inmiddels twee miljardenovernames.

De fusie van Credit Suisse en Winterthur moet het succesverhaal van ING kopiëren: een sterke lokale positie, die een stroom winst produceert die in het buitenland geïnvesteerd kan worden.