Met ingevallen ogen en ijskoude handen

De Iraniër M. Masseri is nu bijna een maand in hongerstaking. Zijn dochters doen mee, Masseri's toestand is kritiek.

GROESBEEK, 12 AUG. Majid Masseri ligt uitgeteerd onder een wit laken. De Iraanse asielzoeker is nu 29 dagen in hongerstaking. Hij wil worden toegelaten als vluchteling. Sinds negen dagen drinkt hij ook niet meer. Zijn ogen zijn ingevallen en zijn handen voelen ijskoud aan.

Masseri's advocaat zou vanmiddag om 15 uur de rechter in Den Haag een verbod tot uitzetting vragen. Ze wilde vanochtend niet inhoudelijk op de zaak ingaan. De actie van Masseri wordt sinds vorige week gesteund door 23 andere Iraniërs en een Nederlandse vrouw, die ook in hongerstaking zijn gegaan.

De sterk verzwakte Masseri (41) wordt door zijn vrouw verzorgd in een voormalige vakantiebungalow in het asielzoekerscentrum bij Groesbeek. Volgens vertrouwensarts C. van Ojen is de toestand van de Iraniër uiterst kritiek. “Er kunnen zich uitschieters naar boven en naar beneden voordoen, maar een dorststaking kan over het algemeen niet langer dan vijf tot tien dagen duren.”

Masseri's dochters Sanaz (17) en Simin (13) en een dertienjarige vriendin van hen zijn ook in hongerstaking gegaan, uit solidariteit met Masseri. Sanaz eet al twee weken niet meer; de andere twee meisjes zijn sinds een week in hongerstaking. “We willen het leven van mijn vader redden”, zegt Sanaz. “Zijn leven is voor de IND (Immigratie en Naturalisatie Dienst, red.) misschien niet belangrijk, maar voor ons wel.”

Sanaz zit met een groep volwassen sympathisanten aan een picknicktafel naast de bungalow waar haar vader ligt. Hij kan volgens haar niet terug naar Iran omdat hij daar gevaar loopt te worden geëxecuteerd. Masseri zou als ambtenaar informatie over mensenrechtenschendingen hebben doorgegeven aan de oppositie in het buitenland. “De Nederlandse regering begrijpt niet hoe gevaarlijk het in Iran is voor mensen die dat soort dingen doen.”

Vertrouwensarts Van Ojen was tegen de hongerstaking van de kinderen. “Ik heb het ze heel erg dringend afgeraden. Het leek mij ook niet goed voor de zaak van hun vader.” Uiteindelijk nam hij wel de begeleiding van Sanaz op zich, maar voor de beide dertienjarige meisjes werd een andere arts gezocht. “Als ze niemand anders hadden gevonden, had ik het wel gedaan, maar ik voelde er niets voor. Je moet ergens een grens trekken.” De twee hongerstakende meisjes worden nu bijgestaan door huisarts A. van Dijk.

Masseri zegt met Van Ojen te hebben afgesproken dat deze niet zal ingrijpen, ook niet als hij zijn bewustzijn verliest. “Ik ben geen dokter des doods”, zegt Van Ojen. “Maar het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt gaat voor.”

Pagina 3: Asielaanvraag 'zeer serieus' bekeken

Van Ojen denkt dat hij zich, als Masseri overlijdt, niet meer op het asielzoekerscentrum zal kunnen vertonen. “De Iraniërs verwachten dat ik uiteindelijk toch zal ingegrijpen, maar dat doe ik dus niet.”

Majid Masseri zal eventueel wel worden opgenomen in een verpleeghuis. “Hij wil niet op het centrum, voor de ogen van zijn kinderen, overlijden. Maar hij zal niet worden behandeld en hij krijgt ook geen dwangvoeding”, aldus Van Ojen.

Van Dijk zegt dat zij het met de kinderen niet zo ver laat komen. “Als het levensbedreigend wordt, grijp ik in. Ze zullen dan, in samenspraak met de kinderbescherming, worden opgenomen in een ziekenhuis. Gedwongen verpleging behoort dan tot de mogelijkheden.”

Het gezin Masseri woont nu tweeëneenhalf jaar in Nederland. Vader Masseri probeerde eerder als vluchteling te worden toegelaten, maar zijn verzoek werd afgewezen. “In uw nieuwe aanvraag om toelating heeft u een heel ander verhaal verteld dan in uw eerste procedure”, schreef de IND hem op 16 juli, een dag nadat hij zijn hongerstaking was begonnen. Volgens de dienst zal de aanvraag toch “zeer serieus” worden bekeken. De woordvoerder van de IND wilde vanochtend geen verdere inhoudelijke mededelingen doen.

Op dit moment verkeert in Nederland nog een Iraanse asielzoeker in levensgevaar. In het penitentiaire ziekenhuis in Scheveningen ligt de 27-jarige Amir Amiry. Hij weigert al zestig dagen te eten.

De woordvoerder van de IND geeft toe de dienst zich onder druk gezet voelt door de hongerstakingen. “Maar het is een politiek pressiemiddel. Wij kunnen er niets mee. De IND is een juridische organisatie die beschikkingen afgeeft. Alleen nieuwe feiten zijn voor ons aanleiding om opnieuw naar een zaak te kijken. Een hongerstaking is voor de de asielprocedure geen nieuw feit.”

Volgens vertrouwensarts Van Ojen zijn hongerstakingen echter wel degelijk een effectieve manier om de IND tot een heroverweging te brengen. “De meeste hongerstakers die ik heb begeleid, zijn toegelaten als vluchteling. Ook als ze al uitgeprocedeerd waren.”

    • Arjen van der Ziel