Kaap Hoorn door Sir Drake ontdekt

De geschiedenis over de ontdekking van Kaap Hoorn, de zuidelijkste punt van Zuid-Amerika, moet worden herschreven. Een Engelsman gaat met de eer strijken.

ROTTERDAM, 12 AUG. De Engelsman Sir Francis Drake en niet de Nederlander Willem Schouten heeft Kaap Hoorn ontdekt. Dat meldde gisteren de Britse krant The Times. De Nederlandse Stichting van Kaap Hoorn Vaarders, die ervan uitging dat schipper Willem Schouten de kaap als eerste met zijn schip De Eendracht rondde, en de Amerikaanse National Maritime Historical Society, die twijfels had, hebben zich laten overtuigen door de argumenten van kapitein Raymond Aker, een gepensioneerde zeeman uit Californië: Drake bereikte Kaap Hoorn al in 1578.

Willem Schouten kwam pas in 1616 bij Kaap Hoorn aan, maar werd tot nu toe algemeen als de ontdekker beschouwd. De kaap is ook vernoemd naar zijn geboorteplaats.

Aan de hand van kaarten en documenten over Drake's zeereizen heeft Aker bewezen dat de Engelsman Kaap Hoorn eerder aandeed dan Schouten. Met zijn schip de Golden Hind voer Drake door de Straat van Magelhaen, tussen Vuurland en Argentinië, van de Atlantische Oceaan naar de Stille Oceaan. Daar raakte hij verzeild in een hevige storm die zijn schip naar Kaap Hoorn blies. Hij gaf die de naam Elizabetha, naar koningin Elizabeth I.

Secretaris H. Hazelhoff Roelfzema van de Nederlandse Stichting van Kaap Hoorn Vaarders bevestigt het verhaal in de Britse krant. “Onze stichting erkent dat het 't meest waarschijnlijk is dat Drake Kaap Hoorn ontdekte. The Times zegt dat wij daarvan overtuigd zijn - dat is wat overdreven. We hebben nog best wat twijfels, helemaal bewezen is het in onze ogen niet. Een ontdekking gaat vaak stapsgewijs, net zoals die van de stoommachine. Drake veronderstelde dat de twee oceanen onder Zuid-Amerika samen kwamen. Schipper Schouten en zijn expeditieleider Jacob le Maire hebben dat bewezen op basis van de gegevens van Drake. En zij hebben Kaap Hoorn zijn naam gegeven, dat staat vast. Overigens hoeven we Drake niet te miskennen.”

Schouten en Le Maire waren destijds op zoek naar een nieuwe route naar Indië, legt Hazelhoff Roelfzema uit. De waterweg via Kaap Hoorn was voor hen commercieel heel interessant. “Zij leefden in onmin met de machtige VOC, de Verenigde Oostindische Compagnie, die het octrooi had om via Kaap de Goede Hoop naar Indië te varen.”

Volgens Hazelhoff Roelfzema was de eerste expeditie van de Hoornse schipper Schouten en zijn stadgenoot Le Maire via Kaap Hoorn naar Indië geen succes. Jan Pieterszoon Coen, ook uit Hoorn afkomstig en gouverneur-generaal van de VOC, liet in Indië zonder pardon beslag leggen op de lading van het schip van de twee. Hazelhoff Roelfzema: “Coen vroeg het tweetal: 'Bent u niet via Kaap de Goede Hoop gekomen? Ga dan uw gelijk maar bij de rechter in Nederland halen.' ”

Pagina 2: Ontdekking kaap Engels staatsgeheim

Sinds 1926, toen de Amerikaanse historicus Henry R. Wagner Sir Francis Drake's Race Around the World schreef, werd aangenomen dat de Golden Hind op het nabijgelegen eiland Henderson was gestrand. Maar de Amerikaan Michael Turner, stichter van de Drake Exploration Society, is er nu van overtuigd dat een beschrijving van Francis Fletcher, aalmoezenier op de Golden Hind, onomstotelijk bewijst dat Drake op Kaap Hoorn was aangekomen.

Turner: “Fletcher zegt ons dat vanaf het zuidelijke gebergte van het eiland geen andere eilanden waren te zien. Dat is alleen op Kaap Hoorn het geval. Vanaf het eiland Henderson kun je de Ildefonso Eilanden en Valse Kaap Hoorn zien, dat aan het einde van het schiereiland Hardy ligt.”

Dat Schouten kon zeggen dat hij als eerste Europeaan Kaap Hoorn had gezien, was volgens experts een gevolg van het feit dat koningin Elizabeth I de ontdekking van Drake tot staatsgeheim bestempelde. Niemand mocht weten dat Engeland wellicht een nieuwe waterweg van de Atlantische Oceaan naar de Stille Oceaan had gevonden. De Straat van Magelhaen was destijds in (vijandige) Spaanse handen.