Winnaars op podium, verliezers aan infuus

De twee marathons van het slotweekeinde van de wereldkampioenschappen atletiek kregen twee imponerende winnaars, maar ook uitgeputte verliezers. “Ik wist niet dat de hel zó erg was”, wist de Amerikaan Scudamore nadat hij een uur aan het infuus had gelegen.

ATHENE, 11 AUG. De catacomben van het antieke Olympisch Stadion in Athene leken op een noodhospitaal na een zwaar ongeluk. Atleten die net de marathon hadden beëindigd lagen uitgeput op brancards aan het infuus. Ze hadden hun ogen dicht of keken wezenloos voor zich uit. Buiten verging het Stephen Moneghetti veel beter. De Australiër hoefde na de finish niet ondersteund te worden en wilde ook geen ijs in zijn nek. “Mijn hart tikt als een gek en mijn benen zijn loodzwaar, maar dat kan me allemaal niet schelen. Ik heb mijn medaille!”

Moneghetti werd derde, achter de Spanjaarden Anton en Fiz. En winnaars voelen geen pijn. Ook Moneghetti niet. Tien jaar lang had hij van deze dag gedroomd. Moneghetti verklaarde de liefde aan de marathon toen hij als 14-jarige jongen de Olympische Spelen van 1976 op televisie zag. Hij ging zelf lopen en verdiepte zich in de historie van de lange-afstandswedstrijd. Voor hem was er dan ook geen mooiere plek op de wereld om een WK-medaille te winnen dan op het klassieke parcours.

Met het oude stadion in zicht had Moneghetti aan Spyridon Louis gedacht, de winnaar van de olympische marathon in 1898. “Ik zei tegen mezelf: als het hem toen lukte, moet jij het ook kunnen.” Hij bedankte geëmotioneerd zijn gezin en iedereen die hem de afgelopen jaren had geholpen. “Zij hebben het zwaar gehad. Ik had de makkelijkste taak, ik hoefde alleen maar die twee uur te lopen. Ik ben een grote egoïst geweest. Tien jaar heb ik niet gewerkt.” Als voorbereiding op de wedstrijd had hij in zijn woonplaats Ballarat in een hittecel getraind. “Ik werd uitgelachen. Buiten was het winter en die gek ging in zo'n kamer zitten.”

Moneghetti had na zijn finish geen haast om verkoeling en schaduw op te zoeken. Daardoor zag hij niet hoe groot het slagveld was in de honderd jaar oude stadiontunnel. Ondersteund door begeleiders werden de atleten daar binnengebracht. Sommigen leegden hun volledige maaginhoud. Een Noorse loper ging onder een kraan met ijskoud water zitten en sloot de ogen. De meest uitgeputte mannen kregen een naald in de arm geprikt voor een infuus. De schoolkinderen, die de lopers in een erehaag met olijftakjes hadden verwelkomd, wendden verschrikt hun hoofd af toen ze voor de brancard met deelnemers liepen. Het zag er ook luguber uit.

Met name de Spanjaard Fabian Roncero was een patiënt die aandacht behoefde. Hij was op de zesde plaats geëindigd en had eerst nog met zijn landgenoten Anton en Fiz - die later zelf ook een half uurtje moest gaan liggen - hun dubbele overwinning en hun zege in het ploegenklassement gevierd. Daarna ging het mis. Hij zakte van uitputting in elkaar. Liefst vijf man bekommerden zich om Roncero die ook nog kramp aan zijn benen kreeg en het uitschreeuwde van de pijn. Alleen de Amerikaan Dave Scudamore lag nóg langer op de brancard. Pas een uur na aankomst was hij weer aanspreekbaar. I am almost there. “Ik wist niet dat de hel zó erg was.”

Vrijwel alle deelnemers waren het er over eens dat ze nog nooit zo'n zware wedstrijd hadden gelopen. Het was de combinatie van de hoge temperatuur (dertig graden) en het zware, heuvelachtige parcours. Veel lopers moesten opgeven, zaterdag 21 (van de 75 gestarten) bij de vrouwen en gisteren 38 (van de 108) bij de mannen. De dappere atleten die de race wel uitliepen, zullen de gevolgen ervan ondervinden, wist de Italiaan Giocomo Leone, die als zevende finishte. “Ze zullen misschien wel een half jaar last houden. Zelf ga ik nu eerst twee maanden helemaal niets doen. Strand en vrouwen, dat is alles.”

Bij aankomst in het oude stadion werden de atleten door een paar duizend toeschouwers met gejuich en geklap begroet. Een dag eerder had er tijdens het slot van de wedstrijd van de vrouwen niemand gezeten. Om onduidelijke redenen had de burgemeester van Athene besloten geen publiek toe laten. Hij zou dat hebben gedaan om meer mensen voor de stadionpoort te krijgen dan er achter. Eerst werd beweerd dat dit uit veiligheidsoverwegingen was gebeurd na de bomexplosie van afgelopen week in het Olympische Stadion in Stockholm, evenals Athene een kandidaat voor de Spelen van 2004. Later trok men die verklaring weer in.

Gezien de zwaarte van de wedstrijd hadden de medewerkers achter de finishlijn de opdracht gekregen geen enkel risico te nemen. Wie er ook maar een beetje moe of aangeslagen uitzag, kreeg een speciale behandeling. Dat ondervond ook Alexandra de Snoo uit Aruba toen ze zaterdag in de vrouwenwedstrijd als een na laatste aankwam. Ze werd tot haar verbazing meteen in een rolstoel gezet, kreeg een ijszak in haar nek en werd in aluminiumfolie gewikkeld. “Je lijkt wel een kerstboom”, zei de voorzitter van de Arubaanse bond, Harrie Janssen.

Na De Snoo eindigde alleen nog Goelsara Dadabajeva uit Tadzjikistan, bij de mannen was gisteren Errol Peters uit Guyana de dappere nummer laatst. Hij kwam drie uur en veertien minuten na de start in Marathon binnen. Snel schoten de hulpdiensten toe. Was it nice, informeerde een van hen. Peters knikte en toverde een brede lach op het gezicht. De helse marathon van Athene was ten einde.

De winnaar en winnares van de WK-marathon zijn beiden nieuw in deze discipline. Ze liepen in Athene pas hun derde wedstrijd. De Spanjaard Abel Anton, regerend Europees kampioen op de 10.000 meter, won ook zijn vorige twee marathons, in Berlijn en Kyongju. De Japanse Hiromi Suzuki werd eerder in eigen land twee keer tweede, in Osaka en Nagoya.

Anton nam vlak voor het stadion afstand van zijn landgenoot Martin Fiz. Op de streep bedroeg het verschil tussen de twee vijf seconden. De winnende tijd op het loodzware parcours was 2.13,16. Titelhouder Fiz had de laatste vijftien kilometer het tempo bepaald. Met een eerste, tweede en vijfde plaats toonden de Spanjaarden hun grote kracht op de marathon. Een Spaanse loper, Pablo Sierra, die zich niet voor de WK wist te kwalificeren, beschuldigde onlangs zijn collega's van het gebruik van bloeddoping (epo). Dat was voor de nationale federatie aanleiding Sierra voor een half jaar te schorsen.

De Japanse Suzuki, winnares bij de vrouwen, verbeterde zaterdag met een tijd van 2.34,04 het parcours-record van Rosa Mota. Suzuki bleef de Portugese Manuela Machado ruim anderhalve minuut voor. Machado, die haar 34ste verjaardag vierde, kuste na aankomst de grond van het Olympisch Stadion. Suzuki gaf haar zege een Nederlands tintje door het sportcentrum op Papendal te loven waar ze voor de WK drie weken had getraind.

De Amerikaanse mannenestafetteploeg won de 4x400 meter in Athene. Het viertal Young, Pettigrew, Jones en Washington ondervond serieuze tegenstand van de Britse ploeg, die een zilveren medaille behaalde.